Không để bị động, bất ngờ, kiểm tra toàn diện công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng làm việc về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai năm 2026 - Ảnh: VGP/Gia Huy

Chiều 9/7, tại Hà Nội, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng đã làm việc với Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia và Bộ Nông nghiệp và Môi trường về công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai năm 2026.

Dự cuộc làm việc có Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) Nguyễn Hoàng Hiệp; Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận; Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam; Trung tướng Doãn Thái Đức, Cục trưởng Cục Cứu hộ Cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia…

Hoàn thiện thể chế, nâng cao hiệu quả chỉ đạo ứng phó sự cố, thiên tai

Theo báo cáo của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, công tác tham mưu, chỉ đạo về phòng thủ dân sự tiếp tục được triển khai đồng bộ, toàn diện, bám sát yêu cầu thực tiễn. Trọng tâm là tham mưu xây dựng, hoàn thiện hệ thống văn bản quy phạm pháp luật, cơ chế, chính sách về phòng thủ dân sự và tình trạng khẩn cấp.

Bộ Quốc phòng đã tham mưu ban hành nhiều văn bản quan trọng, nổi bật là Nghị định quy định chi tiết một số điều của Luật Phòng thủ dân sự, Luật Tình trạng khẩn cấp, các quy định về công tác huấn luyện, đào tạo lực lượng phòng thủ dân sự, quy chế hoạt động của Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, kế hoạch phòng thủ dân sự quốc gia giai đoạn 2026-2030 và hệ thống tiếp nhận thông tin khẩn cấp qua số điện thoại 112.

Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Gia Huy

Các bộ, ngành như: Công an, Tài chính, Nông nghiệp và Môi trường, Khoa học và Công nghệ, Công Thương cũng chủ động rà soát, xây dựng, ban hành nhiều văn bản thuộc lĩnh vực quản lý, tạo cơ sở pháp lý đồng bộ cho hoạt động phòng thủ dân sự.

Ban Chỉ đạo đã tham mưu kiện toàn tổ chức bộ máy từ Trung ương đến địa phương theo quy định của Luật Phòng thủ dân sự; tổ chức lại Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia, củng cố Ban Chỉ huy phòng thủ dân sự các cấp, xây dựng lực lượng chuyên trách và kiêm nhiệm bảo đảm thống nhất, đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ.

Trong công tác ứng phó sự cố, thiên tai, từ ngày 1/1/2025 đến 5/7/2026, các bộ, ngành, địa phương đã huy động khoảng 1,43 triệu lượt người cùng hơn 45.200 lượt phương tiện tham gia xử lý trên 3.400 vụ việc, cứu được trên 4.700 người và trên 570 phương tiện.

Riêng lực lượng Quân đội chiếm gần 88% tổng số nhân lực tham gia, trực tiếp xử lý hơn 3.000 vụ việc; đồng thời tổ chức chữa cháy, cứu hộ, hướng dẫn hàng trăm nghìn phương tiện tránh bão, hỗ trợ di dời hơn 326.000 hộ dân đến nơi an toàn. Nhiều vụ việc lớn như bão số 5, bão số 10 năm 2025, sự cố lật tàu Vịnh Xanh 58 và nhiều thiên tai, tai nạn khác đã được ứng phó kịp thời, góp phần giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản.

Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Gia Huy

Cần chủ động từ sớm, từ xa

Bên cạnh những kết quả đạt được, Ban Chỉ đạo cũng chỉ rõ một số hạn chế như: Năng lực phòng thủ dân sự ở một số Ban Chỉ huy Phòng thủ dân sự cấp xã chưa đồng đều; trang thiết bị chuyên dụng phòng thủ dân sự còn chưa đầy đủ. Thông tin liên lạc phục vụ công tác chỉ huy điều hành phòng thủ dân sự tại một số khu vực bị ngập lụt, chia cắt, cô lập còn chưa đáp ứng yêu cầu. Bên cạnh đó, công tác chuyển đổi số, xây dựng cơ sở dữ liệu, hệ thống chỉ huy điều hành và cảnh báo sớm chưa đáp ứng yêu cầu.

Đại diện Bộ Công an cho biết, trong năm 2025 và báo cáo 6 tháng đầu năm, lực lượng công an đã huy động trên 700.000 lượt cán bộ, chiến sĩ tham gia phòng chống thiên tai và trên 100.000 lượt phương tiện ưu tiên thực hiện nhiệm vụ. Các lực lượng đã hỗ trợ, giúp đỡ nhân dân khắc phục các hậu quả thiên tai, tìm kiếm cứu nạn, cứu hộ.

