Chuyên mục: Thời sự

Không để cấp xã trở thành điểm nghẽn mới

13 giờ trước

Qua gần một năm thực hiện, dưới sự chỉ đạo sát sao của Trung ương, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, sự quyết tâm vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị, chính quyền địa phương 2 cấp đã vận hành thông suốt, phát huy hiệu lực, hiệu quả. Tuy nhiên, việc triển khai chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn những nút thắt, điểm nghẽn cần tiếp tục được tháo gỡ.

Bắt đầu triển khai thực hiện từ ngày 1/7/2025, đến nay, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp đã phát huy hiệu lực, hiệu quả. Các địa phương đã kiện toàn tổ chức, sắp xếp đội ngũ cán bộ theo hướng đồng bộ, phù hợp thực tiễn, chủ động tháo gỡ vướng mắc phát sinh trong thực tiễn vận hành, quan tâm bồi dưỡng nghiệp vụ cho công chức cấp xã để hoạt động chính quyền ở cơ sở được thông suốt, tạo điều kiện thuận lợi cho người dân, doanh nghiệp trong tiếp cận và sử dụng dịch vụ công.

Tại Phú Thọ, sau hợp nhất, toàn tỉnh có hơn 65.800 cán bộ, công chức, viên chức cấp xã, trong đó 91% có trình độ đại học trở lên. Trong 9 tháng vận hành, hơn 750 cán bộ được điều động, biệt phái về cơ sở; 74 Phó Chủ tịch UBND cấp xã được tăng cường, góp phần nâng cao năng lực điều hành.

Chiến dịch “Ngày thứ 7 hành chính lưu động” tại xã Bình Sơn (Quảng Ngãi) với sự tham gia của trên 30 cán bộ, công chức, viên chức xã.

Cùng với đó, các sở, ngành đã chủ động “đồng hành, hỗ trợ, dẫn dắt” cấp cơ sở, giúp đổi mới phương thức làm việc theo hướng khoa học, linh hoạt. Nhờ vậy, hoạt động của hệ thống chính trị tại 148 xã, phường dần đi vào nền nếp, bảo đảm sự lãnh đạo toàn diện của Đảng, quản lý thống nhất của chính quyền, giữ vững ổn định chính trị - xã hội và tạo nền tảng cho phát triển kinh tế - xã hội.

Trong khi đó, tại Quảng Ngãi, nhiều mô hình sáng tạo đã phát huy hiệu quả rõ nét, nổi bật là “Ngày thứ 7 hành chính lưu động” và các tổ công tác về tận thôn, xóm. Thay vì chờ người dân đến trụ sở, cán bộ trực tiếp mang dịch vụ hành chính đến cơ sở, giải quyết thủ tục ngay tại chỗ. Từ tháng 7/2025, định kỳ 4 ngày mỗi tháng, tổ công tác xã Ba Tô lại lên đường đến với bà con vùng sâu, vùng xa. Tại thôn Làng Xi 1, những vướng mắc về giấy khai sinh, thủ tục cho người khuyết tật vốn là nỗi lo của bà con nay đã được tháo gỡ nhanh chóng.

Định kỳ 4 ngày mỗi tháng, tổ công tác xã Ba Tô (Quảng Ngãi) đến với người dân vùng sâu, vùng xa để tiếp nhận, xử lý các thủ tục hành chính.

Ông Phạm Văn Xẻo (xã Ba Tô) cho biết: Các cán bộ về đây không chỉ xử lý thủ tục hành chính mà còn hướng dẫn nhân dân cách phát triển kinh tế, giữ gìn bản sắc văn hóa. Bên cạnh việc xử lý hồ sơ giấy, cán bộ còn trực tiếp “cầm tay chỉ việc”, hướng dẫn người dân sử dụng dịch vụ công trực tuyến, từng bước hình thành công dân số. Nhờ đó, tỷ lệ hồ sơ giải quyết đúng hạn của Ba Tô đạt 100%, mức độ hài lòng của người dân được nâng cao rõ rệt.

