Không phải 'hoãn phạt ghế trẻ em': Quy định mới từ 15/8 cha mẹ cần biết

Cuối tuần, một gia đình đưa con nhỏ đi chơi bằng ô tô. Cháu bé 6 tuổi được mẹ bế ở hàng ghế sau nhưng không ngồi ghế chuyên dụng. Khi nghe thông tin từ ngày 15/8 hành vi không có ghế trẻ em chỉ bị cảnh cáo, người bố cho rằng gia đình chưa cần mua thiết bị an toàn.

Ở một trường hợp khác, để tiện chăm sóc con, phụ huynh cho trẻ ngồi ở ghế phụ phía trước, ngay bên cạnh người lái. Họ nghĩ rằng chỉ cần cài dây an toàn cho trẻ là không vi phạm.

Cả hai cách hiểu này đều chưa đầy đủ. Từ ngày 15/8/2026, pháp luật tách thành hai hành vi khác nhau, với cách xử lý khác nhau: không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp bị cảnh cáo, còn để trẻ thuộc diện quy định ngồi cùng hàng ghế với người lái vẫn có thể bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng.

Từ ngày 15/8/2026, người lái ô tô cá nhân chở trẻ thuộc diện quy định mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp bị phạt cảnh cáo. Ảnh minh họa (AI)

Không phải “hoãn phạt ghế trẻ em”

Nghị định 238/2026/NĐ-CP được ban hành ngày 26/6/2026 và có hiệu lực từ ngày 15/8/2026. Nghị định bổ sung hình thức phạt cảnh cáo đối với người điều khiển ô tô chở trẻ dưới 10 tuổi, đồng thời cao dưới 1,35 m mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp, trừ ô tô kinh doanh vận tải hành khách.

Điểm cần lưu ý là quy định bắt buộc bảo đảm an toàn cho trẻ không bị bãi bỏ. Người lái ô tô vẫn có trách nhiệm sử dụng hoặc hướng dẫn trẻ sử dụng thiết bị an toàn phù hợp. Chỉ hình thức xử lý đối với hành vi không sử dụng thiết bị được chuyển từ phạt tiền sang phạt cảnh cáo.

“Phạt cảnh cáo” cũng không đồng nghĩa với việc cơ quan chức năng chỉ nhắc nhở rồi cho đi. Đây vẫn là một hình thức xử phạt vi phạm hành chính và có thể được thể hiện bằng quyết định xử phạt theo quy định.

Vì vậy, cách diễn đạt “hoãn phạt ghế trẻ em” hoặc “từ ngày 15/8 không cần ghế trẻ em” có thể khiến phụ huynh hiểu sai bản chất của quy định.

Trường hợp nào vẫn bị phạt đến 1 triệu đồng?

Cùng với việc bổ sung hình thức cảnh cáo, Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi điểm m khoản 3 Điều 6 Nghị định 168/2024/NĐ-CP.

Theo đó, người điều khiển ô tô chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái bị phạt tiền từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng. Ngoại lệ áp dụng đối với ô tô chỉ có một hàng ghế.

“Cùng hàng ghế với người lái” không chỉ là để trẻ ngồi vào lòng tài xế hoặc phía trước vô lăng. Với ô tô có hai hàng ghế trở lên, ghế phụ phía trước cũng nằm cùng hàng với ghế người lái.

Bố trí trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái có thể bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng. Ảnh minh họa (AI)

Như vậy, từ ngày 15/8, một gia đình có thể bị xử lý trong tình huống sau:

Trẻ 7 tuổi, cao 1,25 m được bố trí ngồi ghế phụ phía trước;
Trẻ ngồi trong lòng người lớn ở hàng ghế trước;
Người lái vừa điều khiển xe vừa để trẻ ngồi phía trước vô lăng;
Trẻ ngồi ghế phụ dù đã cài dây an toàn của xe.

Việc trẻ có sử dụng dây an toàn hay không không làm mất đi hành vi bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái.

Hai điều kiện phải đồng thời được đáp ứng

Quy định áp dụng đối với trẻ thuộc đồng thời hai điều kiện:

Dưới 10 tuổi;
Chiều cao dưới 1,35 m.

Việc dùng từ “và” trong quy định có nghĩa trẻ phải đồng thời chưa đủ 10 tuổi và chưa đạt chiều cao 1,35 m mới thuộc nhóm được điều chỉnh bởi quy tắc đặc biệt này.

Đối với trẻ không thuộc đồng thời hai điều kiện trên, người ngồi trên ô tô vẫn phải thắt dây đai an toàn tại vị trí có trang bị dây đai. Phụ huynh cũng cần căn cứ thể trạng của trẻ và hướng dẫn của nhà sản xuất để lựa chọn cách bảo vệ phù hợp, thay vì chỉ dựa vào tuổi.

Bảng nhận biết nhanh từ ngày 15/8/2026

Từ nay đến hết ngày 14/8 áp dụng thế nào?

Nghị định 238/2026/NĐ-CP chỉ có hiệu lực từ ngày 15/8/2026. Vì vậy, trong thời gian trước thời điểm này, quy định của Nghị định 168/2024/NĐ-CP đang có hiệu lực vẫn được áp dụng.

Theo quy định hiện hành trước ngày 15/8, người điều khiển ô tô có thể bị phạt từ 800.000 đồng đến 1 triệu đồng nếu thực hiện một trong hai hành vi:

Chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ ô tô chỉ có một hàng ghế;
Không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ theo quy định.

