Khởi động chuỗi đối thoại hạ tầng dữ liệu chiến lược

Toàn cảnh Hội thảo “Dữ liệu địa điểm – Kinh nghiệm quốc tế và bài học cho Việt Nam”. Đây là sự kiện mở màn cho Chuỗi Đối thoại về Hạ tầng dữ liệu chiến lược của Việt Nam. Ảnh: NDA.

Hội thảo đã thu hút sự tham dự đông đảo của đại diện các bộ, ngành, cơ quan quản lý nhà nước, các đơn vị thuộc Bộ Công an, cùng các chuyên gia của Mạng lưới VDEN và các doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực công nghệ, bản đồ số, bưu chính, logistics và viễn thông…

Chuỗi đối thoại do Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia khởi xướng được kỳ vọng sẽ trở thành một diễn đàn thường niên uy tín. Thông qua đó, các cơ quan quản lý, chuyên gia và doanh nghiệp có thể cùng nhau trao đổi kinh nghiệm quốc tế, thảo luận chính sách và từng bước hình thành các khuyến nghị, tiêu chuẩn kỹ thuật nhằm phát triển hạ tầng dữ liệu chiến lược phục vụ kinh tế số, xã hội số.

Việc lựa chọn dữ liệu địa điểm làm chủ đề mở đầu mang ý nghĩa vô cùng đặc biệt. Trong mọi nền kinh tế số, dữ liệu địa điểm đóng vai trò là lớp dữ liệu nền tảng thiết yếu giúp kết nối con người, doanh nghiệp, công trình, đất đai, tài sản và các hoạt động kinh tế với không gian số. Một hệ thống dữ liệu địa điểm được chuẩn hóa, có mã định danh thống nhất, được cập nhật thường xuyên không chỉ giúp liên thông các cơ sở dữ liệu quốc gia mà còn tạo đà bứt phá cho các ngành dịch vụ số, thương mại điện tử, logistics, giao thông và đô thị thông minh, cũng như trí tuệ nhân tạo. Trong giai đoạn tiếp theo, Chuỗi Đối thoại dự kiến sẽ tiếp tục khai thác các lĩnh vực cốt lõi khác như dữ liệu xây dựng, y tế, năng lượng, môi trường, du lịch và tài chính.

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp Hội Dữ liệu quốc gia, phát biểu định hướng hội thảo. Ảnh: NDA.

Phát biểu định hướng tại hội thảo, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm Dữ liệu Quốc gia, Phó Chủ tịch Hiệp Hội Dữ liệu quốc gia, khẳng định dữ liệu hiện nay đã trở thành một nguồn lực chiến lược quan trọng của mỗi quốc gia. Việc Bộ Chính trị vừa thông qua Đề án phát triển cơ sở dữ liệu quốc gia, cùng định hướng phát triển kinh tế dữ liệu sắp tới, đã một lần nữa minh chứng tầm quan trọng đặc biệt của lĩnh vực này. Trong đó, dữ liệu địa điểm chính là lớp dữ liệu đóng vai trò cốt lõi và rất quan trọng.

Về định hướng tương lai, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương đề nghị Hiệp hội tiếp tục phối hợp với các bộ, ngành, doanh nghiệp tổ chức thêm các diễn đàn chuyên sâu. Trọng tâm cần hướng vào các lĩnh vực mà Tổng Bí thư đặc biệt quan tâm hiện nay như y tế, giáo dục và tài nguyên môi trường. Để thúc đẩy phát triển kinh tế, Việt Nam cần xây dựng một chuỗi dữ liệu bài bản, đồng bộ trên nhiều lĩnh vực trọng yếu khác như logistics, năng lượng, đô thị và công nghiệp, góp phần kiến tạo hệ sinh thái dữ liệu quốc gia hiện đại, an toàn và bền vững.

“Mục tiêu cốt lõi là dữ liệu phải thực sự đóng góp vào sự phát triển kinh tế và gia tăng hàm lượng khoa học, tiến hành sâu sát từng vấn đề cụ thể. Hiện nay, Đảng và Nhà nước đã tháo gỡ tối đa các vướng mắc về mặt thể chế, nên vấn đề còn lại hoàn toàn nằm ở khâu thực thi”, Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương nhấn mạnh.

