Khó khăn trong công tác phòng, chống dịch bệnh gia súc, gia cầm

Trước đây, tại một xã, phường, lực lượng TYV cơ sở được bố trí trực tiếp, thực hiện các nhiệm vụ như giám sát dịch bệnh, tổ chức tiêm phòng và hướng dẫn người chăn nuôi áp dụng các biện pháp phòng, chống dịch bệnh trên vật nuôi. Tuy nhiên, sau khi sắp xếp đơn vị hành chính, mô hình chính quyền địa phương 2 cấp chính thức đi vào hoạt động với phạm vi quản lý rộng hơn. Trong khi đó, hoạt động chăn nuôi tại nhiều địa phương vẫn chủ yếu diễn ra theo quy mô nhỏ lẻ, phân tán, đặt ra yêu cầu phải có giải pháp phù hợp để duy trì hiệu quả công tác thú y cơ sở, bảo đảm giám sát dịch bệnh và hỗ trợ người chăn nuôi kịp thời.

Xã Nguyên Bình hiện có 941 con trâu, 1.276 con bò, 6.442 con lợn, 45.578 con gia cầm. Trên địa bàn xã không có trang trại lớn, chủ yếu các hộ chăn nuôi nhỏ, lẻ do vậy công tác phòng, chống dịch gặp nhiều khó khăn. UBND xã đã chỉ đạo Trung tâm Dịch vụ tổng hợp cử cán bộ, viên chức có chuyên môn về thú y phối hợp với các xóm để thực hiện công tác phòng, chống dịch bệnh cho gia súc, gia cầm nhằm phát hiện dịch bệnh và bao vây khoang vùng dịch bệnh kịp thời.

Theo chị Lý Thị Hiền, viên chức Trung Dịch vụ tổng hợp xã Nguyên Bình, một số xóm thiếu TYV, khuyến nông viên xóm nên không có người thực hiện công tác tiêm phòng; tiền công tiêm phòng cho gia súc, gia cầm quá thấp, mức 4 nghìn đồng/con. Do vậy, không đáp ứng được ngày công cho những người đi tiêm; nhận thức của một số hộ nông dân còn hạn chế, đặc biệt là ở các xóm vùng cao, chưa chú trọng đến công tác phòng, chống dịch bệnh gia súc, gia cầm dẫn đến hiệu quả phòng bệnh chưa cao...

Chủ tịch UBND xã Nguyên Bình Hoàng Thị Hòa cho biết: Xã hiện có 1 viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp đảm nhiệm công tác thú y tại 25 xóm, giao thông đi lại khó khăn. Khối lượng công việc quá tải, nhất là việc giám sát phòng, chống dịch bệnh tại địa phương gặp rất nhiều khó khăn. Thực tế cho thấy, cán bộ phụ trách nông nghiệp cấp xã hiện phải đảm nhiệm nhiều lĩnh vực liên quan đến sản xuất nông nghiệp và phát triển nông thôn. Trong khi đó, chăn nuôi - thú y là lĩnh vực có tính chuyên môn đặc thù, đòi hỏi kiến thức sâu và khả năng phản ứng nhanh trước dịch bệnh. Việc cán bộ không được đào tạo chuyên ngành thú y nhưng vẫn phải theo dõi, phối hợp triển khai công tác phòng, chống dịch đã và đang gặp nhiều khó khăn trong thực tiễn quản lý.

Đồng chí Hoàng Thị Hiếu, Quyền Chi cục trưởng Chi cục Chăn nuôi cho rằng: Sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chính quyền cấp xã, phường thiếu cán bộ có chuyên môn, khó khăn trong công tác chỉ đạo và triển khai nhiệm vụ chăn nuôi trên địa bàn, nhất là các nội dung như: kê khai hoạt động chăn nuôi, quản lý đàn vật nuôi, quản lý các trang trại chăn nuôi và công tác điều tra, phát hiện, dự tính, dự báo sinh vật gây hại.

Trong điều kiện địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn và yêu cầu phối hợp nhiều đầu mối, việc phân công trách nhiệm giữa các lực lượng tham gia công tác TYV ở cơ sở tại một số nơi chưa thật sự rõ ràng. Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai các nhiệm vụ chuyên môn, đặc biệt khi dịch bệnh diễn biến nhanh, phức tạp.

