Khoa học, công nghệ đóng góp gần 30% vào tăng trưởng kinh tế Hà Nội

Tổng quan kinh tế Thủ đô 9 tháng đầu năm 2026.

Động lực tăng trưởng từ tri thức và công nghệ

Trong quý III-2026, tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Hà Nội ước tăng 10,02%, mức tăng cao nhất theo quý kể từ đầu năm. Tính chung 9 tháng, kinh tế Hà Nội duy trì đà tăng trưởng tích cực, với GRDP ước tăng 8,85%, cao hơn mức 7,92% của cùng kỳ năm trước. Đáng chú ý, bên cạnh những động lực tăng trưởng quen thuộc, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đang đóng góp ngày càng rõ nét vào kết quả chung của nền kinh tế Thủ đô.

Kết quả tính toán bước đầu cho thấy, trong 9 tháng đầu năm, giá trị tăng thêm từ các hoạt động thuộc lĩnh vực này chiếm khoảng 22,85% GRDP Hà Nội, tương đương 11,5 tỷ USD. Đặc biệt, lĩnh vực này đóng góp khoảng 2,58 điểm phần trăm, tương đương 29,2% mức tăng trưởng GRDP của thành phố.

Hai con số trên phản ánh hai khía cạnh khác nhau. Tỷ trọng 22,85% cho biết quy mô giá trị kinh tế được tạo ra từ các hoạt động khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số. Trong khi đó, mức đóng góp 29,2% cho thấy vai trò của lĩnh vực này trong phần tăng trưởng mà nền kinh tế đạt được. Nói cách khác, đây không chỉ là một khu vực có quy mô đáng kể mà còn đang tạo ra động lực tăng trưởng cao hơn tỷ trọng của mình trong nền kinh tế.

Trong đó, kinh tế số là bộ phận đóng góp lớn nhất. 9 tháng đầu năm, kinh tế số chiếm khoảng 16,69% GRDP Hà Nội, tương đương 8,4 tỷ USD. Phạm vi này không chỉ bao gồm các doanh nghiệp công nghệ thông tin, phần mềm hay viễn thông, mà còn tính đến phần giá trị được tạo ra khi công nghệ số được ứng dụng vào các ngành kinh tế khác.

Tốc độ tăng giá trị kinh tế số ở từng khu vực kinh tế.

Có thể hình dung, khi một doanh nghiệp sử dụng phần mềm để quản lý sản xuất, kiểm soát chất lượng; một cửa hàng bán hàng qua nền tảng trực tuyến; hay một đơn vị vận tải ứng dụng dữ liệu để tổ chức hoạt động hiệu quả hơn, công nghệ đang tham gia trực tiếp vào quá trình tạo ra giá trị kinh tế. Phần giá trị được tính vào kinh tế số được xác định theo phương pháp thống kê, không đồng nghĩa với toàn bộ doanh thu của doanh nghiệp có ứng dụng công nghệ.

Điểm đáng chú ý là phần kinh tế số hình thành từ việc ứng dụng công nghệ vào các ngành kinh tế truyền thống đang tăng nhanh. Trong 9 tháng đầu năm, giá trị tăng thêm của bộ phận này tăng 17,71% so với cùng kỳ theo giá hiện hành, cao hơn mức tăng của nhóm hoạt động kinh tế số cốt lõi.

Diễn biến tại khu vực công nghiệp và xây dựng cũng cho thấy xu hướng đó. Riêng quý III-2026, giá trị tăng thêm của kinh tế số trong khu vực này tăng 23,35% so với cùng kỳ. Với ngành công nghiệp chế biến, chế tạo, tỷ trọng kinh tế số trong giá trị tăng thêm của ngành tăng từ 9,6% trong 6 tháng đầu năm lên 10,3% trong quý III.

Những kết quả này cho thấy công nghệ số đang từng bước đi vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, chứ không chỉ tạo giá trị trong những ngành trực tiếp cung cấp sản phẩm và dịch vụ công nghệ.

Học sinh trường Phenikaa giao lưu với Robot tại Triển lãm Robot tháng 10-2026. Ảnh: PV

Tuy vậy, cần phân biệt giữa tốc độ tăng và tỷ trọng đóng góp. Dù kinh tế số tăng nhanh hơn trong quý III, tỷ trọng của lĩnh vực này trong GRDP vẫn chưa tăng tương ứng. Điều đó cho thấy quy mô kinh tế số đang mở rộng, nhưng để làm thay đổi rõ nét cơ cấu kinh tế, giá trị tạo ra từ các hoạt động số cần tiếp tục tăng nhanh và bền vững hơn.

Đưa kết quả nghiên cứu vào thực tiễn

Một nền kinh tế dựa nhiều hơn vào khoa học, công nghệ không chỉ cần những công trình nghiên cứu có giá trị hay các doanh nghiệp công nghệ phát triển. Điều quan trọng là tri thức và công nghệ phải được ứng dụng rộng rãi, giúp các ngành sản xuất, kinh doanh nâng cao năng suất, giảm chi phí và tạo ra sản phẩm, dịch vụ có giá trị cao hơn.