Nằm cách cảng Phan Thiết 56 hải lý (khoảng 120 km) theo hướng Đông Nam, đặc khu Phú Quý (tỉnh Lâm Đồng) được thành lập trên cơ sở sáp nhập các xã Long Hải, Ngũ Phụng và Tam Thanh, trung tâm hành chính - chính trị đặt tại xã Ngũ Phụng. Trong bối cảnh chung, Đảng bộ đặc khu lãnh đạo thực hiện nhiệm vụ phát triển kinh tế - xã hội bền vững, bảo đảm quốc phòng, an ninh gắn với củng cố, hoàn thiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Lãnh đạo tỉnh Lâm Đồng kiểm tra công tác vận hành tại Trung tâm phục vụ hành chính công đặc khu Phú Quý.

Ông Trần Huỳnh Cảnh, người dân thôn Quý Thạnh (đặc khu Phú Quý) chia sẻ: Từ những ngày đầu đi vào hoạt động chính quyền 2 cấp tại đặc khu cho đến nay, ông nhận thấy cán bộ hành chính làm việc rất chuyên nghiệp; việc giải quyết hồ sơ, thủ tục giấy tờ nhanh hơn, thuận lợi cho người dân. Còn ông Nguyễn Văn Dũng, người dân thôn Mỹ Khê thông tin: Các thủ tục về hồ sơ, giấy tờ nhà đất được cán bộ hỗ trợ nhiệt tình và nhanh gọn, hiệu quả. Các loại hồ sơ, thủ tục được giải quyết nhanh, tạo thuận lợi cho đà phát triển của đặc khu.

Chủ tịch UBND đặc khu Phú Quý Lê Hồng Lợi khẳng định, sau gần 1 năm vận hành chính quyền địa phương 2 cấp, bộ máy hành chính tại địa phương được tinh gọn, vận hành hiệu quả. Lĩnh vực cải cách hành chính chuyển biến rõ nét. Cơ chế “một cửa, một cửa liên thông" vận hành đồng bộ. Trong quý I/2026, kinh tế - xã hội đạt nhiều kết quả quan trọng với kinh tế biển vẫn là trụ cột. Nổi bật nhất là lượng khách du lịch tới đảo đạt 57.200 lượt khách, tăng hơn 1.400 lượt so với cùng kỳ. Các hoạt động thương mại, dịch vụ, du lịch diễn ra sôi động, đáp ứng nhu cầu mua sắm và vui chơi của nhân dân. Sản lượng đánh bắt hải sản tăng so với cùng kì năm trước...

Tây Ninh tăng cường các giải pháp ứng dụng công nghệ số, đẩy mạnh số hóa dữ liệu trong thực hiện thủ tục hành chính, nâng cao hiệu quả phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Tuy nhiên, trên thực tế, việc triển khai chính quyền địa phương 2 cấp vẫn còn không ít khó khăn, vướng mắc. Theo ông Lê Viết Cương, Trưởng ban xây dựng Đảng xã Biện Thượng (Thanh Hóa), từ ngày 1/7/2025, khi thực hiện chính quyền địa phương 2 cấp, nhìn chung cán bộ, công chức tiếp cận nhiệm vụ nhanh với tinh thần trách nhiệm rất cao. Song việc bố trí, sắp xếp cán bộ ở các xã chủ yếu mang tính cơ học; khối lượng công việc nhiều trải rộng trên nhiều lĩnh vực, trong đó có những lĩnh vực trong một phòng không liên quan đến nhau.

Giải quyết thủ tục hành chính cho người dân tại Trung tâm phục vụ hành chính công tại UBND xã Biện Thượng (Thanh Hóa).

Thực trạng đội ngũ cán bộ, công chức xã hiện nay ở tình trạng vừa thừa, vừa thiếu, không phù hợp với nhu cầu thực tế của địa phương, nhiều cán bộ, công chức không có chuyên môn sâu ở các lĩnh vực được phân công, đảm nhiệm. Đặc biệt thiếu cán bộ có chuyên môn về công nghệ thông tin, chuyển đổi số, hoặc có chuyên môn về công nghệ thông tin, nhưng không có chuyên môn về nghiệp vụ chuyên ngành để đáp ứng yêu cầu một người làm được nhiều việc.

