Khơi dậy động lực phát triển từ Nghị quyết 57 - Bài cuối

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số (CĐS) là đột phá chiến lược, là động lực quan trọng để phát triển nhanh và bền vững đất nước trong kỷ nguyên mới. Quán triệt tinh thần đó, tỉnh đang từng bước chuyển hóa chủ trương thành hành động, lấy đổi mới quản trị, ứng dụng khoa học, công nghệ và xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo làm nền tảng nâng cao năng lực cạnh tranh. Những kết quả bước đầu cho thấy, dù còn nhiều khó khăn, tỉnh đang tạo dựng những tiền đề quan trọng để bứt phá trong giai đoạn phát triển mới.

Khoa học, công nghệ - chìa khóa mở dư địa phát triển mới

Đối với Cao Bằng, địa hình chia cắt, quy mô thị trường nhỏ và nguồn lực đầu tư còn hạn chế là những yếu tố khó có thể thay đổi trong thời gian ngắn. Để rút ngắn khoảng cách phát triển với các địa phương khác, tỉnh xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và CĐS là con đường tạo lập động lực tăng trưởng mới. Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị không chỉ khẳng định đây là đột phá chiến lược của quốc gia mà còn mở ra tư duy phát triển mới cho các địa phương: chuyển từ tăng trưởng dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên sang phát triển dựa trên tri thức, dữ liệu, công nghệ và năng suất lao động.

Thực hiện tinh thần Nghị quyết số 57-NQ/TW, tỉnh từng bước đổi mới phương thức quản trị, lấy CĐS làm nền tảng nâng cao hiệu lực, hiệu quả hoạt động của bộ máy. Dấu ấn nổi bật là tỉnh trở thành địa phương đầu tiên trong cả nước ban hành và công bố Bộ tiêu chí đánh giá mức độ hoàn thành công việc của các cấp, các ngành trên hệ thống số. Việc lượng hóa kết quả thực hiện nhiệm vụ bằng dữ liệu giúp nâng cao tính minh bạch, trách nhiệm giải trình của đội ngũ cán bộ, công chức, đồng thời tạo cơ sở đánh giá thực chất hiệu quả điều hành, khắc phục tình trạng đánh giá cảm tính. Đây được xem là bước đột phá trong xây dựng nền hành chính hiện đại, lấy kết quả công việc và sự hài lòng của người dân, doanh nghiệp làm thước đo chất lượng phục vụ.

Song song với đổi mới quản trị, tỉnh chủ động xây dựng hệ sinh thái đổi mới sáng tạo nhằm tạo nền tảng phát triển lâu dài. Quy hoạch, kêu gọi đầu tư thành lập Trung tâm Đổi mới sáng tạo, hướng tới hình thành không gian kết nối giữa chính quyền, doanh nghiệp, cơ sở nghiên cứu, trường học và cộng đồng khởi nghiệp. Trung tâm được kỳ vọng sẽ trở thành đầu mối ươm tạo ý tưởng, chuyển giao công nghệ, hỗ trợ doanh nghiệp đổi mới sáng tạo và thúc đẩy phát triển kinh tế số phù hợp với điều kiện thực tiễn của địa phương.

Theo Tiến sĩ Lê Hải Hòa, Ủy viên dự khuyết Trung ương Đảng, Phó Bí thư Tỉnh ủy, Chủ tịch UBND tỉnh, thực hiện Nghị quyết số 57-NQ/TW, tỉnh tập trung hoàn thiện thể chế, cơ chế, chính sách; đầu tư phát triển hạ tầng số, xây dựng kho dữ liệu dùng chung và từng bước hình thành Trung tâm Đổi mới sáng tạo để thúc đẩy hệ sinh thái khởi nghiệp, đổi mới sáng tạo. Cùng với đó, tỉnh đẩy mạnh ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI), khai thác hiệu quả dữ liệu, triển khai Đề án 06 và tiên phong xây dựng Hệ thống đánh giá, xếp loại chất lượng tập thể, cá nhân trên nền tảng số. Việc lấy kết quả công việc làm thước đo, lấy dữ liệu số làm nền tảng quản trị sẽ góp phần nâng cao hiệu lực, hiệu quả lãnh đạo, điều hành, xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp ngày càng tốt hơn.

