Khoảng trống sau các gói 'bảo hành mở rộng' đối với thiết bị điện tử

Ranh giới pháp lý giữa bảo hành và bảo hiểm

Theo khoản 2 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022, Kinh doanh bảo hiểm là hoạt động của doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô chấp nhận rủi ro của người được bảo hiểm, trên cơ sở bên mua bảo hiểm đóng phí bảo hiểm để doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô bồi thường, trả tiền bảo hiểm khi xảy ra sự kiện bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng bảo hiểm.

Đồng thời, khoản 16 Điều 4 Luật Kinh doanh bảo hiểm 2022 định nghĩa, Hợp đồng bảo hiểm là sự thỏa thuận giữa bên mua bảo hiểm và doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô, theo đó bên mua bảo hiểm phải đóng phí bảo hiểm, doanh nghiệp bảo hiểm, chi nhánh doanh nghiệp bảo hiểm phi nhân thọ nước ngoài, tổ chức tương hỗ cung cấp bảo hiểm vi mô phải bồi thường, trả tiền bảo hiểm theo thỏa thuận trong hợp đồng.

Bảo hành mở rộng là dịch vụ có thu phí giúp kéo dài thời gian bảo hành chính hãng, yêu cầu khách hàng đóng phí trước, chỉ phát sinh quyền lợi khi có sự cố và không hoàn phí nếu thiết bị bình an vô sự. Về cơ bản, đây là "dịch vụ sửa chữa bảo hành", nhưng bản chất của các giao dịch này rõ ràng là sự chuyển giao rủi ro – đặc trưng của hoạt động kinh doanh bảo hiểm.

Một số quyền lợi của khách hàng đối với gói “Bảo hành Rơi vỡ, ngấm nước” mà CellphoneS đang triển khai trên Website công ty.

Các gói bảo hành mở rộng tại các chuỗi bán lẻ điện thoại phổ biến hiện nay như tại CellphoneS, gói “Bảo hành Rơi vỡ, ngấm nước”, có thời hạn 12 tháng, khách hàng phải đóng phí ngay khi mua máy để đổi lấy quyền lợi được hỗ trợ nếu thiết bị rơi vỡ hoặc vào nước trong thời hạn bảo hành.

Với mỗi trường hợp xảy ra hư hỏng do rơi vỡ, rơi nước, khách hàng chịu phí dịch vụ 10% chi phí sửa chữa/ thay thế linh kiện. Nếu sản phẩm không thể sửa chữa được, CellphoneS sẽ đổi cho khách hàng một sản phẩm cũ có chất lượng tương đương sản phẩm bảo hành của khách hàng. Khách hàng chịu phí dịch vụ là 10% giá trị của sản phẩm được đổi…

Tương tự, Hoàng Hà Mobile cũng triển khai loạt gói bảo hành mở rộng như H-CARE, VIPCARE, HERA, H-CARE PLATINUM cho phép đổi máy mới khi hỏng do rơi vỡ/vào nước…

Theo Luật sư: Phạm Văn Tuấn, Trưởng Chi nhánh Công ty Luật TNHH Hà Chi, Chi nhánh Đống Đa (Đoàn LS TP.Hà Nội), việc doanh nghiệp bán lẻ thu thêm tiền để cung cấp gói “bảo hành rơi vỡ”, “bảo vệ ngấm nước” chưa thể mặc nhiên kết luận đó là hoạt động kinh doanh bảo hiểm, mà cần căn cứ vào bản chất giao dịch, chủ thể trực tiếp nhận rủi ro, nội dung quyền lợi, phương thức thu và sử dụng khoản tiền khách hàng thanh toán, cũng như nghĩa vụ của bên cung cấp khi sự kiện xảy ra.

