Khơi dậy 'sức mạnh mềm' văn hóa Thủ đô trong kỷ nguyên mới

Việc bồi đắp cốt cách người Hà Nội thanh lịch, văn minh tạo thành “lá chắn” vững chắc, giúp người dân tự đề kháng trước những luận điệu xuyên tạc, bôi nhọ của các thế lực thù địch, từ đó góp phần bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng ngay từ cơ sở.

1. Khi “sức mạnh mềm” - văn hóa ngang tầm kinh tế, chính trị

Trong bối cảnh toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế sâu rộng, bên cạnh việc phát huy sức mạnh tổng hợp về chính trị, kinh tế, tài nguyên thiên nhiên, nguồn nhân lực, khoa học, công nghệ, an ninh, quốc phòng, đối ngoại... thì nguồn lực văn hóa là cũng là một nguồn sức mạnh mềm rất quan trọng trong sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc. Bước vào kỷ nguyên phát triển mới, Đảng ta đã có những chuyển biến chiến lược, mang tính bước ngoặt khi xác định quan điểm văn hóa phải được đặt ngang hàng với kinh tế, chính trị, xã hội; phát triển văn hóa, con người là nền tảng, nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột, hệ điều tiết cho phát triển nhanh và bền vững đất nước; phát triển văn hóa đồng bộ, hài hòa với tăng trưởng kinh tế và tiến bộ xã hội là một định hướng căn bản của quá trình xây dựng chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.

Quán triệt sâu sắc tầm nhìn chiến lược đó, Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chương trình hành động số 08-CTr/TU, ngày 17/3/2026 thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam. Với các quan điểm rõ ràng: Văn hóa phải được đặt ngang tầm với kinh tế, chính trị, xã hội trong chiến lược phát triển Hà Nội; phát triển văn hóa Thủ đô theo định hướng “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”; xây dựng môi trường văn hóa Thủ đô lành mạnh, nhân văn, sáng tạo, văn minh, hiện đại, giàu bản sắc, trên cả không gian thực và không gian số; xây dựng chuẩn mực văn hóa, đạo đức, gương mẫu, nêu gương của đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức lấy phẩm chất trọng danh dự, trọng kỷ luật và tận tụy phục vụ nhân dân làm nền tảng, tác phong làm việc chuyên nghiệp, trách nhiệm, năng động, minh bạch, hiệu quả trong thực thi nhiệm vụ, công vụ... Hà Nội đang tiên phong chuyển đổi mạnh mẽ tư duy, đưa văn hóa giữ vai trò dẫn dắt phát triển, lấy con người làm trung tâm, chủ thể trong mọi chiến lược kinh tế - xã hội. Phát huy mạnh mẽ các giá trị di sản văn hóa vật thể và phi vật thể, cảnh quan thiên nhiên, bản sắc văn hóa và con người Thủ đô để phát triển thịnh vượng và hội nhập quốc tế.

Hội nghị toàn quốc học tập, quán triệt các Nghị quyết số 79 và 80 của Bộ Chính trị (25/02/2026)

“Sức mạnh mềm” của văn hóa Thủ đô không nằm ở những khẩu hiệu trừu tượng, mà đã và đang được hiện thực hóa sinh động thông qua chiến lược phát triển văn hóa của Hà Nội. Với việc ban hành và triển khai thực hiện Nghị quyết số 09-NQ/TU, ngày 22/02/2022 của Thành ủy Hà Nội về phát triển công nghiệp văn hóa trên địa bàn Thủ đô giai đoạn 2021 - 2025, định hướng đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, Hà Nội tự hào là địa phương đi đầu cả nước khi quyết tâm đưa công nghiệp văn hóa trở thành ngành kinh tế mũi nhọn. Thành phố đang kiến tạo một hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, chuyển đổi những di sản vô giá của Thăng Long - Hà Nội thành tài sản, nguồn lực phát triển.

Bên cạnh đó, Luật Thủ đô năm 2024 - hành lang pháp lý đặc biệt cũng cho phép Hà Nội thành lập các trung tâm công nghiệp văn hóa, khu phát triển thương mại và văn hóa ngay trên nền tảng các không gian di sản, làng nghề hiện hữu. Đây chính là bệ phóng hoàn hảo để văn hóa Thủ đô cất cánh. Mục tiêu bứt phá của Hà Nội đã được ấn định rõ ràng: “Đến năm 2030, ngành công nghiệp văn hóa Thủ đô cơ bản trở thành một ngành kinh tế mũi nhọn; Hà Nội nằm trong nhóm các thành phố có ngành công nghiệp văn hóa phát triển hàng đầu trong khu vực; phấn đấu đóng góp khoảng 9% GRDP của Thành phố.