Làm rõ hơn về chiến lược thực thi, Trung tá Đào Đức Triệu, Tổng Thư ký Hiệp hội Dữ liệu Quốc gia, nhận định công cuộc xây dựng hạ tầng dữ liệu giống như một cuộc cách mạng đi từ chỗ “chưa có” đến “có”. Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã xác định trọng tâm của mô hình tăng trưởng mới chính là kinh tế dữ liệu. Nhà nước đang cố gắng đặt mục tiêu đưa dữ liệu trở thành nguồn tư liệu sản xuất mới, đứng ngang hàng với đất đai, vốn, nhân lực và khoa học công nghệ.

Để đuổi kịp các nước đi trước, Việt Nam đang thực hiện đồng thời 5 giai đoạn cùng một lúc: tạo lập dữ liệu, xây dựng cơ sở hạ tầng, quản trị dữ liệu bằng niềm tin (đảm bảo đúng, đủ, sạch, sống, thống nhất dùng chung), khai thác ứng dụng, và thúc đẩy giá trị kinh tế xã hội. Việc khai phá nguồn lực sẽ tập trung vào 4 loại dữ liệu quan trọng nhất: con người (đã triển khai VNeID), vật phẩm (C06 đang làm nền tảng quốc gia), địa điểm (cần bản đồ nền số quốc gia sạch) và hành vi.

TS. Lưu Vĩnh Toàn, Chuyên gia VDEN, Giám đốc Phân tích Kỹ thuật UBS Group, Chủ tịch Hội Trí thức Chuyên gia Việt Nam tại Thụy Sĩ, chia sẻ kinh nghiệm về dữ liệu tại Thụy Sĩ. Ảnh: NDA.

Liên quan đến dữ liệu địa điểm, chia sẻ kinh nghiệm tại Thụy Sĩ, TS. Lưu Vĩnh Toàn, Chuyên gia VDEN, Giám đốc Phân tích Kỹ thuật UBS Group, Chủ tịch Hội Trí thức Chuyên gia Việt Nam tại Thụy Sĩ khẳng định việc chuẩn bị cơ sở dữ liệu nền tảng là bước đi bắt buộc phải làm trước khi kỳ vọng vào những ứng dụng phức tạp của AI.

“Thụy Sĩ đã chuẩn bị sẵn sàng dữ liệu địa chỉ từ rất lâu, thiết lập các khuôn dạng chuẩn chỉnh để liên kết các thực thể như tòa nhà, đường phố, địa danh hành chính và mã bưu chính mà không cần đến AI. Khi hạ tầng đã vững chắc, AI mới bước vào để tạo ra các giá trị gia tăng”, TS Lưu Vĩnh Toàn cho biết.

Vì vậy đối với Việt Nam lúc này, nguyên tắc cốt lõi trong chuẩn hóa đầu vào chính là “làm một lần và chỉ làm ở một cửa”. Việc quản lý các thành phần dữ liệu như tòa nhà, lối vào, mã bưu chính phải được quy trách nhiệm rõ ràng cho từng cơ quan cụ thể. Nếu một người dân phát hiện tên đường hoặc số nhà bị sai, cơ quan quản lý địa phương chịu trách nhiệm tiếp nhận và thông tin này phải được cập nhật ngay lập tức lên cơ quan quản lý đầu mối để phổ biến cho toàn bộ hệ sinh thái số chỉ trong vài phút đến tối đa một ngày.

“Một dữ liệu địa điểm không chuẩn xác có thể gây thiệt hại chi phí vô cùng lớn, làm ảnh hưởng đến hàng trăm doanh nghiệp vận chuyển, hay doanh nghiệp ngành viễn thông không thể gợi ý gói dịch vụ internet phù hợp cho người dân. Do vậy, để đảm bảo hiệu quả, các thông báo sai sót dữ liệu cần được gửi trực tiếp về hệ thống quản lý của Nhà nước để đồng bộ cho toàn bộ nền kinh tế, thay vì chỉ phản ánh trên các nền tảng nước ngoài, nơi không mang tính chịu trách nhiệm pháp lý với cơ sở hạ tầng quốc gia”, TS. Toàn nhấn mạnh.