Từ ngày 15/8, hai hành vi mới được tách ra: hành vi không sử dụng thiết bị an toàn chuyển sang phạt cảnh cáo; hành vi bố trí trẻ ngồi cùng hàng ghế với người lái tiếp tục bị phạt tiền. Đây là kết quả đối chiếu giữa thời điểm hiệu lực của Nghị định 238 và mức xử phạt đang áp dụng theo Nghị định 168.

Xe taxi, xe công nghệ có phải chuẩn bị ghế trẻ em?

Luật hiện hành quy định người lái phải sử dụng hoặc hướng dẫn sử dụng thiết bị an toàn phù hợp khi chở trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m, nhưng loại trừ ô tô kinh doanh vận tải hành khách khỏi nghĩa vụ này.

Điều đó có nghĩa taxi, xe hợp đồng hoặc xe công nghệ hoạt động hợp pháp theo loại hình kinh doanh vận tải hành khách không bị xử lý về hành vi không trang bị thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ.

Tuy nhiên, ngoại lệ này không nên được hiểu là trẻ có thể ngồi ở bất kỳ đâu. Quy định không cho trẻ thuộc nhóm trên ngồi cùng hàng ghế với người lái vẫn được áp dụng, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế.

Phụ huynh khi đặt xe nên chủ động thông báo có trẻ nhỏ, lựa chọn vị trí ngồi phía sau và thắt dây an toàn đúng cách cho trẻ trong phạm vi điều kiện thực tế của phương tiện.

“Thiết bị an toàn” không chỉ là một loại ghế

Trong đời sống, người dân thường gọi chung là “ghế trẻ em”. Tuy nhiên, thuật ngữ pháp luật được sử dụng là thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ em.

Theo Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị này được thiết kế để bảo đảm trẻ ở tư thế ngồi hoặc nằm trên ô tô, hạn chế sự dịch chuyển của cơ thể nhằm giảm nguy cơ chấn thương khi xe va chạm hoặc giảm tốc đột ngột.

Thiết bị có thể thuộc hệ thống ghế trẻ em CRS hoặc hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS. Việc lựa chọn phải phù hợp với chiều cao, cân nặng của trẻ, vị trí lắp đặt và cấu tạo của từng xe.

Phụ huynh không nên chỉ mua theo tên sản phẩm hoặc giá bán. Trước khi sử dụng cần kiểm tra:

Thiết bị có phù hợp với chiều cao và cân nặng của trẻ hay không;
Xe hỗ trợ lắp bằng ISOFIX hay phải cố định bằng dây đai;
Vị trí lắp đặt có đúng hướng dẫn của nhà sản xuất xe và thiết bị hay không;
Dây giữ có bị xoắn, quá lỏng hoặc đặt sai vị trí trên cơ thể trẻ không;
Thiết bị có dấu hiệu hư hỏng, nứt vỡ hoặc từng chịu va chạm mạnh hay không.

Việc người lớn ôm hoặc giữ trẻ bằng tay không thể thay thế một hệ thống bảo vệ được lắp đặt đúng cách.

Ô tô một hàng ghế có được miễn hoàn toàn?

Quy định chỉ miễn cho ô tô một hàng ghế đối với hành vi bố trí trẻ ngồi cùng hàng với người lái, bởi phương tiện không có hàng ghế khác để lựa chọn.

Tuy nhiên, nếu đó là ô tô không kinh doanh vận tải hành khách, người lái vẫn phải sử dụng thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ. Từ ngày 15/8, không thực hiện nghĩa vụ này vẫn bị phạt cảnh cáo.

Chủ xe một hàng ghế cần kiểm tra kỹ hướng dẫn sử dụng của phương tiện và thiết bị. Không nên tự lắp ghế trẻ em tại vị trí không được nhà sản xuất cho phép hoặc bố trí trẻ ở vị trí có thể gây nguy hiểm khi túi khí kích hoạt.

Bố trí trẻ thế nào để vừa đúng luật, vừa an toàn?

Với ô tô gia đình có từ hai hàng ghế, cách bố trí dễ tuân thủ nhất là đặt trẻ ở hàng ghế sau và sử dụng thiết bị an toàn phù hợp với thể trạng của trẻ.

Trước mỗi hành trình, người lớn nên kiểm tra thiết bị đã được cố định chắc chắn, dây giữ vừa với cơ thể trẻ và cửa xe đã bật khóa an toàn trẻ em nếu có. Không để trẻ tự tháo dây, đứng lên ghế hoặc di chuyển trong lúc xe đang chạy.

Khi trẻ ngủ, người lớn cũng không nên tháo dây hoặc bế trẻ ra khỏi thiết bị khi xe vẫn đang di chuyển. Trường hợp cần chăm sóc, xe nên dừng tại vị trí an toàn rồi mới điều chỉnh chỗ ngồi cho trẻ.

Cảnh cáo không có nghĩa phụ huynh được phép chủ quan

Việc chuyển hình thức xử lý hành vi không sử dụng thiết bị an toàn từ phạt tiền sang cảnh cáo nhằm điều chỉnh cách thực thi trong giai đoạn mới, nhưng nghĩa vụ bảo vệ trẻ vẫn còn nguyên.

Một quyết định xử phạt cảnh cáo có thể không làm người điều khiển mất tiền, nhưng rủi ro đối với trẻ trong tình huống phanh gấp hoặc va chạm không vì thế mà giảm xuống.

Từ ngày 15/8, phụ huynh chỉ cần nhớ hai nguyên tắc: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m không ngồi cùng hàng ghế với tài xế trên xe có nhiều hàng ghế; đồng thời phải được sử dụng thiết bị an toàn phù hợp khi đi ô tô cá nhân.

HÙNG NGUYỄN