Tầm nhìn đến năm 2045, xây dựng Hà Nội trở thành Thủ đô “Văn hiến - văn minh - hiện đại - hạnh phúc”; trung tâm văn hóa, nghệ thuật lớn của khu vực châu Á và thế giới. Văn hóa công vụ Thủ đô đạt trình độ quản trị thông minh, liêm chính và nhân văn. Công nghiệp văn hóa là ngành kinh tế mũi nhọn chủ lực đóng góp quan trọng, bền vững trong nâng cao chất lượng sống của người dân; đóng góp 12% GRDP trong nền kinh tế”.

Phó Bí thư Thành ủy Nguyễn Văn Phong phát biểu chuyên đề tại Hội nghị trực tuyến nghiên cứu, quán triệt, học tập, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TU (16/8/2022) và triển khai thực hiện Nghị quyết 09-NQ/TU (16/8/2022)

Lâu nay các thế lực phản động, các đối tượng cơ hội chính trị luôn tìm mọi cách bôi nhọ hiện thực, rêu rao rằng Đảng và Nhà nước ta chỉ mải mê chạy theo lợi ích kinh tế, “thương mại hóa” mọi lĩnh vực mà bỏ quên các giá trị tinh thần, nhân văn. Chúng sử dụng chiêu bài “dân chủ, nhân quyền” để vu cáo chế độ ta bóp nghẹt tự do sáng tạo, làm thui chột tiềm năng của giới văn nghệ sĩ, trí thức.

Thế nhưng, thực tiễn sinh động tại Hà Nội đã chứng minh điều ngược lại. Một Thủ đô luôn lấy con người làm trung tâm, là chủ thể, không ngừng khơi thông nguồn lực đầu tư cho văn hóa, bảo đảm người dân được tiếp cận, thụ hưởng và sáng tạo văn hóa bình đẳng, chính là câu trả lời đanh thép nhất. Khi văn hóa được đặt đúng vị trí dẫn dắt, khi người dân tự hào và làm giàu từ chính bản sắc của mình, thì một “lá chắn” tự nhiên, một “thế trận lòng dân” vững chắc trên mặt trận tư tưởng sẽ được hình thành.

2. Xây dựng văn hóa người Hà Nội thanh lịch, văn minh - “kháng thể tự nhiên” trước các thông tin độc hại

Với lịch sử văn hiến hơn 1.000 năm, Hà Nội là nơi hun đúc nên giá trị cốt cách của người Hà Thành thanh lịch, văn minh. Đảng bộ Thành phố luôn xác định việc xây dựng nhân cách người Hà Nội thanh lịch, văn minh không chỉ là nhiệm vụ văn hóa đơn thuần, mà còn là nguồn lực, động lực quan trọng cho sự phát triển Thủ đô. Trong bối cảnh thông tin bùng nổ hiện nay, cốt cách văn hóa ấy càng chứng minh giá trị to lớn khi trở thành một “kháng thể tự nhiên” giúp mỗi người dân tự đề kháng trước những luồng thông tin xấu độc, lai căng, đi ngược lại thuần phong mỹ tục, các giá trị văn hóa tốt đẹp của dân tộc và các luận điệu xuyên tạc, chống phá.

Để hiện thực hóa khát vọng phát triển trong kỷ nguyên mới, ngày 08/4/2026, Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội đã ban hành Chỉ thị số 11-CT/TU về “Tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của cấp ủy đảng trong xây dựng văn hóa tiết kiệm, phòng chống lãng phí trên địa bàn thành phố Hà Nội” nhấn mạnh yêu cầu đưa thực hành tiết kiệm trở thành chuẩn mực văn hóa, hành vi tự giác trong toàn hệ thống chính trị và đời sống xã hội. Xây dựng, hoàn thiện các chuẩn mực, quy ước, tiêu chí về thực hành tiết kiệm gắn với đời sống cộng đồng.

Xây dựng và gương mẫu thực hành văn hóa lãnh đạo, quản lý, văn hóa liêm chính để mỗi cán bộ lãnh đạo, quản lý các cấp, đặc biệt là người đứng đầu trở thành tấm gương chuẩn mực trong ứng xử, phát ngôn, giao tiếp tại công sở, gia đình và nơi công cộng. Việc xây dựng văn hóa tiết kiệm được hướng tới hình thành ý thức, thái độ và hành vi đúng đắn trong sử dụng thời gian, tài chính, tài sản, lao động và tài nguyên, đồng thời trở thành chuẩn mực văn hóa, đạo đức công vụ. Việc thực hành tiết kiệm cũng được xác định là tiêu chí quan trọng trong đánh giá năng lực lãnh đạo, quản lý, mức độ hoàn thành nhiệm vụ của tổ chức, cá nhân và người đứng đầu các cấp của Thành phố.