Đây cũng là khâu Hà Nội cần tập trung tháo gỡ để đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh hiệu quả hơn. Hiện nay, giá trị tăng thêm từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số vẫn tập trung chủ yếu ở một số ngành. Ngành thông tin và truyền thông chiếm tỷ trọng lớn nhất, khoảng 42% tổng giá trị tăng thêm thuộc phạm vi khoa học, công nghệ và chuyển đổi số. Tiếp đó là hoạt động chuyên môn, khoa học và công nghệ, chiếm khoảng 22%. Như vậy, riêng hai ngành này đóng góp khoảng 64% tổng giá trị tăng thêm nói trên.

Tỷ trọng đóng góp của từng ngành trong tổng giá trị tăng thêm từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số.

Trong khi đó, công nghiệp chế biến, chế tạo chiếm khoảng 7%; bán buôn, bán lẻ... chiếm khoảng 10%. Cơ cấu này cho thấy giá trị tạo ra từ khoa học, công nghệ và chuyển đổi số hiện vẫn nghiêng về các lĩnh vực gắn trực tiếp với công nghệ và hoạt động chuyên môn.

Tất nhiên, không thể chỉ căn cứ vào tỷ trọng nói trên để kết luận ngành nào ứng dụng công nghệ tốt hơn ngành nào. Cách tính hiện hành chưa phản ánh đầy đủ mọi tác động gián tiếp của công nghệ đến hiệu quả hoạt động của doanh nghiệp. Dù vậy, sự tập trung của giá trị tăng thêm ở một số ngành cũng cho thấy quá trình lan tỏa công nghệ trong toàn nền kinh tế cần được thúc đẩy mạnh mẽ hơn.

Đáng lưu ý, việc đưa kết quả nghiên cứu khoa học vào thực tiễn vẫn chưa có chuyển biến tương xứng với tốc độ lan tỏa của công nghệ số. Trong khi doanh nghiệp có thể nhanh chóng sử dụng phần mềm, nền tảng số để thay đổi cách vận hành, một kết quả nghiên cứu khoa học còn phải trải qua nhiều khâu để trở thành sản phẩm có thể ứng dụng trên thị trường.

Một công nghệ mới chỉ thực sự phát huy giá trị kinh tế khi tìm được nơi ứng dụng phù hợp, giải quyết được nhu cầu thực tế và tạo ra hiệu quả có thể đo đếm. Vì vậy, bên cạnh đầu tư cho nghiên cứu và phát triển công nghệ, Hà Nội cần quan tâm hơn đến việc kết nối các cơ sở nghiên cứu với doanh nghiệp, hỗ trợ chuyển giao và thương mại hóa kết quả nghiên cứu.

Với doanh nghiệp, điều cần thiết không chỉ là tiếp cận công nghệ mới mà còn phải xác định rõ công nghệ đó giúp giải quyết vấn đề gì: Giảm chi phí sản xuất, nâng cao chất lượng sản phẩm, tiết kiệm nguyên vật liệu, rút ngắn thời gian xử lý công việc hay mở rộng thị trường. Khi công nghệ tạo ra hiệu quả thiết thực, doanh nghiệp sẽ có thêm động lực đầu tư và đổi mới.

Gian hàng của làng nghề Hà Nội tại TechConnect. Ảnh: Thu Hằng

Cùng với đó, chuyển đổi số cần được thúc đẩy ở cả những ngành chưa khai thác hết tiềm năng ứng dụng công nghệ như: Vận tải, lưu trú, ăn uống, giáo dục và các dịch vụ khác. Hiệu quả không nên chỉ được nhìn nhận qua số nền tảng được xây dựng hay số hồ sơ được số hóa, mà cần được đánh giá bằng những thay đổi cụ thể về năng suất, chi phí và giá trị kinh tế tạo ra.

Kết quả 9 tháng đầu năm 2026 cho thấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số đã trở thành một động lực quan trọng trong tăng trưởng của Hà Nội. Tuy nhiên, để động lực này phát huy mạnh mẽ hơn, vấn đề không chỉ là gia tăng quy mô đầu tư hay số lượng công nghệ được ứng dụng, mà còn là làm thế nào để tri thức được chuyển hóa thành sản phẩm, công nghệ đi sâu vào sản xuất và đổi mới sáng tạo tạo ra giá trị mới cho nền kinh tế.

Khi những kết quả nghiên cứu tìm được địa chỉ ứng dụng, doanh nghiệp nâng cao được năng suất và công nghệ lan tỏa rộng hơn giữa các ngành, đóng góp của khoa học, công nghệ vào tăng trưởng Thủ đô sẽ không chỉ thể hiện qua những con số đo lường, mà còn hiện diện rõ hơn trong chất lượng, sức cạnh tranh của nền kinh tế.

Thu Hằng