Khổ như đi bán kim cương: Tài sản tiền tỷ thành… cục đá

Chạy khắp nơi tìm chỗ bán

Hơn 8h ngày 18/7, chị Vy (43 tuổi, ngụ xã Bình Chánh, TPHCM) chạy xe máy gần một giờ đồng hồ đến Công ty TNHH Trang sức Kim cương PJA trên đường Võ Văn Tần (phường Bàn Cờ), với hy vọng bán đôi bông tai kim cương để có tiền xoay xở công việc. Thế nhưng, điều chờ chị phía trước chỉ là cánh cửa khóa kín, cùng tấm thông báo doanh nghiệp ngừng kinh doanh để tiến tới giải thể, phá sản.

Khách hàng đến Công ty Trang sức Kim cương PJA, thẩn thờ thấy nơi này đóng cửa và thông báo phá sản (ảnh: T.H).

Đứng lặng trước cửa hàng, chị Vy không giấu được sự lo lắng. Chiều hôm trước, chị Vy nghe tin công ty đóng cửa nhưng vì bận đi làm nên không thể đến ngay. Sáng hôm sau, chị Vy dậy từ sớm để tìm hiểu thực hư thì mọi cánh cửa liên lạc đều đã khép lại.

“Đôi bông tai kim cương trị giá gần 100 triệu đồng là món quà chồng tặng nhân kỷ niệm 10 năm ngày cưới. Do đang cần vốn làm ăn, tôi quyết định bán bớt một số tài sản tích lũy. Giờ công ty đóng cửa, điện thoại cũng không liên lạc được, tôi thật sự không biết phải tính sao”, chị Vy nói.

Ông Hùng (ngụ phường Tân Mỹ) cũng đang lâm vào cảnh tương tự. Số kim cương giá trị được ông Hùng mua tại tiệm vàng Kim Lý (phường An Đông), nay không thể bán lại khi cửa hàng đã đóng cửa sau vụ việc bà chủ bị bắt để điều tra về hành vi buôn lậu. Bên ngoài cửa tiệm chỉ còn tấm biển thông báo tạm ngưng hoạt động để sửa chữa.

Nhiều ngày qua, ông Hùng mang kim cương đến hàng chục doanh nghiệp, tiệm vàng khác với hy vọng tìm được nơi thu mua nhưng đều bị từ chối. “Họ nói chỉ thu mua lại kim cương do chính cửa hàng bán ra, sản phẩm mua ở nơi khác thì không nhận”, ông Hùng thở dài.

Nhiều người ôm kim cương tiền tỷ bối rối khi công ty bất ngờ tuyên bố giải thể, phá sản. Sản phẩm kim cương mua ở đâu chỉ có thể bán ở đó (ảnh: Bộ Công n).

Ghi nhận của PV Tiền Phong trong ngày 18/7 cho thấy, trên các tuyến đường vốn tập trung nhiều cửa hàng kinh doanh vàng, kim cương, hàng loạt cửa tiệm như Kim Lý, Ngọc Châu Âu, Ngọc Tâm… đều trong tình trạng đóng cửa, treo biển tạm ngưng hoạt động với lý do sửa chữa hoặc nâng cấp hệ thống.

Tại PJA, thông báo của nơi này cho biết, việc dừng hoạt động không xuất phát từ chất lượng sản phẩm, mà do tâm lý hoang mang của khách hàng khiến lượng người mang kim cương đến bán lại tăng đột biến, vượt quá khả năng đáp ứng. Áp lực thanh khoản đã khiến PJA rơi vào tình trạng tắc nghẽn nghiêm trọng về dòng tiền và hoạt động kinh doanh, buộc phải dừng kinh doanh từ ngày 17/7, ngừng thu đổi sản phẩm riêng lẻ để xem xét các nghĩa vụ tài chính trước khi tiến hành thủ tục giải thể, phá sản theo quy định.

Doanh nghiệp hướng dẫn khách hàng có nhu cầu thu đổi liên hệ qua đường dây nóng để đặt lịch hẹn và đăng ký trước ngày 30/8. Sau thời điểm này, mọi yêu cầu thu đổi sẽ không được tiếp nhận.

Đừng bán tháo vì tâm lý đám đông

Trao đổi với PV Tiền Phong, ông Nguyễn Văn Dưng - Chủ tịch Hội Mỹ nghệ Kim hoàn Đá quý TPHCM - cho biết, điều người dân cần làm lúc này là giữ bình tĩnh thay vì vội vàng bán tháo kim cương giữa thời điểm thị trường đang biến động.