Thực tế trên cho thấy việc tiếp tục rà soát, kiện toàn và hoàn thiện tổ chức công tác TYV cơ sở là yêu cầu cấp thiết nhằm nâng cao hiệu quả phòng, chống dịch bệnh trên vật nuôi. Trước mắt, cần tăng cường hỗ trợ chuyên môn, hướng dẫn nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ phụ trách nông nghiệp cấp xã, phường; đồng thời làm rõ cơ chế phối hợp và phân định trách nhiệm giữa các cấp trong công tác giám sát, phát hiện, xử lý dịch bệnh. Về lâu dài, việc điều chỉnh mô hình tổ chức TYV cần được đặt trong tổng thể yêu cầu đổi mới quản lý nhà nước, phù hợp với đặc thù địa bàn miền núi có quy mô chăn nuôi nhỏ lẻ, phân tán, bảo đảm tinh gọn bộ máy nhưng không tạo ra khoảng trống trong quản lý chuyên môn.\

Viên chức Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Nguyên Bình tiêm phòng dịch bệnh cho gia súc.

Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường, tác động của thiên tai và dịch bệnh, đặc biệt là dịch tả lợn châu Phi, lở mồm long móng, dịch tai xanh… đang diễn biến phức tạp đã và đang gây thiệt hại đáng kể cho hoạt động chăn nuôi trên địa bàn tỉnh. Đặc biệt, sau khi sắp xếp tổ chức bộ máy và thực hiện mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, chính quyền cấp xã, phường thiếu cán bộ có chuyên môn, gây khó khăn trong công tác chỉ đạo và triển khai nhiệm vụ chăn nuôi trên địa bàn, nhất là các nội dung như: kê khai hoạt động chăn nuôi, quản lý đàn vật nuôi, quản lý các trang trại chăn nuôi và công tác điều tra, phát hiện, dự tính, dự báo sinh vật gây hại.

Trong điều kiện địa bàn rộng, khối lượng công việc lớn và yêu cầu phối hợp nhiều đầu mối, việc phân công trách nhiệm giữa các lực lượng tham gia công tác TYV ở cơ sở tại một số nơi chưa thật sự rõ ràng. Thực trạng này ảnh hưởng trực tiếp đến hiệu quả triển khai các nhiệm vụ chuyên môn, đặc biệt khi dịch bệnh diễn biến nhanh, phức tạp.

Để khắc phục tình trạng thiếu hụt nhân lực chuyên môn về TYV cơ sở, Sở Nông nghiệp và Môi trường huy động các cán bộ từ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp thành lập các tổ hỗ trợ trực tiếp đến từng địa phương. Tuy nhiên, do địa bàn rộng, mô hình chăn nuôi phân tán, cần có giải pháp lâu dài. Các địa phương, nhất là các xã vùng sâu, vùng xa rất cần lực lượng TYV cơ sở để hỗ trợ trong công tác phòng, chống dịch bệnh. Tỉnh, các cấp, các ngành cần tiếp tục quan tâm và có cơ chế, chính sách bổ sung thêm lực lượng TYV cơ sở để hỗ trợ địa phương trong công tác phòng, chống dịch bệnh, phát triển chăn nuôi gia súc, gia cầm hiệu quả.

Toàn tỉnh hiện có hơn 90.000 hộ chăn nuôi nhỏ lẻ. Từ đầu năm đến nay, dịch bệnh viêm da nổi cục, lở mồm long móng, dịch tả lợn châu Phi ở trâu, bò, lợn xảy ra rải rác tại 112 hộ chăn nuôi thuộc 54 xóm của 25 xã, phường, buộc tiêu hủy 672 con lợn với tổng khối lượng 29.414 kg. Đến nay có 9/25 xã, phường (Quang Long, Bảo Lạc, Cần Yên, Huy Giáp, Nùng Trí Cao, Lý Bôn, Phan Thanh, Minh Tâm, Phục Hòa) chưa qua 21 ngày. Các ổ dịch phát sinh tại các xã chủ yếu nhỏ lẻ, chưa ghi nhận hiện tượng lây lan trên diện rộng.

Tiến Mạnh