Khơi dậy giá trị di tích Đình Cả

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Phùng Thị Kim Nga và đoàn công tác khảo sát tại Di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh Đình Cả ở Tổ dân phố số 10, phường Tân Hòa.

Chúng tôi đến Tổ dân phố số 10 vào một ngày đầu tháng Tám. Con đường vào di tích lịch sử Đình Cả quanh co, có đoạn còn lầy lội, gập ghềnh sau những trận mưa lớn. Ngôi đình như một căn nhà nhỏ khiêm nhường nằm giữa cánh đồng - một sự giản đơn đến nao lòng của không gian thờ tự hiện tại.

Theo hồ sơ lý lịch di tích, Đình Cả xưa tọa lạc trên một khu đất cao thuộc xóm Khang Đình, xã Yên Mông cũ (nay thuộc phường Tân Hòa). Trước kia, Nhân dân trong vùng thường gọi di tích này là đình Gò Vì, bởi đây là ngôi đình lớn nhất vùng, phía sau có một gò lớn mang tên gò Cả. Trải qua thời gian và thăng trầm lịch sử, tên gọi Đình Cả dần trở thành tên chính thức, gắn liền với đời sống tinh thần của cư dân nơi đây. Di tích là nơi thờ Tản Viên Sơn Tam Vị Tôn Thần - những vị thần tối linh trong tín ngưỡng truyền thống của dân tộc, có công lớn trong dựng nước và giữ nước, che chở cho muôn dân mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu. Lịch sử của Đình Cả gắn liền với dòng chảy hào hùng của lịch sử địa phương. Theo các sắc phong quý giá còn lưu giữ (trong đó có sắc phong thời vua Duy Tân ngũ niên và vua Khải Định cửu niên), ngôi đình từng là trung tâm sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng tâm linh của vùng.

Tuy nhiên, trải qua thời gian, ngôi đình cổ bề thế với kiến trúc gỗ lim, chạm trổ tinh xảo cùng hệ thống nghi môn, giếng cổ, nhà tả vu, hữu vu đã bị phá hủy hoàn toàn theo lệnh tiêu thổ kháng chiến. Hiện nay, những gì còn sót lại chỉ là vài dấu tích mờ phai cùng ngôi nhà nhỏ một gian được người dân đóng góp dựng tạm từ năm 2014 để duy trì hương khói và sinh hoạt tín ngưỡng tối thiểu. Chính vì không còn các thiết chế kiến trúc gốc, di tích hiện tại hoàn toàn chưa đủ điều kiện để tổ chức lễ hội truyền thống quy mô như xưa, đồng thời đang rơi vào tình trạng xuống cấp. Việc phục hồi các hạng mục gốc của di tích được đánh giá là hết sức cần thiết, không chỉ nhằm bảo tồn giá trị lịch sử, văn hóa quý báu của cha ông mà còn đáp ứng nhu cầu chính đáng về sinh hoạt tín ngưỡng, tâm linh của Nhân dân trong vùng.

Với tầm quan trọng đó, mới đây, đồng chí Phùng Thị Kim Nga, Phó Chủ tịch UBND tỉnh cùng đoàn công tác đã tiến hành khảo sát thực tế một số di tích lịch sử, văn hóa tại khu vực, trong đó trực tiếp kiểm tra hiện trạng Đình Cả. Đoàn công tác đã nghe báo cáo chi tiết từ chính quyền địa phương và các cơ quan chuyên môn về quá trình hình thành, vai trò cũng như thực trạng xuống cấp của Đình Cả - ngôi đình được xếp hạng di tích lịch sử - văn hóa cấp tỉnh từ năm 2018. Sau khi khảo sát kỹ lưỡng thực trạng, đồng chí Phó Chủ tịch UBND tỉnh đã thống nhất chủ trương quan trọng về việc nghiên cứu tôn tạo, sửa chữa di tích Đình Cả. Trên cơ sở đó, tỉnh sẽ xem xét đưa dự án cải tạo, phục hồi Đình Cả vào kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026 - 2030; giao UBND phường Tân Hòa phối hợp với các sở, ban, ngành, đơn vị liên quan khẩn trương hoàn thiện các thủ tục pháp lý về đất đai, tạo cơ sở vững chắc để triển khai công tác bảo tồn, tôn tạo theo đúng quy định pháp luật.

Trao đổi với chúng tôi, ông Nguyễn Văn Sao - Tổ trưởng Tổ dân phố số 10 chia sẻ: Ngôi đình là biểu t­­ượng văn hóa, tín ngưỡng của người dân. Trước đây, lễ hội Đình Cả là một lễ hội lớn trong vùng. Việc tổ chức và bảo tồn lễ hội không chỉ là dịp để ng­­ười dân lan tỏa tình cảm, đạo lý và khát vọng, mà còn là dịp để con ng­­ười giao hòa với quá khứ và hiện tại, củng cố thêm sức mạnh cộng đồng, góp phần quan trọng vào việc giáo dục truyền thống yêu nước, đạo lý “Uống nước nhớ nguồn” cho thế hệ hôm nay và mai sau. Khuôn viên di tích Đình Cả rộng hơn 2ha đã sẵn sàng mặt bằng. Người dân địa phương mong muốn sớm được Nhà nước quan tâm đầu tư, tu bổ và tôn tạo di tích.

Sự quan tâm của cấp ủy, chính quyền các cấp và sự đồng lòng của Nhân dân địa phương đang thắp niềm hy vọng “hồi sinh” cho Đình Cả. Nơi đây hứa hẹn sớm trở lại một không gian văn hóa tâm linh giàu bản sắc, kết nối quá khứ hào hùng với hiện tại phát triển, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của Nhân dân.

Hương Lan