Ngoài ra, sau khi sáp nhập xã, phường, một lượng lớn cán bộ không chuyên trách cấp xã dôi dư, không được sắp xếp công việc. Trung ương đã ban hành Nghị định 154/2025/NĐ-CP ngày 15/6/2025 để giải quyết chế độ cho cán bộ không chuyên trách dôi dư, tuy nhiên, việc giải quyết chế độ theo quy định còn chậm, đến nay chưa được giải quyết, đã ảnh hưởng đến tâm tư của cán bộ ở cơ sở. Chế độ phụ cấp đối với cán bộ, công chức làm công tác đảng, công tác mặt trận, đoàn thể bị cắt giảm 30%, trong khi khối lượng công việc cấp xã hiện nay là rất lớn.

Trong khi đó, theo ông Đỗ Thái Dương, Bí thư Đảng ủy đặc khu Phú Quý, trong quá trình triển khai chính quyền 2 cấp tại địa phương cũng phát sinh một số khó khăn, vướng mắc. Đây là mô hình mới, chưa có tiền lệ nên khi thực hiện còn phát sinh những vấn đề chưa được quy định cụ thể; một số văn bản hướng dẫn còn chậm hoặc thiếu đồng bộ. Việc sắp xếp tổ chức bộ máy, bố trí cán bộ, công chức ở một số cơ quan, đơn vị còn lúng túng; năng lực, kinh nghiệm của một bộ phận cán bộ chưa đáp ứng yêu cầu khi khối lượng công việc tăng và phạm vi quản lý rộng hơn…

Trụ sở dôi dư tại các xã, phường của tỉnh Thái Nguyên được tận dụng làm nơi học tập, sinh hoạt văn hóa, thể thao cho người dân địa phương.

Bà Nguyễn Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương (Bộ Nội vụ) cho biết, qua nắm bắt tình hình từ các địa phương, Bộ Nội vụ nhận thấy khó khăn tập trung vào một số nhóm vấn đề. Một là về hệ thống công nghệ thông tin và cơ sở dữ liệu, hạ tầng số. Việc triển khai hệ thống thông tin giải quyết thủ tục hành chính bước đầu mang lại hiệu quả tích cực nhưng tại một số nơi vẫn có tình trạng chưa đầy đủ, thiếu đồng bộ. Một số tiện ích đặc thù của địa phương chưa được vận hành trơn tru trên hệ thống mới, cần được tiếp tục khắc phục. Hai là nhân sự ở cơ sở. Sau sắp xếp, thực hiện phân cấp, phân quyền, lượng công việc dồn mạnh về cấp xã. Một số nơi nhân lực chuyên môn chưa đồng bộ, còn thiếu cán bộ chuyên sâu. Một số đơn vị phải làm việc phân tán ở nhiều trụ sở khác nhau, gây khó khăn trong công tác điều hành, phối hợp và xử lý công việc. Ba là hoàn thiện thể chế về phân cấp, phân quyền. Đến nay, phần lớn các nhiệm vụ phân cấp, phân quyền đã được xử lý, nhưng còn một số nhiệm vụ đang được tiếp tục hướng dẫn, sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật để bảo đảm thống nhất, đồng bộ và phù hợp hơn với thực tiễn vận hành chính quyền địa phương 2 cấp.

Trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị mới đây, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm chỉ rõ mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, cải cách hành chính và chuyển đổi số của địa phương này còn bất cập; đời sống của người dân nhìn chung còn nhiều khó khăn; năng lực tổ chức thực hiện vẫn là điểm hạn chế cần tập trung khắc phục. Tổng Bí thư, Chủ tịch nước lưu ý, tỉnh phải đổi mới tư duy, hành động quyết liệt hơn, vận hành mô hình chính quyền địa phương 2 cấp thực chất, thông suốt, hiệu quả, không để cấp xã trở thành điểm nghẽn mới. Các chương trình hành động và kế hoạch thực hiện nghị quyết của Trung ương và của tỉnh phải rất cụ thể, rõ việc, rõ thời hạn, rõ sản phẩm, rõ trách nhiệm; cần rõ chức năng, nhiệm vụ, phân cấp, phân quyền, ủy quyền cho cấp xã; có cơ chế hỗ trợ, hướng dẫn, kiểm tra kịp thời; khẩn trương nâng cao năng lực cán bộ cấp xã.

Chiều 29/4/2026, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm và đoàn công tác của Trung ương làm việc với Ban Thường vụ Tỉnh ủy Quảng Trị.

