Không để lương hưu bị gián đoạn

Nhiều địa phương trên cả nước đang khẩn trương hỗ trợ người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH hoàn tất thủ tục ủy quyền trước thời hạn ngày 30-6 nhằm bảo đảm việc chi trả không bị gián đoạn. Cùng với đó, đề xuất bỏ quy định giấy ủy quyền chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng đang nhận được sự đồng tình từ nhiều địa phương do giúp giảm thủ tục hành chính và tạo thuận lợi hơn cho người dân.

Đề xuất bỏ giới hạn 12 tháng

Theo Bộ Nội vụ, trong quá trình xây dựng dự án Luật Sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật BHXH, nhiều địa phương và cơ quan liên quan cho rằng quy định giới hạn thời hạn giấy ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH tối đa 12 tháng chưa thật sự phù hợp với Bộ Luật Dân sự.

Theo quy định của pháp luật dân sự, các bên có quyền thỏa thuận về thời hạn ủy quyền và không bị giới hạn thời gian nếu việc thỏa thuận hợp pháp. Trong khi đó, Luật BHXH năm 2024 quy định văn bản ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập.

Nhiều địa phương cho rằng quy định này khiến người hưởng phải thực hiện lại thủ tục hằng năm, phát sinh thêm giấy tờ, thời gian và chi phí đi lại. Đối tượng chịu tác động nhiều nhất là người cao tuổi, người mắc bệnh, người khuyết tật hoặc những trường hợp sinh sống xa nơi chi trả.

Nhân viên bưu điện chi trả lương hưu, trợ cấp cho người dân tại nhà. Ảnh: BHXH VIỆT NAM

Trên cơ sở tổng hợp ý kiến góp ý, Bộ Nội vụ đang lấy ý kiến đối với 2 phương án. Phương án thứ nhất là bỏ quy định giới hạn thời gian 12 tháng, việc ủy quyền sẽ thực hiện theo Bộ Luật Dân sự. Để bảo đảm chi trả đúng đối tượng, cơ quan BHXH sẽ tăng cường khai thác dữ liệu dân cư, dữ liệu hộ tịch và các cơ sở dữ liệu chuyên ngành. Phương án thứ hai là giữ nguyên quy định hiện hành nhằm phục vụ công tác quản lý, theo dõi người hưởng các chế độ BHXH.

Góp ý cho dự thảo luật, nhiều địa phương như Hà Nội, Thái Nguyên, Ninh Bình đều đề xuất lựa chọn phương án cho phép thực hiện ủy quyền theo Bộ Luật Dân sự. Theo các địa phương, khi hệ thống dữ liệu quốc gia ngày càng hoàn thiện và được kết nối đồng bộ, việc quản lý người hưởng không nhất thiết phải dựa vào yêu cầu gia hạn giấy ủy quyền hằng năm.

Một lãnh đạo BHXH địa phương cho biết trước đây việc ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH không bị giới hạn thời gian. Nhưng từ khi Luật BHXH năm 2024 quy định thời hạn tối đa 12 tháng, số lượng hồ sơ cần xác lập lại tăng mạnh, tạo thêm áp lực cho cả cơ quan quản lý lẫn người dân.

Theo phản ánh từ cơ sở, nhiều trường hợp người hưởng tuổi đã cao, sức khỏe yếu hoặc nằm viện dài ngày phải nhờ người thân đưa đi làm thủ tục hoặc chờ cán bộ đến hỗ trợ tận nơi. Điều này làm phát sinh thêm công việc cho chính quyền địa phương trong khi hiệu quả quản lý chưa có nhiều khác biệt so với trước đây.

Tích cực hỗ trợ người dân

Trước thời điểm quy định mới chính thức áp dụng, nhiều địa phương đã triển khai các giải pháp nhằm bảo đảm người hưởng hoàn tất thủ tục đúng hạn.

