Khoản nào bắt buộc, khoản nào tự nguyện khi con vào năm học mới?

UBND tỉnh Lào Cai đã ban hành Công văn 7138/UBND-VX ngày 13/7/2026 về thực hiện chính sách học phí, hỗ trợ người học và các khoản thu trong lĩnh vực giáo dục, đào tạo năm học 2026 - 2027. Văn bản được ban hành sau hướng dẫn của Bộ Giáo dục và Đào tạo về việc triển khai chính sách học phí và các khoản thu trong năm học mới.

Hình minh họa.

Lịch nộp lệ phí đăng ký xét tuyển đại học năm 2026 theo tỉnh, thành phố

Thí sinh tỉnh Lào Cai thực hiện nộp lệ phí đăng ký xét tuyển đại học năm 2026 từ ngày 15/7 đến 17 giờ ngày 16/7.

Tuy nhiên, trong các nguồn chính thức được rà soát đến ngày 5/8/2026, quy định chi tiết danh mục và mức thu dịch vụ giáo dục của tỉnh vẫn mới được công bố dưới dạng dự thảo lấy ý kiến. Vì vậy, nhà trường và phụ huynh không nên lấy các con số trong dự thảo làm mức thu chính thức.

Bốn nhóm khoản thu cần phân biệt

1. Học phí

Chính sách học phí hiện được thực hiện theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP của Chính phủ và Nghị quyết 09/2025/NQ-HĐND của HĐND tỉnh Lào Cai. Nghị định 238 quy định miễn học phí đối với trẻ em mầm non, học sinh phổ thông và người học chương trình giáo dục phổ thông trong cơ sở giáo dục công lập.

Học sinh trường công lập

Mức học phí được quy định trong nghị quyết của tỉnh đối với trường công lập là căn cứ để ngân sách thực hiện cấp bù, không phải số tiền nhà trường được yêu cầu phụ huynh trường công nộp lại.

Học sinh trường tư thục

Các mức hỗ trợ trên được HĐND tỉnh Lào Cai quy định từ năm học 2025–2026 và là căn cứ hiện hành được tìm thấy đến thời điểm rà soát.

2. Dịch vụ phục vụ, hỗ trợ hoạt động giáo dục

Nhóm này có thể bao gồm tiền ăn, phục vụ bán trú, chăm sóc ngoài giờ, đưa đón học sinh và những dịch vụ khác được cơ quan có thẩm quyền cho phép. Theo Nghị định 238/2025/NĐ-CP, danh mục, mức thu và cơ chế quản lý các dịch vụ trong cơ sở giáo dục công lập thuộc thẩm quyền quy định của địa phương.

Tình trạng áp dụng tại Lào Cai

Đến ngày 5/8/2026, báo chí chưa có đủ căn cứ để công bố một bảng mức thu dịch vụ thống nhất cho năm học 2026–2027. Dự thảo lấy ý kiến không phải văn bản có hiệu lực và không thể được dùng làm căn cứ thu tiền.

Khi có quy định chính thức, mỗi khoản thu phải thể hiện rõ:

Tên dịch vụ và căn cứ pháp lý.
Đối tượng đăng ký, sử dụng.
Mức thu và thời gian thu.
Dự toán thu, chi và đơn vị cung cấp.
Chính sách hỗ trợ hoặc miễn, giảm nếu có.
Chứng từ hoặc xác nhận thu tiền.

Nhà trường không nên thu một khoản chung có tên gọi mơ hồ như “tiền phục vụ”, “tiền hỗ trợ trường” hoặc “tiền đầu năm” mà không giải thích được nội dung dịch vụ.

3. Các khoản bảo hiểm

Bảo hiểm y tế học sinh

Bảo hiểm y tế học sinh là hình thức bảo hiểm bắt buộc theo pháp luật. Từ ngày 1/7/2026, mức tham chiếu để tính đóng bảo hiểm được điều chỉnh lên 2.530.000 đồng/tháng; học sinh, sinh viên được ngân sách hỗ trợ tối thiểu 50% mức đóng.