Vẻ đẹp thanh lịch, trọng tri thức của người Hà Nội tại Khuê Văn Các (Văn Miếu - Quốc Tử Giám) chính là nền tảng cốt lõi, tạo “kháng thể tự nhiên” trước các luồng văn hóa lai căng, độc hại.

Thực tiễn cho thấy, các thế lực thù địch, phản động luôn tìm mọi cách khoét sâu những khuyết điểm, sai phạm của một số cán bộ, đảng viên, đặc biệt là tình trạng suy thoái, tham nhũng, lãng phí để thổi phồng, quy chụp, chính trị hóa, quốc tế hóa để chống phá, chia rẽ mối liên hệ gắn bó máu thịt giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân. Chúng triệt để lợi dụng mạng xã hội để phát tán các quan điểm sai trái, bôi nhọ, phủ định những thành tựu xây dựng, phát triển đất nước hòng làm suy giảm niềm tin của nhân dân vào Đảng, Nhà nước, chế độ.

Chính vì vậy, khi văn hóa thanh lịch, văn minh được gắn kết chặt chẽ với nếp sống tiết kiệm, liêm chính, chúng ta đã đẩy lùi những cái cớ mà các thế lực thù địch thường xuyên bám víu để bôi nhọ, kích động. Khi mỗi cán bộ, đảng viên, công chức, viên chức Thủ đô thực sự gương mẫu, nêu gương trong giao tiếp, ứng xử, tận tâm, tận lực phục vụ nhân dân và mẫu mực trong gia đình, cộng đồng, thì đó chính là cách thức củng cố niềm tin xã hội mạnh mẽ nhất.

3. Kiến tạo hệ sinh thái văn hóa lành mạnh trên không gian số - lấy cái đẹp, dẹp cái xấu, lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực

Bước vào kỷ nguyên số, không gian mạng đang trở thành “mặt trận” mới đầy cam go, phức tạp trong công tác bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng. Các thế lực thù địch, phản động triệt để lợi dụng mạng xã hội, truyền thông, giải trí, các sản phẩm văn hóa để phát tán tin giả, tin xấu độc, truyền bá lối sống thực dụng, lai căng nhằm làm xói mòn các giá trị văn hóa truyền thống, truyền bá tư tưởng sai lệch, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng, làm suy giảm niềm tin của nhân dân đối với Đảng, Nhà nước và chế độ.

Các đại biểu thực hiện nghi lễ khởi động Chương trình “Tụ hội sáng tạo - Hành trình đến Lễ hội thiết kế sáng tạo Hà Nội 2026” (10/01/2026).

Để chủ động làm chủ mặt trận này, Đảng ta xác định: “Xây dựng môi trường văn hóa số phù hợp với nền kinh tế số, xã hội số và công dân số, làm cho văn hóa thích nghi, điều tiết sự phát triển bền vững đất nước trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp lần thứ tư; khẩn trương phát triển các ngành công nghiệp văn hóa, xây dựng thị trường văn hóa lành mạnh”. Đại hội XIV của Đảng đặc biệt nhấn mạnh yêu cầu phát triển “công dân số”, trang bị kiến thức, kỹ năng, ý thức pháp luật và chuẩn mực đạo đức để người dân tham gia hiệu quả, an toàn vào nền kinh tế số và xã hội số. Cụ thể hóa định hướng chiến lược đó, Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 07/3/2026 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới” đã xác định rõ việc ưu tiên nguồn lực đầu tư xây dựng Hà Nội trở thành trung tâm đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số hàng đầu của cả nước và khu vực.

Từ nền tảng pháp lý vững chắc này, Hà Nội đang quyết tâm kiến tạo một “hệ sinh thái văn hóa số” lành mạnh, coi đây là nhiệm vụ trọng tâm để bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng từ sớm, từ xa. Việc bảo tồn di sản và phát huy cốt cách người Hà Nội thanh lịch, văn minh không chỉ dừng lại ở thế giới thực mà còn phải được lan tỏa mạnh mẽ trên không gian mạng. Khi văn hóa lành mạnh phát triển, người dân Thủ đô sẽ tăng khả năng “miễn dịch” trước các thông tin xấu độc, lối sống lệch chuẩn, tư tưởng cực đoan.