Ông Dưng nhìn nhận, thị trường kim cương hiện nay gặp rất nhiều khó khăn, đặc biệt ở khâu thu mua lại sản phẩm từ khách hàng. Đặc thù của mặt hàng này là mỗi doanh nghiệp đều có chính sách thu đổi riêng, căn cứ vào giấy bảo đảm do chính đơn vị đó phát hành. Vì vậy, khách hàng mua kim cương ở đâu thường chỉ có thể bán lại cho chính doanh nghiệp đó theo các điều kiện đã cam kết.

Không ít cửa tiệm kim cương thời điểm này bỗng lặng lẽ hơn, 9h sáng còn chưa mở cửa; cũng có nơi thông báo đóng cửa để sửa chữa.

Theo ông Dưng, việc nhiều doanh nghiệp đồng loạt đóng cửa thời gian qua xuất phát từ hai nguyên nhân. Thứ nhất là một số đơn vị liên quan đến các vụ án buôn lậu kim cương và đang bị cơ quan chức năng điều tra. Thứ hai là áp lực thanh khoản quá lớn khi khách hàng cùng lúc mang kim cương đến bán lại.

“Bình thường, mỗi tháng doanh nghiệp chỉ bán được một vài viên kim cương, lợi nhuận không nhiều. Khi hàng loạt khách hàng cùng lúc yêu cầu doanh nghiệp mua lại thì họ không đủ nguồn lực tài chính để đáp ứng, buộc phải đóng cửa vì không chịu nổi áp lực dòng tiền”, ông Dưng phân tích.

Liên quan đến việc nhiều người lập nhóm để khởi kiện các doanh nghiệp kinh doanh kim cương đã đóng cửa hoặc thông báo phá sản, ông Dưng cho rằng việc này không hề đơn giản. Từ trước đến nay, giao dịch mua bán kim cương chủ yếu được thực hiện theo hình thức thỏa thuận dân sự. Doanh nghiệp không ký hợp đồng kinh tế mà chỉ cấp giấy mua bán hoặc giấy bảo đảm, trong đó ghi rõ các thông số kỹ thuật của sản phẩm, giá trị giao dịch và chính sách thu mua lại với mức khấu trừ cụ thể.

“Bản chất đây là thỏa thuận dân sự tự nguyện. Nếu muốn khởi kiện, người mua phải chứng minh doanh nghiệp có hành vi lừa đảo, chiếm đoạt tài sản. Còn nếu doanh nghiệp chỉ đang gặp khó khăn tài chính, chưa thể thu mua lại theo cam kết thì rất khó xử lý bằng con đường tố tụng”, ông Dưng nhận định.

Dù đã đóng cửa gần cả tuần nay, nhưng mỗi ngày đều có khá đông khách tìm đến bán vàng, kim cương.

Trong bối cảnh thị trường vàng và kim cương đang có nhiều biến động, ông Dưng khuyến nghị người dân không nên vội vàng bán lại tài sản vì tâm lý hoang mang. Khi nhu cầu bán tăng đột biến, giá thu mua thường bị đẩy xuống rất thấp, khiến người sở hữu chịu thiệt hại lớn hơn.

Đối với những doanh nghiệp hoạt động đúng quy định, không liên quan đến các vụ việc buôn lậu, hoạt động mua bán kim cương vẫn diễn ra bình thường và người dân không nên đánh đồng tất cả doanh nghiệp trên thị trường.

Theo TS. Huỳnh Thanh Điền - giảng viên Trường Đại học Nguyễn Tất Thành, trong hầu hết các giao dịch, người mua kim cương chỉ dựa vào những thông tin do doanh nghiệp cung cấp, từ nguồn gốc, chất lượng sản phẩm đến giấy kiểm định. Điều này khiến người tiêu dùng đối mặt với không ít rủi ro, kể cả khả năng giấy kiểm định bị làm giả.

Ông Điền cũng lưu ý, giấy chứng nhận kiểm định chỉ xác nhận các đặc tính kỹ thuật của viên kim cương, không phải là giấy xác minh nguồn gốc của sản phẩm. Vì vậy, để tạo dựng niềm tin và bảo vệ quyền lợi khách hàng, các doanh nghiệp cần có cơ chế ràng buộc pháp lý rõ ràng hơn đối với chính sách mua bán và thu đổi, đặc biệt trong trường hợp ngừng hoạt động hoặc giải thể.

Uyên Phương