Mức học sinh tự đóng tối đa 683.100 đồng cho 12 tháng được áp dụng từ ngày 1/7/2026.

Phụ huynh cần cung cấp thông tin thẻ còn hiệu lực nếu học sinh đã được cấp BHYT theo nhóm hộ nghèo, cận nghèo, người dân tộc thiểu số, thân nhân hoặc nhóm đối tượng khác để tránh đóng trùng.

Bảo hiểm tai nạn, bảo hiểm thân thể

Đây là sản phẩm bảo hiểm thương mại, khác với bảo hiểm y tế.

Nhà trường không được trình bày bảo hiểm tai nạn như một phần bắt buộc của bảo hiểm y tế hoặc thu gộp khiến phụ huynh không thể nhận biết hai khoản này.

4. Xã hội hóa, tài trợ và đóng góp tự nguyện

Việc tiếp nhận tài trợ cho cơ sở giáo dục được điều chỉnh bởi Thông tư số 16/2018/TT-BGDĐT. Nguyên tắc cốt lõi là tự nguyện, công khai, minh bạch, đúng mục đích và không quy định mức tài trợ bình quân hoặc tối thiểu đối với từng phụ huynh.

Tài trợ cho nhà trường

Khoản tài trợ chỉ được tiếp nhận sau khi có kế hoạch phù hợp, được phê duyệt theo thẩm quyền, tổ chức hạch toán và công khai việc sử dụng.

Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh

Kinh phí hoạt động của Ban đại diện cha mẹ học sinh được hình thành từ sự ủng hộ tự nguyện và các nguồn hợp pháp khác. Không được quy định bình quân theo học sinh hoặc coi đây là điều kiện bắt buộc khi nhập học.

Ban đại diện cha mẹ học sinh không phải đơn vị thu hộ của nhà trường. Không được sử dụng danh nghĩa “quỹ phụ huynh”, “quỹ lớp” để thu tiền cho những nội dung như:

Bảo vệ cơ sở vật chất hoặc bảo đảm an ninh trường học.
Trông giữ phương tiện của học sinh.
Vệ sinh lớp học, vệ sinh trường.
Khen thưởng cán bộ quản lý, giáo viên và nhân viên.
Mua máy móc, thiết bị, đồ dùng dạy học cho nhà trường.
Hỗ trợ công tác quản lý, tổ chức dạy học.
Sửa chữa, nâng cấp hoặc xây dựng công trình của trường.

Các nội dung trên không được giao cho Ban đại diện cha mẹ học sinh vận động hoặc thu tiền dưới danh nghĩa kinh phí hoạt động của Ban.

Những khoản nhà trường không được thu

Nhà trường không được thu hoặc tổ chức thu trong các trường hợp sau:

Phụ huynh cần kiểm tra gì trước khi nộp tiền?

Mỗi thông báo thu cần trả lời được sáu câu hỏi: khoản tiền có căn cứ từ văn bản nào; ai phải nộp; mức thu bao nhiêu; thu theo tháng, học kỳ hay năm; bắt buộc hay tự nguyện; trường hợp nào được hỗ trợ, miễn hoặc giảm.

Đối với khoản dịch vụ, phụ huynh nên yêu cầu trường cho biết đây là mức đã được cơ quan có thẩm quyền ban hành hay chỉ là phương án dự kiến. Với khoản tự nguyện, phụ huynh có quyền từ chối mà không ảnh hưởng đến việc học tập, đánh giá hoặc quyền lợi của học sinh.

Phản ánh trước hết có thể gửi tới hiệu trưởng và cơ quan trực tiếp quản lý nhà trường. Trường hợp cần thiết, phụ huynh liên hệ Sở Giáo dục và Đào tạo tỉnh Lào Cai qua số điện thoại (0216) 3852485 hoặc thư điện tử banbientap@laocai.edu.vn.

HÙNG NGUYỄN