Khơi thông nguồn lực 'tinh hoa', tạo đột phá phát triển công nghiệp văn hóa

Xây dựng hệ thống phát hiện, ươm mầm tài năng từ cơ sở

Đánh giá về thực trạng phát triển năng khiếu hiện nay, ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà thẳng thắn chỉ rõ các cơ sở phát triển năng khiếu tại địa phương vẫn còn tình trạng nhỏ lẻ, phân tán. Theo đại biểu, sự thiếu hụt một hệ thống đầu tư đồng bộ và định hướng dài hạn đã dẫn đến việc chưa hình thành được quy trình đào tạo bài bản, xuyên suốt từ khâu phát hiện đến bồi dưỡng tài năng. Đồng thời, làm gia tăng khoảng cách tiếp cận văn hóa, nghệ thuật giữa các vùng miền, đặc biệt là đối với trẻ em ở vùng sâu, vùng xa.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) phát biểu thảo luận tại hội trường

Trước thực trạng đó, đại biểu nhấn mạnh việc xây dựng hệ thống phát hiện, đào tạo, bồi dưỡng, ươm mầm tài năng ngay từ cơ sở là nhiệm vụ cấp thiết. Việc này không đơn thuần là để tạo ra nguồn nhân lực chất lượng cao cho ngành văn hóa mà còn đóng vai trò là "chân đế" vững chắc để phát triển văn hóa một cách đồng đều và bền vững trong dài hạn. Đây chính là gốc rễ để các giá trị văn hóa được thẩm thấu và lan tỏa từ cấp cơ sở, tạo điều kiện cho mọi tài năng dù ở bất cứ đâu cũng có cơ hội được tỏa sáng.

Về cơ chế giáo dục, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà đề nghị cần nghiên cứu xây dựng một lộ trình học tập linh hoạt hơn; nhất là hướng tới việc giảm tải chương trình phổ thông cho học sinh theo học năng khiếu văn hóa, nghệ thuật, thể dục thể thao. Đại biểu dẫn chứng, hiện nay với Luật Thủ đô, Hà Nội đã bắt đầu thực hiện được điều này, nhưng các địa phương khác trong cả nước vẫn chưa có cơ chế để triển khai. Việc áp dụng cơ chế đặc thù này sẽ giúp học sinh có năng khiếu có đủ quỹ thời gian và tâm sức để đi sâu vào chuyên môn mà không bị quá tải bởi chương trình đại trà.

Lý giải sâu hơn về đề xuất này, Phó trưởng Đoàn chuyên trách Đoàn ĐBQH tỉnh Quảng Ninh cho rằng, con đường nghệ thuật hay thể thao đòi hỏi cường độ luyện tập rất cao, sự kỷ luật sắt thép và sự đầu tư lớn về cả thể chất lẫn cảm xúc. Việc phải đồng thời bảo đảm đầy đủ chương trình phổ thông trong khi theo đuổi năng khiếu chuyên sâu đang tạo ra áp lực quá lớn về thể lực và tâm lý cho các em. Nếu có một lộ trình thiết kế phù hợp, chúng ta không chỉ giúp trẻ phát huy tốt nhất năng lực cá nhân mà còn tạo ra giá trị bền vững cho xã hội; coi đây là sự đầu tư trọng điểm vào nguồn lực sáng tạo của quốc gia.

ĐBQH Nguyễn Thị Thu Hà (Quảng Ninh) phát biểu thảo luận tại hội trường

Tiền đề để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển

Liên quan đến cơ chế huy động nguồn lực con người tại Điều 7 của dự thảo Nghị quyết, đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà bày tỏ sự đồng tình cao với các cơ chế đặt hàng, khoán chi và phát triển nhân lực. Theo đại biểu, những định hướng này cho thấy một bước chuyển quan trọng từ quản lý hành chính sang tư duy kiến tạo, dẫn dắt; Nhà nước là trung tâm thúc đẩy và phát huy tối đa các nguồn lực xã hội. Đây là tiền đề quan trọng để văn hóa thực sự trở thành động lực phát triển kinh tế - xã hội.

Để các cơ chế này thực sự đi vào thực tiễn và phát huy hiệu quả, đại biểu đề nghị cần có những chính sách cụ thể, đủ mạnh và linh hoạt hơn nữa. Trọng tâm là việc khuyến khích các nghệ nhân, nghệ sĩ và những người có thành tích cao, có kinh nghiệm thực tiễn phong phú tham gia trực tiếp vào công tác giảng dạy, truyền nghề tại các cơ sở giáo dục (đặc biệt, là trong buổi học thứ 2). Đại biểu chia sẻ đây cũng là nội dung bà đã từng phát biểu đóng góp ý kiến tại phiên thảo luận về Luật Nhà giáo tại Kỳ họp thứ Tám, Quốc hội Khóa XV.

Quang cảnh phiên thảo luận toàn thể về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về phát triển văn hóa Việt Nam

Việc huy động này được đánh giá là giải pháp "đa mục tiêu". Một mặt, nó giúp tận dụng được nguồn nhân lực chất lượng cao đang dồi dào trong xã hội, tạo điều kiện cho những người có chuyên môn sâu được cống hiến và được ghi nhận xứng đáng về cả giá trị nghề nghiệp lẫn thu nhập. Mặt khác, đối với thế hệ trẻ, việc được học tập trực tiếp từ những "bậc thầy" thực thụ sẽ giúp các em không chỉ tiếp thu kỹ năng, kiến thức chuyên môn mà còn được truyền cảm hứng, nuôi dưỡng tư duy sáng tạo và tình yêu đối với các giá trị văn hóa truyền thống.

Đại biểu Nguyễn Thị Thu Hà khẳng định, khi nguồn lực tinh hoa được khơi thông và kết nối chặt chẽ với thế hệ kế cận, văn hóa sẽ không chỉ dừng lại ở việc bảo tồn mà sẽ được tiếp nối, phát triển bền vững. Thông qua môi trường văn hóa giàu trải nghiệm và sinh động, mỗi cá nhân sẽ được hình thành nhân cách và các giá trị sống tốt đẹp. Với những chính sách đột phá, ngành công nghiệp văn hóa Việt Nam sẽ có đủ sức mạnh để vươn tầm, đóng góp xứng đáng vào sự phát triển chung của đất nước.

Mạnh Tuân