Khủng hoảng Trung Đông còn đẩy giá dầu leo thang đến đâu?

Thị trường dầu thế giới trải qua ngày 19/3 đầy biến động, sau khi Iran tiến hành hàng loạt cuộc tấn công vào các mục tiêu năng lượng tại Trung Đông trong đêm. Các nguồn tin thương mại và dữ liệu của Reuters cho biết, mức giá chênh lệch của hai loại dầu chuâảng n Trung Đông là Dubai và Oman đã chạm mức cao kỷ lục mọi thời đại, khoảng 65 USD/thùng.

Trong khi đó, các biện pháp can thiệp nhằm tăng nguồn cung từ chính phủ Mỹ đã nhanh chóng kìm hãm đà tăng phi mã của giá vàng đen.

Chốt phiên giao dịch ngày 19/3, giá dầu Brent Biển Bắc tăng 1,27 USD (1,18%) lên mức 108,65 USD/thùng. Trước đó trong cùng phiên, giá dầu Brent có thời điểm vọt lên 119,13 USD/thùng, áp sát mức đỉnh 3 năm rưỡi thiết lập hôm 9/3.

Ngược lại, giá dầu thô ngọt nhẹ Mỹ (WTI) chốt phiên giảm nhẹ 18 xu (0,19%) xuống 96,14 USD/thùng, sau khi có lúc vượt mốc 100 USD/thùng (đạt 100,02 USD/thùng).

Nhiều phiên giao dịch gần đây, giá dầu Brent vượt ngưỡng 100 USD/thùng đã trở thành "một bình thường mới", tăng đáng kể so với giai đoạn đầu năm. Một số dòng dầu thô tại Trung Đông thậm chí ghi nhận mức tăng mạnh hơn do lo ngại thiếu hụt nguồn cung thay thế. Theo dữ liệu thị trường quốc tế, mức giá này không chỉ phản ánh quan hệ cung - cầu thực tế mà còn chịu tác động từ tâm lý lo ngại của thị trường trước những diễn biến địa chính trị khó lường tại khu vực.

Eo biển Hormuz nằm vắt ngang giữa Iran và Oman, nối liền Vịnh Persian và Vịnh Oman. Nơi hẹp nhất chỉ rộng 33 km và luồng chính cho tàu chở dầu siêu lớn đi lại hai chiều còn hẹp hơn thế. Tuy nhiên, tuyến hàng hải có chiều rộng hạn chế này lại có ý nghĩa sống còn đối với an ninh năng lượng thế giới.

Eo biển Hormuz hiện là con đường quan trọng nhất, thậm chí là duy nhất, để xuất khẩu dầu mỏ của các nước sản xuất dầu ven Vịnh Persian như Iran, Saudi Arabia, Các tiểu vương quốc Arab thống nhất (UAE), Qatar, Kuwait... Mỗi ngày có khoảng 20 triệu thùng dầu thô được vận chuyển qua đây đến khắp nơi trên thế giới, chiếm khoảng 20% tổng lượng thương mại dầu mỏ bằng đường biển toàn cầu

Trong một báo cáo gần đây, Cơ quan Năng lượng quốc tế (IEA) nhấn mạnh: “Bất kỳ sự gián đoạn kéo dài nào tại khu vực này đều có thể gây ra cú sốc nguồn cung với quy mô toàn cầu”.

Trong bối cảnh đó, giới chuyên gia cho rằng, yếu tố quyết định xu hướng giá dầu trong thời gian tới vẫn là diễn biến địa chính trị tại Trung Đông. Nếu căng thẳng được hạ nhiệt thông qua các nỗ lực ngoại giao, thị trường có thể dần ổn định. Ngược lại, một cuộc xung đột kéo dài hoặc mở rộng sẽ tiếp tục duy trì áp lực tăng giá, thậm chí tạo ra những cú sốc mới đối với thị trường năng lượng toàn cầu.

Ở góc độ dự báo, các tổ chức tài chính quốc tế đưa ra những kịch bản khác nhau cho thị trường dầu mỏ trong ngắn hạn.

Theo JPMorgan Chase, trong trường hợp xung đột được kiểm soát, giá dầu có thể dao động quanh ngưỡng 90-100 USD/thùng và dần ổn định trở lại. Tuy nhiên, nếu căng thẳng tiếp tục leo thang hoặc lan rộng sang các điểm nóng khác, mức giá này có thể tăng lên 110-120 USD/thùng.

Đáng chú ý, JPMorgan Chase cũng cảnh báo: “Trong kịch bản cực đoan, nếu nguồn cung từ Trung Đông bị gián đoạn nghiêm trọng, giá dầu hoàn toàn có thể tăng vọt lên các mức cao hơn đáng kể so với hiện tại.”

Các phân tích của Reuters cho thấy, thị trường đang ở trạng thái "nhạy cảm cao", khi dòng tiền phòng thủ chiếm ưu thế, thanh khoản thu hẹp và kỳ vọng bị chi phối bởi yếu tố địa chính trị. Giá dầu hiện được ước tính đang gánh phần bù rủi ro khoảng 4–10 USD/thùng, trong khi giá dầu Brent đã tăng hơn 30% kể từ khi xung đột bùng phát. Trong bối cảnh đó, thị trường có xu hướng phản ứng nhanh và mạnh trước từng thông tin mới, ngay cả khi chưa xuất hiện gián đoạn nguồn cung thực tế, cho thấy giá dầu đang bị dẫn dắt nhiều hơn bởi kỳ vọng rủi ro hơn là các yếu tố cung – cầu truyền thống.

Như Quỳnh