"Nếu doanh nghiệp chỉ cam kết sửa chữa, thay thế sản phẩm theo một dịch vụ hậu mãi thì về nguyên tắc đây là quan hệ hợp đồng dịch vụ/bảo hành. Ngược lại, nếu thực chất là cơ chế thu phí để nhận rủi ro và thực hiện nghĩa vụ bồi thường khi xảy ra sự kiện bảo hiểm thì cần xem xét dưới góc độ pháp luật kinh doanh bảo hiểm. Do đó việc minh bạch bản chất pháp lý của các gói dịch vụ này là cần thiết để tránh gây nhầm lẫn và bảo đảm tốt hơn quyền lợi chính đáng của người tiêu dùng" - Luật sư Tuấn nêu vấn đề.

Rủi ro khi dịch vụ bảo hành không có quỹ dự phòng

Đối với các mặt hàng điện thoại, điện tử, nếu được cung cấp đúng chuẩn bởi các doanh nghiệp bảo hiểm hợp pháp, các sản phẩm bảo hiểm thiết bị điện tử mang lại nền tảng bảo vệ vững chắc cho người tiêu dùng. Đó là dịch vụ sẽ bảo vệ khách hàng trước các rủi ro ngoài phạm vi bảo hành của nhà sản xuất.

Đặc điểm chung đối với thiết bị điện tử nói chung và mặt hàng điện thoại nói riêng, là sản phẩm được bảo hành do lỗi từ nhà sản xuất. Về điều này, bảo hiểm thiết bị điện tử lấp đầy khoảng trống đó bằng cách bảo vệ thiết bị trước các tai nạn sinh hoạt hàng ngày như vô tình làm rơi vỡ màn hình, va đập mạnh hoặc sự cố ngấm nước.

Đặc biệt, theo quy định pháp luật, các doanh nghiệp bảo hiểm bắt buộc phải trích lập quỹ dự phòng nghiệp vụ theo quy định nghiêm ngặt của pháp luật. Điều này bảo đảm năng lực tài chính mạnh mẽ, giúp khách hàng chắc chắn nhận được khoản bồi thường hoặc chi phí sửa chữa, thay thế kể cả khi giá trị tổn thất lớn.

Một số gói bảo hành mở rộng mà Hoàng Hà Mobile cũng triển khai. (Thông tin trên Website công ty)

Trong khi đó, cửa hàng bán lẻ thiết bị điện tử và trung tâm sửa chữa không bắt buộc phải “trích lập quỹ dự phòng nghiệp vụ” tương tự bảo hiểm. Do đó, khi rủi ro xảy ra trên diện rộng hoặc đồng thời đối với số lượng lớn khách hàng, làm phát sinh hàng loạt yêu cầu sửa chữa, thay thế hoặc thanh toán.

Nếu bên cung cấp dịch vụ gặp khó khăn về tài chính hoặc mất khả năng thanh toán thì sẽ dẫn đến nguy cơ người tiêu dùng không được bảo đảm khả năng thực hiện quyền lợi đã cam kết.

Khi xảy ra sự cố thiên tai, rủi ro hàng loạt hoặc khi tình hình tài chính của cửa hàng gặp khó khăn, các đơn vị kinh doanh bán lẻ có thể đứt gãy khả năng thực hiện cam kết bồi thường, đẩy người tiêu dùng vào thế tự gánh chịu thiệt hại. Đó là chưa kể đến những rủi ro bị lừa dối, gây nhầm lẫn thông tin, rủi ro khi hợp đồng bị tuyên vô hiệu.

Do đó, khi mua sắm điện thoại hay thiết bị điện tử gia dụng, người tiêu dùng cần tỉnh táo đọc kỹ hợp đồng và xác định bên cung cấp để xem đơn vị chịu trách nhiệm bồi thường là ai? Đồng thời yêu cầu bên bán cung cấp rõ ràng quy trình xử lý khi xảy ra rủi ro, các điều khoản loại trừ và hóa đơn chứng từ hợp pháp để giúp người tiêu dùng tối ưu hóa chi phí, bảo vệ quyền lợi chính đáng trước những sự cố bất ngờ đối với các tài sản công nghệ có giá trị.

Thành Nam