Khoa học, công nghệ - Động lực cho sản xuất ở vùng cao

Cán bộ Viện Rau quả Trung ương nghiên cứu, ứng dụng các giống cây trồng mới ở xã vùng cao.

Hơn 20 năm trước, xã Bạch Thông từng là vùng đất khó, nơi sinh kế của người dân chủ yếu dựa vào nương rẫy, phụ thuộc vào thời tiết. Nhưng hôm nay vẫn trên triền đồi cũ, những vườn cam, quýt, ổi xanh tốt đang dần thay thế phương thức canh tác cũ, mở ra hướng đi mới cho người dân.

Đằng sau sự đổi thay ấy là dấu ấn của khoa học và công nghệ, khi các giống cây trồng mới, phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, khí hậu được đưa vào sản xuất, cùng với đó là các quy trình kỹ thuật tiên tiến đã giúp nâng cao hiệu quả canh tác.

Ông Đặng Tiến Liều, người dân thôn Phiêng An chia sẻ: Trước đây trồng theo kinh nghiệm là chính, năng suất không ổn định. Từ khi được hướng dẫn kỹ thuật, sử dụng giống mới, cây phát triển tốt hơn, sản lượng cũng cao hơn, thu nhập vì thế được cải thiện rõ rệt.

Là vùng trọng điểm cây ăn quả, các loại cam, quýt đã gắn bó với người dân xã Bạch Thông trong nhiều năm, mang lại nguồn thu nhập ổn định. Tuy nhiên, sau thời gian dài khai thác, nhiều diện tích bắt đầu già cỗi, năng suất và chất lượng giảm dần. Thực tế này đặt ra yêu cầu phải đổi mới, trong đó việc chuyển đổi cơ cấu cây trồng là một hướng đi tất yếu.

Theo ông Ngô Hồng Quang, cán bộ Viện Nghiên cứu Rau quả Trung ương đã có hơn 20 năm gắn bó với cây cam, quýt, chia sẻ: Sau khi già cỗi, các vườn cam, quýt thường phải được thay thế bằng những loại cây trồng khác để đảm bảo hiệu quả kinh tế. Hiện nay, chúng tôi đang nghiên cứu, thử nghiệm một số loại cây như hồng, na để thay thế những diện tích cam, quýt đã thoái hóa.

Việc chuyển đổi này không chỉ giúp cải tạo đất mà còn mở ra hướng sản xuất mới, phù hợp hơn với điều kiện thực tế. Ứng dụng khoa học, công nghệ cần được thực hiện đồng bộ từ khâu giống, kỹ thuật canh tác đến bảo quản, chế biến sau thu hoạch để nâng cao giá trị sản phẩm.

Người dân xã Bạch Thông được mùa cam, quýt.

Thực tế cho thấy, những năm gần đây, nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật đã được đưa vào sản xuất tại các địa phương vùng cao. Từ quy trình chăm sóc theo hướng an toàn, sử dụng phân bón hợp lý, đến các mô hình nhà lưới, nhà màng… từng bước giúp người dân thay đổi tư duy sản xuất.

Thông qua các chương trình, nhiệm vụ khoa học và công nghệ, toàn tỉnh đã triển khai hơn 130 nhiệm vụ nghiên cứu, xây dựng trên 70 mô hình ứng dụng vào thực tiễn. Từ những vườn cây nhỏ lẻ, manh mún, cách làm truyền thống, nhiều nơi đã hình thành vùng sản xuất tập trung, từng bước xây dựng các sản phẩm OCOP có giá trị kinh tế cao hơn.

Bà Ma Thị Mận, Bí thư Đảng ủy xã Bạch Thông, cho biết: Địa phương đang từng bước đẩy mạnh ứng dụng Khoa học, công nghệ không chỉ trong sản xuất mà còn theo hướng chế biến sâu. Việc nghiên cứu, ứng dụng công nghệ trong chế biến hoa, quả sẽ góp phần nâng cao giá trị sản phẩm, tạo đầu ra ổn định hơn cho người dân.

Tại xã Đồng Phúc, việc ứng dụng khoa học kỹ thuật cũng đang mang lại những kết quả tích cực. Nhờ triển khai hiệu quả các đề tài, dự án khoa học, đến nay địa phương đã có 16 sản phẩm được công nhận là sản phẩm OCOP từ 3 sao trở lên.

Ông Triệu Quang Hùng, Chủ tịch UBND xã Đồng Phúc, khẳng định: Khoa học, công nghệ có vai trò rất quan trọng trong phát triển kinh tế địa phương. Thời gian tới, xã sẽ tiếp tục huy động các nguồn lực để mở rộng ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật, nâng cao chất lượng sản phẩm và xây dựng thương hiệu bền vững.

Mặc dù đã đạt được những kết quả tích cực, song việc đưa khoa học, công nghệ vào sản xuất nông nghiệp vùng cao vẫn còn không ít khó khăn. Hạ tầng chưa đồng bộ, nguồn nhân lực còn hạn chế, trong khi thói quen sản xuất truyền thống vẫn là rào cản không nhỏ.

Trong bối cảnh đó, việc tiếp tục đẩy mạnh nghiên cứu, chuyển giao công nghệ gắn với nhu cầu thực tiễn được xác định là giải pháp then chốt. Đồng thời, cần có cơ chế hỗ trợ phù hợp để người dân mạnh dạn thay đổi, tiếp cận các phương thức sản xuất mới.

Khoa học và công nghệ đã và đang mở ra hướng đi mới cho nông nghiệp vùng cao. Nhưng để trở thành động lực thực sự, không chỉ cần những tiến bộ kỹ thuật, mà còn cần sự đồng hành từ chính sách, sự vào cuộc của địa phương và sự thay đổi trong tư duy của người dân.

Khi những yếu tố đó được kết nối chặt chẽ, khoa học, công nghệ mới có thể lan tỏa sâu rộng, đi vào từng thửa đất, từng mùa vụ, góp phần tạo nên những vùng sản xuất bền vững và hiệu quả.

Văn Linh