Khó khăn trong đàm phán thương mại giữa Canada và Mỹ

Đầu tháng 3, Trưởng đoàn đàm phán của Chính phủ Canada Janice Charette đã đến Washington để tham gia các cuộc đàm phán cấp cao trước thềm cuộc họp về USMCA vào tháng 7. Chuyến thăm của bà Janice Charette cũng nhằm giảm bớt áp lực thuế quan và thăm dò quan điểm về một số vấn đề nhạy cảm như tiếp cận thị trường sữa và quy định xuất xứ đối với ô tô.

Kim Richard Nossal, giáo sư danh dự về nghiên cứu chính trị tại Đại học Queen (Canada) cho biết, mục tiêu chính mà bà Janice Charette hướng tới là bảo đảm gia hạn USMCA thêm 16 năm, tức đến năm 2042.

Nếu không được gia hạn, hiệp định vẫn có hiệu lực tới năm 2036 nhưng sẽ phải trải qua nhiều đợt xem xét hàng năm, kéo theo sự bất ổn và mở đường cho những yêu cầu mới từ Mỹ về các vấn đề gây tranh cãi như quản lý nguồn cung, thuế dịch vụ kỹ thuật số và quy tắc xuất xứ ô tô.

Trong bối cảnh đó, căng thẳng địa chính trị có thể gây áp lực lên các cuộc đàm phán. Thủ tướng Canada Mark Carney ban đầu bày tỏ sự ủng hộ đối với chiến dịch quân sự của Mỹ nhằm vào Iran nhưng sau đó đã nhấn mạnh đến các biện pháp ngoại giao và giảm leo thang căng thẳng.

Thủ tướng Canada Mark Carney trong cuộc gặp với Tổng thống Mỹ Donald Trump tại Nhà Trắng hồi năm 2025. Ảnh: Politico

Giáo sư Kim Richard Nossal cho rằng, những thay đổi như vậy có thể mang ý nghĩa quan trọng do liên quan tới quan điểm của Nhà Trắng đối với vấn đề thương mại. Điển hình như việc Tổng thống Donald Trump đe dọa ngừng mọi hoạt động thương mại với Tây Ban Nha sau khi Thủ tướng Tây Ban Nha Pedro Sanchez nêu rõ lập trường phản đối xung đột tại Iran. Điều này cho thấy nhà lãnh đạo Mỹ sẽ không tách rời thương mại khỏi chính trị.

Diễn biến kể trên cũng lý giải vì sao Canada tỏ ra thận trọng khi truyền đạt thông điệp liên quan đến những vấn đề quốc tế nhạy cảm.

Theo Radhika Desai, giáo sư nghiên cứu chính trị tại Đại học Manitoba (Canada), những nỗ lực gần đây nhằm tăng cường quan hệ thương mại với các đối tác ngoài Mỹ đã phản ánh áp lực ngày càng tăng đối với Canada trong việc giảm phụ thuộc vào xứ Cờ hoa.

“Đây là dấu hiệu cho thấy áp lực rất lớn mà Canada đang phải đối diện. Sau hàng thập kỷ vun đắp mối quan hệ thân thiết với Mỹ, Canada giờ đây đang theo đuổi những sáng kiến nhằm đa dạng hóa thương mại”, bà Radhika Desai cho biết.

Ngoài ra, Canada cũng phải đối mặt với những hạn chế đáng kể về mặt cấu trúc trong nỗ lực đa dạng hóa thương mại khi xét đến mức độ phụ thuộc thương mại vào Mỹ. Sự thay đổi trong chiến lược thương mại của quốc gia này gắn liền với bất ổn xung quanh chính sách kinh tế và đối ngoại của Washington dưới thời Tổng thống Donald Trump.

Tuy nhiên, biến động này còn xuất phát từ những áp lực mang tính cấu trúc liên quan tới kinh tế, xã hội và chính trị tại Mỹ, có thể gây ra tác động lâu dài đối với nền kinh tế toàn cầu.

“Mỹ sẽ không còn dẫn dắt kinh tế toàn cầu nếu nhiều quốc gia phương Tây bắt đầu theo đuổi những chiến lược thương mại và đầu tư độc lập”, bà Radhika Desai nhận định.

Có hiệu lực từ ngày 1-7-2020, USMCA là hiệp định thương mại tự do giữa Mỹ, Mexico, và Canada, thay thế Hiệp định Thương mại Tự do Bắc Mỹ (NAFTA) vốn điều chỉnh thương mại giữa ba bên kể từ năm 1994.

Ngày 1-7, USMCA sẽ trải qua một cuộc đánh giá bắt buộc trước khi được xem xét gia hạn. Quy trình này, ban đầu được dự kiến là thông lệ, đã trở thành một cuộc đàm phán căng thẳng. Tổng thống Donald Trump đã gây áp lực lên Canada và Mexico nhằm giải quyết các vấn đề như quốc phòng, di cư và buôn bán ma túy, ngoài việc yêu cầu thêm các nhượng bộ về thương mại.

(Theo Anadolu, China Daily)

Thương Nguyệt