Còn đối với Thành phố Hồ Chí Minh, trong buổi làm việc với Ban Thường vụ Thành ủy, ghi nhận Thành phố đã bước đầu vận hành ổn định mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước chỉ rõ cần sớm sơ kết mô hình, phát huy mặt phù hợp, mạnh dạn kiến nghị điều chỉnh những nội dung chưa đáp ứng yêu cầu; đặc biệt là thể chế hóa mô hình quản trị đô thị phù hợp trong Luật Đô thị đặc biệt sắp tới.

Theo bà Nguyễn Tú Thanh, Phó Vụ trưởng Vụ Chính quyền địa phương, thời gian tới, Bộ Nội vụ tập trung vào 5 nhóm giải pháp lớn nhằm tháo gỡ các vướng mắc phát sinh trong quá trình thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp.

Thứ nhất, tiếp tục hoàn thiện thể chế, nhất là các quy định về phân cấp, phân quyền, tổ chức bộ máy và công tác cán bộ theo tinh thần rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm và nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước.

Mậu A là một trong những địa phương đầu tiên của tỉnh Lào Cai đưa vào sử dụng Kiosk AI tại Trung tâm Phục vụ hành chính công xã.

Thứ hai, nâng cao chất lượng đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức, nhất là ở cấp cơ sở. Tiếp tục rà soát, bố trí lại đội ngũ cán bộ, công chức cấp xã theo hướng phù hợp hơn với yêu cầu nhiệm vụ trong mô hình chính quyền địa phương 2 cấp. Tăng cường đào tạo, bồi dưỡng toàn diện, nhất là về trình độ chuyên môn, kỹ năng quản lý nhà nước, kỹ năng số, năng lực tổ chức thực thi công vụ. Đồng thời nâng cao ý thức trách nhiệm và thái độ phục vụ nhân dân. Liên quan đến vấn đề này, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành Quyết định số 700/QĐ-TTg ngày 20/4/2026 phê duyệt Đề án tăng cường bồi dưỡng đội ngũ cán bộ, công chức ở xã, phường, đặc khu đáp ứng yêu cầu vận hành chính quyền địa phương 2 cấp giai đoạn 2026 - 2031, nhằm nâng cao chất lượng đội ngũ, đáp ứng yêu cầu vận hành hiệu quả chính quyền địa phương 2 cấp trong giai đoạn mới.

Thứ ba, đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, hoàn thiện hạ tầng số và dữ liệu số, bảo đảm liên thông đồng bộ, thống nhất và ổn định hơn giữa Trung ương và địa phương, khắc phục các lỗi kỹ thuật, tăng khả năng phục vụ thực chất cho người dân, doanh nghiệp.

UBND tỉnh Điện Biên tặng Bằng Khen cho 36 cá nhân có thành tích xuất sắc trong thời gian biệt phái công tác tại UBND các xã, phường.

Thứ tư, tiếp tục xử lý hiệu quả tài sản công, trụ sở dôi dư, gắn với nhu cầu sử dụng thực tế của địa phương, tránh lãng phí, đồng thời cải thiện điều kiện làm việc cho cấp xã.

Năm là tăng cường theo dõi, đôn đốc, kiểm tra và có những giải pháp kịp thời để nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước, khắc phục các khó khăn vướng mắc. Bộ Nội vụ sẽ tiếp tục phát huy vai trò là cơ quan thường trực của Chính phủ, thường xuyên tổng hợp tình hình, phối hợp với các bộ, ngành, địa phương tháo gỡ khó khăn, bảo đảm mô hình chính quyền địa phương 2 cấp vận hành ngày càng thông suốt, hiệu quả hơn.

Cũng theo bà Thanh, Bộ Nội vụ đã tham mưu Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ ban hành kế hoạch sơ kết một năm hoạt động của chính quyền địa phương 2 cấp, trong đó đã xác định rõ các nội dung và giao nhiệm vụ cụ thể cho các bộ, ngành, địa phương trong việc tổ chức sơ kết. Việc sơ kết có ý nghĩa rất quan trọng, là dấu mốc để nhìn nhận, đánh giá toàn diện quá trình thực hiện một năm qua, qua đó rút các bài học kinh nghiệm, nhân rộng các điển hình tiên tiến, xác định những khó khăn, vướng mắc, nguyên nhân và đề xuất các giải pháp, yêu cầu, nhiệm vụ cho giai đoạn tới.