Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch là di tích quốc gia đặc biệt

Tiết mục văn nghệ trống hội tại lễ khai mạc Lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch. Ảnh: Nguyễn Công Hải/TTXVN

Tại buổi lễ, Ban tổ chức đã công bố quyết định của Thủ tướng Chính phủ về xếp hạng di tích quốc gia đặc biệt đối với Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch và đón nhận Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch.

Tại buổi lễ, Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên Nguyễn Hữu Nghĩa khởi trống khai hội.

Phát biểu khai mạc lễ hội, Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban tổ chức lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch năm 2026 tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm nhấn mạnh, năm 2026 là năm đầu tiên tỉnh Hưng Yên tổ chức Lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch ở quy mô cấp tỉnh, nhằm góp phần tạo ra sự kết nối, cộng hưởng về không gian văn hóa, lịch sử, đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng của nhân dân trong vùng và khu vực; tăng cường sự cố kết cộng đồng, sự nhất quán trong công tác bảo tồn, trao truyền và phát huy các giá trị di sản văn hóa truyền thống.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh, Trưởng Ban tổ chức lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch năm 2026 tỉnh Hưng Yên Phạm Văn Nghiêm phát biểu khai mạc lễ hội. Ảnh: Nguyễn Công Hải/TTXVN

Lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch được tổ chức trang trọng, xứng tầm với vị thế là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, thể hiện sự tiếp nối, trao truyền, kế thừa và phát huy mạnh mẽ giá trị di sản văn hóa, có tính lan tỏa và kết nối mạnh mẽ trong đời sống các tầng lớp nhân dân tỉnh Hưng Yên, nhân dân và du khách thập phương. Đây cũng là dịp để củng cố tinh thần đoàn kết, thúc đẩy đổi mới, sáng tạo, khơi dậy mạnh mẽ ý chí tự lực, tự cường, nuôi dưỡng khát vọng xây dựng Hưng Yên phát triển nhanh, xanh, bền vững, giàu bản sắc.

Lễ hội đền Đa Hòa - Dạ Trạch còn gọi là Lễ hội Chử Đồng Tử - Tiên Dung, được tổ chức tại đền Đa Hòa, xã Mễ Sở và đền Dạ Trạch, xã Triệu Việt Vương từ lâu đời. Đây là một trong những lễ hội lớn của tỉnh và cả nước. Đây là hoạt động văn hóa tâm linh mang những nét đẹp truyền thống của vùng quê văn hiến. Truyền thuyết về Đức Thánh Chử Đồng Tử và công chúa Tiên Dung là bức tranh về đời sống tinh thần phong phú, sinh động và dấu ấn văn hóa sâu sắc của người Việt cổ trong việc khai phá đầm lầy, phù sa ven sông Hồng từ hàng nghìn năm về trước.

Lễ hội là dịp trao truyền, lan tỏa huyền thoại về một tình yêu đẹp, thiêng liêng, đồng thời giáo dục truyền thống, đức tính hiếu thảo, tình cảm nhân văn và lòng nhân ái cho các thế hệ sau. Lễ hội cũng thể hiện khát vọng của cư dân nông nghiệp trồng lúa nước với mong cầu cho mưa thuận, gió hòa để cấy cày thuận lợi, xóm làng yên vui, ấm no, hạnh phúc. Theo thông lệ, cứ ba năm một lần, lễ hội được tổ chức với quy mô hàng Tổng, từ ngày 10 đến ngày 12 tháng 2 Âm lịch, với nhiều nghi thức truyền thống như rước nước, rước kiệu, tế lễ cùng các trò chơi dân gian, múa rồng, múa lân, hát quan họ, hát trống quân, giao lưu văn nghệ, thể thao thu hút sự tham gia của đông đảo nhân dân trong vùng và du khách thập phương.

Ban tổ chức lễ hội trao Bằng xếp hạng Di tích quốc gia đặc biệt Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch cho xã Mễ Sở và xã Triệu Việt Vương.

Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch là một trong những khu di tích tiêu biểu, đặc sắc, bảo lưu những giá trị văn hóa vật thể và phi vật thể đặc sắc có giá trị lớn, phản ánh quá trình phát triển của vùng đất này trong những giai đoạn lịch sử. Bên cạnh việc phụng thờ Đức Thánh Chử Đồng Tử cùng Nhị vị phu nhân, Khu di tích cũng là nơi tưởng niệm duy nhất về cuộc chiến đấu anh dũng của Triệu Việt Vương chống giặc ngoại xâm vào thế kỷ thứ 6. Khu di tích là sự hợp nhất của nhiều công trình kiến trúc cổ, gồm: đền Đa Hòa, đền Dạ Trạch, đền Trung, chùa Đa Hòa và đền thờ Triệu Việt Vương. Khu di tích có không gian cảnh quan đẹp, quy mô lớn, kiến trúc độc đáo ít nơi có được. Các hạng mục được bố trí hài hòa theo trục thần đạo, mang giá trị kiến trúc nghệ thuật, điêu khắc đặc sắc thời Nguyễn. Tại khu di tích còn lưu giữ nhiều di vật, cổ vật tiêu biểu có giá trị như: Mộc bản, sắc phong, bia ký, đại tự, câu đối, châm thư,…

Đặc biệt, bộ 3 ngai thờ gỗ thời nhà Mạc tại đền Đa Hòa là hiện vật gốc độc bản, được tạo tác vào khoảng cuối thế kỷ thứ 16; là một trong số ít ngai thờ được tạo tác bằng gỗ với trình độ chạm khắc gỗ điêu luyện, rất sắc xảo, chau chuốt, bố cục chặt chẽ, cùng kỹ thuật sơn son thếp vàng, đã tạo nên những tác phẩm nghệ thuật độc nhất vô nhị, kiệt tác trong kho tàng điêu khắc gỗ Việt Nam.

Đoàn đại biểu tham gia lễ hội thắp hương tri ân, tưởng niệm tại Đền Đa Hòa. Ảnh: Nguyễn Công Hải/TTXVN

Với những giá trị tiêu biểu về văn hóa, lịch sử, kiến trúc nghệ thuật, Khu di tích Đa Hòa - Dạ Trạch được xếp hạng là Di tích Quốc gia đặc biệt theo Quyết định số 1473 ngày 26/11/2024 của Thủ tướng Chính phủ; bộ 3 ngai thờ gỗ thời Mạc đền Đa Hòa được công nhận là Bảo vật quốc gia theo Quyết định số 236 ngày 3/2/2026 của Thủ tướng Chính phủ. Năm 2023, Lễ hội đền Đa Hòa và lễ hội đền Hóa Dạ Trạch đã được Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đưa vào Danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia, là sự khẳng định giá trị to lớn của di sản đối với lịch sử và đời sống văn hóa của dân tộc.

Sơn Hải (TTXVN)