Những kết quả bước đầu cho thấy tỉnh không chỉ triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW như một chương trình CĐS đơn thuần mà đang từng bước cụ thể hóa nghị quyết bằng các cơ chế, chính sách và mô hình quản trị mới. Khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành nền tảng của quản trị, sản xuất và đời sống, đây sẽ là "chìa khóa" mở ra dư địa phát triển mới, góp phần tạo động lực để tỉnh bứt phá, phát triển nhanh và bền vững trong giai đoạn tới.

Xã Hòa An lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm nền tảng nâng cao chất lượng quản trị, đáp ứng tốt hơn nhu cầu của người dân.

Những điểm sáng từ cơ sở

Nếu ở cấp tỉnh, Nghị quyết số 57-NQ/TW được cụ thể hóa bằng những chủ trương, cơ chế mới thì tại cơ sở, hiệu quả của nghị quyết được đo bằng những thay đổi trong cách vận hành của bộ máy và chất lượng phục vụ người dân, thực tiễn tại nhiều địa phương cho thấy, khi khoa học, công nghệ và CĐS được triển khai đồng bộ, những chuyển biến không chỉ diễn ra trong hoạt động quản lý nhà nước mà còn lan tỏa đến đời sống xã hội.

Là địa bàn trung tâm của tỉnh, phường Thục Phán được xem là một trong những đơn vị tiên phong xây dựng chính quyền số. Thay vì chỉ đầu tư hạ tầng, địa phương lựa chọn bắt đầu từ đổi mới tư duy quản trị, chuẩn hóa quy trình xử lý công việc trên môi trường điện tử và nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, công chức. Đến nay, 100% văn bản đi, đến được xử lý trên môi trường mạng, tỷ lệ ký số đạt 100%; các hệ thống quản lý văn bản, thư điện tử công vụ và phần mềm chuyên ngành được khai thác hiệu quả. Đặc biệt, cán bộ, công chức chủ động ứng dụng các công cụ trí tuệ nhân tạo như ChatGPT, Google Gemini trong nghiên cứu, tổng hợp tài liệu và tham mưu công việc, góp phần rút ngắn thời gian xử lý hồ sơ, nâng cao chất lượng phục vụ.

Song song cùng với đổi mới phương thức điều hành, hạ tầng số tiếp tục được đầu tư đồng bộ. Trung tâm Phục vụ hành chính công được trang bị đầy đủ thiết bị hỗ trợ số hóa hồ sơ, hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến; hệ thống truyền thanh cơ sở được chuyển đổi sang truyền thanh số, bảo đảm thông tin được truyền tải nhanh chóng, kịp thời. CĐS từng bước đi vào đời sống khi nhiều hộ kinh doanh, hợp tác xã ứng dụng thương mại điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt và truy xuất nguồn gốc sản phẩm bằng mã QR.

Không chỉ trong hoạt động của chính quyền, CĐS còn lan tỏa mạnh mẽ đến đời sống người dân. Đến nay, khoảng 80% người dân trên địa bàn sử dụng điện thoại thông minh và internet; 50% có tài khoản thanh toán điện tử để thực hiện các giao dịch không dùng tiền mặt. Trong lĩnh vực hành chính công, 100% hồ sơ được số hóa ngay từ khâu tiếp nhận, tỷ lệ cung cấp dịch vụ công trực tuyến đạt trên 75%. Ở lĩnh vực giáo dục và y tế, gần 99,6% học sinh có học bạ số, 100% hồ sơ khám, chữa bệnh được quản lý trên phần mềm bệnh án điện tử. Những kết quả này cho thấy CĐS không chỉ làm thay đổi phương thức quản lý, điều hành mà còn từng bước mang lại những tiện ích thiết thực, giúp người dân và doanh nghiệp tiếp cận các dịch vụ nhanh hơn, thuận tiện hơn, góp phần hình thành nền tảng của xã hội số ngay từ cơ sở.