Tại nhiều nơi, cơ quan BHXH phối hợp với trung tâm phục vụ hành chính công, UBND cấp xã và đơn vị bưu điện tổ chức các điểm hỗ trợ lưu động. Người dân được hướng dẫn kê khai hồ sơ, chứng thực chữ ký, lập văn bản ủy quyền và chuyển hồ sơ đến cơ quan BHXH ngay tại điểm tiếp nhận.

Đối với các trường hợp đặc biệt như người cao tuổi, người bệnh nằm một chỗ hoặc mất khả năng đi lại, cán bộ địa phương trực tiếp đến tận nhà để hỗ trợ chứng thực chữ ký và hoàn thiện hồ sơ. Những giải pháp này giúp hạn chế tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần, đồng thời bảo đảm quyền lợi của người hưởng không bị ảnh hưởng bởi các vướng mắc về thủ tục.

Theo đại diện một số địa phương, nhu cầu hỗ trợ tại nhà đang ngày càng tăng khi số lượng người hưởng lương hưu cao tuổi ngày một lớn. Vì vậy, nhiều nơi kiến nghị cơ quan quản lý nghiên cứu mở rộng các hình thức hỗ trợ trực tuyến hoặc đơn giản hóa thủ tục đối với nhóm đối tượng đặc thù.

Bên cạnh việc hỗ trợ làm lại giấy ủy quyền, cơ quan BHXH cũng đẩy mạnh tuyên truyền để người dân chuyển sang hình thức nhận lương hưu, trợ cấp BHXH qua tài khoản cá nhân. Đây được xem là giải pháp lâu dài giúp giảm thủ tục hành chính, hạn chế việc phải đi lại và bảo đảm việc chi trả được thực hiện nhanh chóng, an toàn.

Trong số các địa phương, Hà Nội là nơi có số lượng người hưởng lương hưu, trợ cấp BHXH thuộc nhóm cao nhất cả nước nên những khó khăn phát sinh từ quy định mới thể hiện khá rõ.

Theo BHXH TP Hà Nội, toàn thành phố có khoảng 120.000 trường hợp cần thực hiện thủ tục ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH theo quy định mới. Tuy nhiên, đến ngày 24-6 vẫn còn khoảng 17.000 trường hợp chưa hoàn tất hồ sơ. Con số này cho thấy nguy cơ gián đoạn chi trả nếu người hưởng không kịp hoàn thành thủ tục trước thời hạn quy định.

Để hỗ trợ người dân, Hà Nội đã triển khai quy trình phối hợp giữa cơ quan BHXH, Trung tâm Phục vụ hành chính công và chính quyền cơ sở. Nhiều tổ công tác được thành lập để hướng dẫn người dân hoàn thiện hồ sơ ngay tại địa phương.

Đối với người cao tuổi hoặc người có hoàn cảnh đặc biệt, các tổ hỗ trợ trực tiếp đến nơi cư trú để thực hiện chứng thực chữ ký trên văn bản ủy quyền. Cách làm này giúp giảm áp lực đi lại cho người dân và hạn chế tình trạng tập trung đông người tại các điểm tiếp nhận hồ sơ.

Theo bà Dương Thị Minh Châu, Trưởng Phòng Tuyên truyền và Hỗ trợ người tham gia BHXH TP Hà Nội, cơ quan BHXH đang tăng cường tuyên truyền bằng nhiều hình thức để người dân nắm rõ quy định mới, đồng thời khuyến khích người hưởng chuyển sang nhận lương hưu qua tài khoản cá nhân nếu có điều kiện.

Theo Luật BHXH năm 2024, các giấy ủy quyền nhận lương hưu, trợ cấp BHXH được lập trước ngày 1-7-2025 chỉ có giá trị đến hết ngày 30-6-2026. Từ ngày 1-7-2025, văn bản ủy quyền chỉ có hiệu lực tối đa 12 tháng kể từ ngày xác lập. Điều này đồng nghĩa với việc những người đang nhận chế độ thông qua người được ủy quyền phải chủ động làm lại hồ sơ hoặc chuyển sang nhận qua tài khoản cá nhân để tránh ảnh hưởng đến việc chi trả.

NGỌC DUNG