Khủng hoảng nguồn nước ở Bali

Bali mất hơn 6.500ha diện tích trồng lúa chỉ trong 5 năm qua. Ảnh: The Guardian

Cơn lốc bê tông hóa

Trong nhiều thập kỷ, những thửa ruộng bậc thang uốn lượn đã trở thành biểu tượng du lịch đặc trưng của Bali trên các tạp chí và mạng xã hội toàn cầu.

Tuy nhiên, chính cảnh quan làm nên thương hiệu của hòn đảo lại đang bị ảnh hưởng nặng nề bởi nền kinh tế du lịch. Những khu đất trồng lúa nhanh chóng bị san lấp để nhường chỗ cho nhà hàng, khu nghỉ dưỡng và các công trình du lịch khác.

Dẫn dữ liệu từ Cơ quan quản lý đất đai Quốc gia Bali, tờ The Guardian cho biết, hòn đảo xinh đẹp này đã mất hơn 6.500ha diện tích trồng lúa trong 5 năm qua, tương đương mức giảm hơn 9%.

Trước đó, một báo cáo năm 2018 của Viện Xuyên quốc gia ước tính Bali đã mất gần 25% diện tích đất nông nghiệp trong 25 năm do tốc độ tăng trưởng phi mã 330% của ngành công nghiệp không khói.

Việc bê tông hóa đất nông nghiệp đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến an ninh nguồn nước. Đối với nông dân bản địa, ruộng lúa không chỉ là sinh kế mà còn đóng vai trò như một cơ sở hạ tầng giữ nước tự nhiên. Hệ thống ruộng làm chậm dòng chảy của nước, tích trữ nước mưa và bổ sung liên tục cho các mạch nước ngầm. Khi bị bê tông dày đặc che phủ, chức năng này hoàn toàn biến mất.

Một nông dân đang làm việc trên cánh đồng lúa, phía sau là dãy biệt thự du lịch. Ảnh: The Guardian

Nghịch lý phân phối nguồn nước

Sự chuyển đổi mục đích sử dụng đất nông nghiệp phản ánh nỗ lực của chính quyền trong việc đáp ứng nhu cầu tăng trưởng không ngừng của ngành công nghiệp không khói tại Bali. Năm 2024, Bali đón hơn 16 triệu lượt khách du lịch, gấp 4 lần dân số thường trú của hòn đảo, theo The Guardian.

Tuy nhiên, lượng khách khổng lồ tại hòn đảo này đang làm đảo lộn mối quan hệ sinh thái giữa con người và tài nguyên nước. Hiện, ngành du lịch tiêu thụ đến hơn 65% lượng nước ngọt của toàn đảo.

Theo ước tính của Quỹ IDEP, một tổ chức phi chính phủ của Indonesia, trung bình một du khách tại khu nghỉ dưỡng cao cấp tiêu thụ từ 2.000 đến 4.000 lít nước mỗi ngày cho các dịch vụ bể bơi, sân vườn, giặt là và vận hành. Trong khi đó, một người dân bản địa phải chi tiêu dè sẻn trong khoảng từ 30 đến 50 lít nước một ngày.

Khi hệ thống cấp nước công cộng cạn kiệt, người dân địa phương tại các khu vực như Uluwatu, phía Nam Bali, buộc phải phụ thuộc vào các xe bồn chở nước di động mỗi ngày.

Một chuyến xe 5.000 lít có giá khoảng 350.000 rupiah (khoảng 21 USD). Nước ăn uống phải mua riêng theo bình, chi phí này có thể chiếm tới một phần mười tổng thu nhập của một gia đình bình thường.

Tình trạng khan hiếm nguồn tài nguyên này tạo nên cơ hội kinh doanh béo bở cho khoảng 10.000 cơ sở cung cấp nước cho các khách sạn và biệt thự lớn trong suốt 15 năm qua.

Song, hậu quả của việc khai thác nước ngầm quá mức ở phía Nam Bali đã ở mức báo động. Nghiên cứu từ chương trình bảo vệ nguồn nước Bali của Quỹ IDEP cảnh báo các giếng nước ven biển đang bị nhiễm mặn nghiêm trọng do nước biển xâm nhập sâu vào lòng đất để lấp đầy khoảng trống của các tầng ngậm nước bị hút cạn. Tình trạng này hiện đã lan rộng ra đến 6 trên tổng số 9 quận của đảo.

Trước cuộc khủng hoảng hiện hữu, chính quyền Bali đang bắt đầu có những động thái phản ứng quyết liệt hơn bằng cách hạn chế việc xây dựng khách sạn mới ở các khu vực khan hiếm nước, tăng cường thực thi các quy định về khai thác nước ngầm, đồng thời khuyến khích khôi phục hệ thống chia sẻ nước truyền thống Subak. Đây là hệ thống quản lý nước cộng đồng có lịch sử hàng thế kỷ, giúp cân bằng hài hòa giữa nhu cầu nông nghiệp, văn hóa và bảo tồn tài nguyên.

Song song đó, chính phủ cũng triển khai các chương trình hỗ trợ nông dân về phân bón, cải tạo hệ thống thủy lợi, nâng cấp đường sá nội đồng và trang bị máy móc nông nghiệp nhằm giữ chân người dân gắn bó với ruộng đồng nhằm bảo vệ cấu trúc sinh thái mong manh của hòn đảo xinh đẹp này.

MAI DUNG