Không chỉ AI và xe điện, Trung Quốc đang tạo 'cú sốc' mới trong ngành thực phẩm xa xỉ

Gan ngỗng Trung Quốc tăng trưởng mạnh, áp sát vị trí số một thế giới

Từng được xem là biểu tượng của ẩm thực Pháp, gan ngỗng đang ngày càng phổ biến tại Trung Quốc khi ngành sản xuất trong nước liên tục mở rộng quy mô. Theo số liệu mới nhất, Trung Quốc sản xuất khoảng 14.000 tấn gan ngỗng trong năm 2025, tăng 30% so với năm trước và cao gấp bảy lần so với một thập kỷ trước. Mức sản lượng này đã tiến sát con số 15.044 tấn của Pháp trong năm 2024, đưa Trung Quốc trở thành đối thủ cạnh tranh trực tiếp cho vị trí nhà sản xuất gan ngỗng lớn nhất thế giới.

Dù hiện vẫn áp dụng nhiều hạn chế đối với xuất khẩu gan ngỗng, các doanh nghiệp Trung Quốc đã bắt đầu hướng đến thị trường quốc tế. Nhiều nhà sản xuất cho rằng chỉ còn là vấn đề thời gian trước khi các sản phẩm gan ngỗng mang thương hiệu Trung Quốc xuất hiện rộng rãi trên bàn ăn toàn cầu.

Ngành gan ngỗng Pháp đối mặt áp lực cạnh tranh

Sự phát triển nhanh chóng của Trung Quốc đang tạo ra sức ép đáng kể đối với ngành gan ngỗng truyền thống của Pháp. Ông Fabien Chevalier, Chủ tịch Hiệp hội Gan ngỗng Pháp (CIFOG), thừa nhận tốc độ tăng trưởng của Trung Quốc vượt xa các dự báo trước đó, làm dấy lên lo ngại về khả năng cạnh tranh trong những năm tới.

Nếu gan ngỗng mới bước vào giai đoạn tăng tốc thì ở lĩnh vực trứng cá muối, Trung Quốc đã khẳng định vị thế dẫn đầu thế giới. Từng được coi là một trong những biểu tượng của ẩm thực cao cấp châu Âu, thị trường trứng cá muối đã chứng kiến sự trỗi dậy mạnh mẽ của các doanh nghiệp Trung Quốc. Cuối năm ngoái, truyền thông Pháp nhận định các nhà sản xuất Trung Quốc đang từng bước chiếm lĩnh thị trường quốc tế và cạnh tranh trực tiếp với những quốc gia có truyền thống lâu đời như Pháp hay Iran.

Theo Trung tâm Thương mại Quốc tế (ITC), trong năm 2024, Trung Quốc xuất khẩu 322 tấn trứng cá muối, cao hơn gấp đôi so với 5 năm trước, qua đó trở thành quốc gia xuất khẩu lớn nhất thế giới.

Từ gia công đến xây dựng thương hiệu toàn cầu

Không còn chỉ đóng vai trò sản xuất theo đơn đặt hàng (OEM) cho các thương hiệu nước ngoài, nhiều doanh nghiệp Trung Quốc đã xây dựng được tên tuổi riêng trên thị trường quốc tế. Kaluga Queen là ví dụ tiêu biểu. Từ một doanh nghiệp chuyên gia công cho các thương hiệu của Pháp, Thụy Sĩ và Mỹ, công ty này đã phát triển thành một trong những thương hiệu trứng cá muối hàng đầu thế giới.

Sản phẩm của Kaluga Queen hiện xuất hiện tại nhiều nhà hàng đạt sao Michelin ở Paris và New York, đồng thời được phục vụ trên khoang hạng nhất của nhiều hãng hàng không quốc tế.

Thực phẩm cao cấp phản ánh chiến lược nâng cấp công nghiệp

Theo nhiều chuyên gia, sự bứt phá của Trung Quốc trong ngành thực phẩm cao cấp là một phần trong quá trình nâng cấp toàn diện nền sản xuất của nước này. Nhiều học giả phương Tây gọi xu hướng này là "China Shock 2.0", giai đoạn doanh nghiệp Trung Quốc không chỉ cạnh tranh trong các ngành thâm dụng lao động như trước, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao và hàm lượng công nghệ lớn.

Khác với giai đoạn đầu sau khi gia nhập WTO, khi lợi thế chủ yếu đến từ chi phí lao động thấp, Trung Quốc cho rằng sức cạnh tranh hiện nay được xây dựng trên nền tảng nâng cao năng suất, đầu tư công nghệ và cải thiện chuỗi giá trị trong nhiều năm.

Cạnh tranh đồng thời ở cả phân khúc giá rẻ và công nghệ cao

Theo ông Yasheng Huang, chuyên gia nghiên cứu kinh tế Trung Quốc tại Viện Công nghệ Massachusetts (MIT), điểm khác biệt của Trung Quốc là nước này không từ bỏ các ngành sản xuất truyền thống khi chuyển sang phát triển công nghệ cao. Trong khi vẫn duy trì sức cạnh tranh ở các lĩnh vực như dệt may và hàng tiêu dùng giá rẻ, doanh nghiệp Trung Quốc đồng thời mở rộng sang những ngành tiên tiến như trí tuệ nhân tạo (AI), xe điện và điện tử.

Mô hình này giúp Trung Quốc cạnh tranh cùng lúc với các nền kinh tế đang phát triển ở phân khúc chi phí thấp và với Mỹ cùng các nước phát triển trong những ngành công nghệ cao.

Lợi thế chi phí đi cùng những tranh luận về trợ cấp

Ông Huang cho rằng ưu thế lớn nhất của doanh nghiệp Trung Quốc vẫn nằm ở khả năng kiểm soát chi phí sản xuất. Trong khi đó, nhiều ý kiến tại châu Âu và Mỹ nhận định năng lực cạnh tranh này còn được hỗ trợ đáng kể từ các chính sách công nghiệp và chương trình trợ cấp của Chính phủ Trung Quốc.

Bất kể nguyên nhân là gì, sự mở rộng nhanh chóng của doanh nghiệp Trung Quốc đang làm gia tăng những lo ngại về cạnh tranh tại nhiều thị trường trên thế giới.

Một khái niệm thường được nhắc đến khi doanh nghiệp Trung Quốc vươn ra nước ngoài là "involution", ám chỉ tình trạng cạnh tranh quá mức. Theo quan điểm này, sau khi trải qua cuộc cạnh tranh gay gắt trên thị trường nội địa, nhiều doanh nghiệp mang chính áp lực đó ra thị trường quốc tế, tạo sức ép lớn lên các đối thủ.

Ở chiều ngược lại, môi trường cạnh tranh khốc liệt cũng buộc doanh nghiệp Trung Quốc phải liên tục đổi mới công nghệ, tối ưu chuỗi cung ứng và nâng cao năng lực quản trị.

Tuy nhiên, khi cạnh tranh chuyển thành các cuộc chiến về giá, nguy cơ đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại, điều tra chống bán phá giá và rào cản thuế quan cũng gia tăng.

Dù sản phẩm Trung Quốc chưa xuất hiện rộng rãi trên thị trường quốc tế, các nhà sản xuất Pháp đã bắt đầu cảnh báo về sức ép cạnh tranh trong tương lai. Trong bối cảnh ngày càng nhiều doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng hoạt động toàn cầu, thách thức không chỉ nằm ở việc giành thị phần mà còn ở khả năng xây dựng thương hiệu, uy tín và vị thế bền vững trong chuỗi giá trị quốc tế.

Hà Linh