Nếu Thục Phán là điểm sáng trong xây dựng chính quyền số thì tại xã Hòa An, CĐS đang góp phần đổi mới phương thức lãnh đạo của tổ chức Đảng. Với 65 tổ chức Đảng trực thuộc và 2.629 đảng viên, Đảng ủy xã xác định CĐS không chỉ là ứng dụng công nghệ thông tin mà là quá trình tái cấu trúc phương thức lãnh đạo, chỉ đạo và điều hành. Các nền tảng như Sổ tay đảng viên điện tử, hệ thống điều hành tác nghiệp, quản lý văn bản điện tử đã trở thành công cụ làm việc thường xuyên; các cuộc họp được tổ chức theo hình thức "không giấy tờ", tài liệu được gửi trước trên môi trường mạng, góp phần tiết kiệm thời gian, chi phí và nâng cao hiệu quả điều hành.

100% cán bộ, công chức được trang bị máy tính kết nối internet; 100% cán bộ lãnh đạo, quản lý sử dụng chữ ký số trong xử lý văn bản điện tử. Theo Phó Bí thư Thường trực Đảng ủy xã Hòa An Lê Đỗ Thanh, CĐS chỉ thực sự phát huy hiệu quả khi làm thay đổi phương thức lãnh đạo, quản lý và phục vụ nhân dân. Địa phương sẽ tiếp tục nâng cao năng lực số cho đội ngũ cán bộ, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong công tác chỉ đạo, điều hành, xem khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo là động lực nâng cao chất lượng quản trị, góp phần thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội.

Nỗ lực tháo gỡ điểm nghẽn để tạo đột phá

Bên cạnh những nỗ lực trên, việc hiện thực hóa Nghị quyết số 57-NQ/TW của tỉnh gặp nhiều thách thức. Trong đó, nguồn lực đầu tư cho khoa học, công nghệ và CĐS còn hạn chế; ngân sách địa phương chưa tự cân đối được chi thường xuyên và chi đầu tư phát triển, dẫn đến việc triển khai nhiều nhiệm vụ còn phụ thuộc vào nguồn hỗ trợ từ Trung ương. Chất lượng nguồn nhân lực khoa học, công nghệ chưa đáp ứng yêu cầu; đội ngũ cán bộ chuyên trách công nghệ thông tin ở nhiều cơ quan, đơn vị chủ yếu kiêm nhiệm. Việc thu hút chuyên gia, nhân lực chất lượng cao trong các lĩnh vực công nghệ mới gặp nhiều khó khăn.

Trong bối cảnh đó, yêu cầu đặt ra không chỉ là tăng đầu tư mà còn phải đổi mới phương thức huy động nguồn lực. Muốn khoa học, công nghệ thực sự trở thành động lực tăng trưởng, trước hết phải tháo gỡ 2 "điểm nghẽn": nguồn lực đầu tư và nhân lực chất lượng cao. Đây cũng là bài toán chung của nhiều địa phương miền núi khi triển khai Nghị quyết 57.

Từ những thay đổi trong tư duy quản trị, những nền tảng số được hình thành đến những mô hình đổi mới sáng tạo đang nảy mầm ở cơ sở, Cao Bằng đã lựa chọn đúng hướng đi của mình. Con đường phía trước còn nhiều thử thách, nhưng khi khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo trở thành sức mạnh nội sinh, Nghị quyết số 57-NQ/TW sẽ không chỉ dừng ở những mục tiêu trên giấy, mà sẽ được hiện thực hóa bằng những giá trị mới, tạo nền tảng để tỉnh phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên số.

Hồng Chuyên