Vì vậy, các cấp ủy đảng, chính quyền, tổ chức chính trị - xã hội và mỗi người dân Thủ đô, đặc biệt là thế hệ trẻ, cần chủ động sử dụng các nền tảng truyền thông mới, mạng xã hội để chia sẻ nhiều hơn những câu chuyện nhân văn, gương người tốt việc tốt, lan tỏa hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Thủ đô. Đây chính là nghệ thuật “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, “lấy tích cực đẩy lùi tiêu cực” thiết lập thế trận thông tin liên hoàn, dùng thông tin chính thống và tích cực để “phủ xanh” không gian mạng, qua đó lấn át, đẩy lùi và vô hiệu hóa các luồng thông tin xấu độc, sai trái, thù địch.

Khi mỗi “công dân số” Thủ đô mang trong mình bản sắc văn hóa vững vàng, có “sức đề kháng” tự nhiên trước thông tin độc hại, họ sẽ trở thành những “cột mốc”, những “đường biên giới mềm trên không gian mạng về văn hóa”, tự giác đấu tranh và tạo nên một “thế trận lòng dân” vững chắc bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ trên “trận tuyến” môi trường số đầy cam go, phức tạp trong kỷ nguyên phát triển mới.

4. Khát vọng Thăng Long trong kỷ nguyên mới

Thăng Long - Hà Nội là trái tim của cả nước, nơi hội tụ, kết tinh và tỏa sáng những giá trị văn hóa tốt đẹp nhất của dân tộc; Thủ đô của lương tri và phẩm giá con người, hào hoa và thanh lịch, văn hiến và anh hùng. Bước vào kỷ nguyên mới - kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, dưới ánh sáng Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng, khát vọng Thăng Long không chỉ dừng lại ở mục tiêu xây dựng một đô thị tráng lệ về kinh tế, mà cao hơn cả là khát vọng kiến tạo một Thủ đô “Văn hiến - Bản sắc - Sáng tạo - Hội nhập - Kết nối”; giữ vững vị thế “Thành phố sáng tạo”, “Thành phố vì hòa bình” có sức ảnh hưởng sâu rộng trên trường quốc tế.

Lễ khai mạc Festival Thăng Long - Hà Nội đã tạo nên trải nghiệm thị giác và âm thanh trong sân khấu 360 độ độc đáo (07/11/2025).

Thực tiễn sinh động đã minh chứng, để bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, không có “hàng rào” nào kiên cố hơn “thế trận lòng dân” và không có vũ khí nào bền bỉ, sắc bén bằng sức mạnh nội sinh của văn hóa. Việc Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô quyết tâm khơi dậy “sức mạnh mềm” từ các di sản vô giá, từ cốt cách thanh lịch, văn minh, nghĩa tình của người Hà Nội và nếp sống liêm chính, tiết kiệm chính là hành động thiết thực nhất để cụ thể hóa quan điểm: “Văn hóa phải thực sự trở thành hệ điều tiết cho sự phát triển”. Khi cái đẹp được tôn vinh, sự tử tế được lan tỏa, những luận điệu xuyên tạc, chống phá của các thế lực thù địch tất yếu sẽ bị cô lập và tự đào thải. Đó cũng chính lúc là vai trò, sức mạnh mềm của văn hóa Thủ đô được khơi dậy, phát huy mạnh mẽ nhất cho việc phát triển Thủ đô và góp phần bảo vệ Đảng, bảo vệ chế độ.

Hành trình hướng tới hai cột mốc lịch sử trọng đại: Kỷ niệm 100 năm thành lập Đảng (2030) và 100 năm thành lập nước Cộng hòa XHCN Việt Nam (2045) đang đặt ra cho Hà Nội những trọng trách lớn lao. Song, dưới ánh sáng định hướng của Đại hội XIV của Đảng, Nghị quyết số 02-NQ/TW, ngày 07/3/2026 của Bộ Chính trị về “Xây dựng và phát triển Thủ đô Hà Nội trong kỷ nguyên mới”, với nền tảng pháp lý mang tính đột phá từ Luật Thủ đô năm 2024, cùng sự đồng lòng, quyết tâm của Đảng bộ, chính quyền và nhân dân Thủ đô, “sức mạnh mềm” của văn hóa Thủ đô chắc chắn sẽ tiếp tục được chuyển hóa thành động lực vật chất và tinh thần vô tận. Đó chính là bệ phóng vững chắc, là “lá chắn mềm” bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đưa Hà Nội cùng cả nước sải những bước kiêu hãnh trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc.

Thanh Diệp Ngọc Thoa (Học viện An ninh nhân dân)