Để nâng cao hiệu quả công tác phòng, chống, khắc phục hậu quả thiên tai, đại diện Bộ Công an nêu ý kiến cần chủ động từ sớm, từ xa, có sự chuẩn bị kỹ lưỡng về kịch bản để khi tình huống thực tế xảy ra dù phức tạp đến đâu chúng ta vẫn có thể chủ động ứng phó.

Trung tướng Doãn Thái Đức, Cục trưởng Cục Cứu hộ Cứu nạn, Bộ Tổng Tham mưu, Chánh Văn phòng Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Gia Huy

Phát huy nguồn lực xã hội và phương châm "4 tại chỗ"

Tại cuộc làm việc, Thứ trưởng Bộ NN&MT Nguyễn Hoàng Hiệp cho biết, qua thực tế triển khai nổi lên vấn đề là cơ chế thông tin báo cáo hiện nay còn chồng chéo. Sự thiếu nhất quán này dẫn đến việc tổng hợp số liệu đôi khi chưa kịp thời và gây áp lực cho cấp cơ sở.

Theo Thứ trưởng, từ thực tế năm 2020 đến nay thấy rằng, khi có tình huống thiên tai khẩn cấp, việc chỉ đạo điều hành phải thống nhất về một đầu mối. Vì vậy, cần chuẩn hóa lại quy trình báo cáo, thông tin phải "chảy" về cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia để tham mưu cho lãnh đạo Chính phủ một cách xuyên suốt.

Bên cạnh đó, cần xây dựng kịch bản chi tiết cho từng cấp độ; từ kinh nghiệm một số địa phương cho thấy, khi xảy ra sự cố sạt lở hay chia cắt, không thể đợi lực lượng từ xa đến thì việc huy động phương tiện, con người tại chỗ của các doanh nghiệp và nhân dân là chìa khóa thành công.

Trung tướng Lê Quang Đạo, Phó Tổng Tham mưu trưởng Quân đội nhân dân Việt Nam nhấn mạnh, công tác phòng thủ dân sự không chỉ có ý nghĩa đối với quốc phòng, an ninh mà còn đặc biệt quan trọng đối với sự phát triển bền vững của đất nước.

Để chủ động hơn nữa trong 6 tháng cuối năm 2026 và thời gian tới, Trung tướng Lê Quang Đạo giao cơ quan Thường trực Ban Chỉ đạo chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan để rà soát lại chức năng, nhiệm vụ. Cơ quan Thường trực phải tổng hợp chung về công tác phòng thủ dân sự quốc gia theo ngày, theo tuần, theo tháng. Hệ thống tổng đài 112 cần phải phát huy tối đa hiệu quả, khi có hỏa hoạn, sự cố, thông tin phải được truyền tải và xử lý chỉ trong vòng 5 phút. Cần tăng cường ứng dụng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu liên thông giữa các bộ, ngành về thiên tai, sự cố.

Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Nguyễn Hoàng Hiệp phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Gia Huy

Dứt khoát không để xảy ra mưa lũ mà người dân phải lên nóc nhà kêu cứu

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc làm việc, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh: "Năm nay dự báo là một năm mưa lũ có những diễn biến rất phức tạp. Trách nhiệm của chúng ta là làm sao trong thời gian tới khắc phục được những bất cập trong thời gian qua, đặc biệt là giảm thiểu thấp nhất những thiệt hại có thể xảy ra, trước hết là tính mạng và tài sản của người dân".

Phó Thủ tướng yêu cầu: "Chúng ta phải đặt ra yêu cầu dứt khoát là không để xảy ra tình trạng mưa lũ mà người dân phải lên nóc nhà kêu cứu".

Nếu để xảy ra tình trạng này thì phải xem xét, truy rõ trách nhiệm, bởi chúng ta đã có hệ thống dự báo, phương châm "4 tại chỗ", có lực lượng chức năng và chính quyền địa phương.

Trong mọi tình huống dứt khoát không để bất ngờ

Phó Thủ tướng đề nghị, đối với công tác phòng, chống thiên tai, Trung ương đã có nhiều kết luận, chỉ thị; đặc biệt là Thông báo số 117-TB/VPTW về việc thông báo Kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan về công tác phòng, chống bão, lũ, thiên tai cực đoan và biến đổi khí hậu từ nay đến hết năm 2026. Trên cơ sở đó, Bộ NN&MT cần khẩn trương xây dựng kế hoạch hành động về phòng, chống thiên tai, trình Chính phủ phê duyệt ngay trong tháng 7/2026.

Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ, từ nay đến trước mùa mưa bão, các đoàn công tác phải tổ chức kiểm tra toàn diện công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương - Ảnh: VGP/Gia Huy

Trên cơ sở kế hoạch này, Phó Thủ tướng đề nghị các bộ, ngành, địa phương xây dựng kế hoạch chi tiết, trong đó lưu ý: Một là, nhận định, đánh giá đúng tình hình, nâng cao năng lực dự báo thiên tai; đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ trong quan trắc, dự báo để nâng cao độ chính xác, tạo điều kiện ứng phó kịp thời, giảm thiểu thiệt hại.

Hai là, rà soát, hoàn thiện năng lực và trang thiết bị phục vụ phòng, chống thiên tai; những hạng mục còn thiếu phải được ưu tiên đầu tư, nhất là năng lực cảnh báo, dự báo. Bộ Tài chính cần phối hợp bảo đảm nguồn lực vì đây là nhiệm vụ ưu tiên quốc gia.

Ba là, chủ động xây dựng phương án, kịch bản ứng phó với từng loại hình thiên tai như mưa bão, lũ quét, sạt lở đất, sự cố hồ đập... Kịch bản phải cụ thể đến từng vùng, từng địa phương, không xây dựng chung chung. Chủ tịch UBND các cấp phải trực tiếp phê duyệt, tổ chức thực hiện. Huy động đầy đủ lực lượng cứu hộ, cứu nạn, các tổ xung kích, đoàn viên thanh niên và người am hiểu địa bàn để bảo đảm phương án khả thi.

Bốn là, rà soát, điều tiết linh hoạt các hồ chứa thủy điện, thủy lợi trên cơ sở thực tiễn, bảo đảm an toàn cho vùng hạ du.

Năm là, kiểm tra, đánh giá việc xây dựng, nâng cấp các khu neo đậu tàu thuyền tránh trú bão, bảo đảm đáp ứng tiêu chuẩn, an toàn tuyệt đối cho tàu thuyền và ngư dân khi vào tránh trú.

Sáu là, rà soát, xác định các công trình, cột điện, trạm điện, đường dây và các vị trí xung yếu có nguy cơ đổ gãy, sạt lở để có phương án xử lý kịp thời.

Bảy là, chuẩn bị đầy đủ năng lực dự trữ lương thực, thực phẩm, thuốc men, nhiên liệu, giống cây trồng, phân bón... cùng phương án xuất cấp, phân phối phù hợp để phục vụ ứng phó và khắc phục hậu quả sau thiên tai.

Bên cạnh đó, Phó Thủ tướng lưu ý cần đẩy mạnh công tác tuyên truyền trong cả hệ thống chính trị và nhân dân; đồng thời xây dựng đầy đủ phương án ứng phó các tình huống như vỡ đê, vỡ đập, mất điện, mất thông tin liên lạc.

Đại diện Bộ Công an phát biểu tại cuộc làm việc - Ảnh: VGP/Gia Huy

Tổ chức kiểm tra toàn diện công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương

Về cơ chế phối hợp, Phó Thủ tướng giao đồng chí Thứ trưởng, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo Phòng thủ dân sự quốc gia cùng các bộ, ngành, nhất là Bộ NN&MT, khẩn trương rà soát chức năng, nhiệm vụ, hoàn thiện cơ chế vận hành và quy trình xử lý khi xảy ra thiên tai. Đồng thời, khẩn trương kiện toàn Ban Chỉ huy phòng, chống thiên tai và tìm kiếm cứu nạn các cấp.

Phó Thủ tướng giao nhiệm vụ, từ nay đến trước mùa mưa bão, các đoàn công tác phải tổ chức kiểm tra toàn diện công tác phòng, chống thiên tai tại các địa phương; kiểm tra từng phương án, từng kịch bản, trực tiếp khảo sát các vị trí xung yếu để kịp thời khắc phục những bất cập.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, phải bảo đảm chất lượng các phương án ứng phó và duy trì trạng thái sẵn sàng cao nhất để xử lý mọi tình huống, không để bị động, bất ngờ; ưu tiên cao nhất là bảo vệ tính mạng, tài sản của nhân dân. Phó Thủ tướng bày tỏ tin tưởng với sự quyết tâm của các bộ, ngành, địa phương, công tác phòng, chống thiên tai sẽ hoàn thành tốt nhiệm vụ được Đảng, Nhà nước và nhân dân giao phó.

Gia Huy