Khi văn hóa trở thành tài nguyên du lịch ở xã Vạn Xuân

Nghề dệt thổ cẩm của đồng bào dân tộc Thái, xã Vạn Xuân được gìn giữ, khai thác phục vụ phát triển du lịch.

Khi ánh nắng cuối ngày dần khuất sau những dãy núi, ở thôn Bù Đồn, tiếng lách cách từ khung cửi dệt vải của các thành viên tổ hợp tác dệt thổ cẩm xã Vạn Xuân vẫn vang lên đều đặn. Bà Lò Thị Loan, thành viên của tổ hợp tác, cho biết: Với mục đích bảo tồn, phát huy nghề truyền thống và tạo ra sản phẩm dệt thổ cẩm để phục vụ du khách, các chị em dân tộc Thái trong xã đã thành lập nên tổ hợp tác dệt thổ cẩm xã Vạn Xuân, thu hút 58 người tham gia. Hằng ngày, các thành viên trong tổ hợp tác miệt mài bên khung cửi dệt nên từng sản phẩm với họa tiết truyền thống mang đậm bản sắc văn hóa của người Thái. Bắt nhịp với xu hướng phát triển hiện đại, các thành viên luôn tích cực tìm tòi, sáng tạo để sản xuất ra những sản phẩm phù hợp cho du khách mua về làm quà, như túi xách, ví, khăn, gối và nhiều vật dụng trang trí khác.

Lễ hội Nàng Han ở thôn Bù Đồn đã được công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Theo sử sách ghi lại: Lễ hội gắn với truyền thuyết về Nàng Han - người đã chiêu mộ trai tráng trong bản đứng lên đánh giặc, bảo vệ mường, mang lại cuộc sống bình yên cho Nhân dân. Nàng Han là biểu tượng của tinh thần yêu nước, vị thế của người phụ nữ trong đời sống cộng đồng người Thái. Lễ hội kéo dài suốt cả mùa xuân, chính hội được tổ chức vào mùng 5 tháng Giêng hằng năm. Trong lễ hội, các nghi thức tế lễ được giữ gìn và phần hội với nhiều hoạt động văn hóa, trò chơi dân gian như đánh cồng chiêng, khua luống, nhảy sạp, kéo co, đẩy gậy, tung còn... thu hút đông đảo người dân trong thôn tham gia, từ đó góp phần thúc đẩy du lịch phát triển.

Ông Cầm Bá Thủy, trưởng thôn Bù Đồn, cho biết: Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế từ cảnh quan thiên nhiên cũng như bản sắc văn hóa của đồng bào dân tộc Thái đang còn được lưu giữ, thôn đã dần hình thành chuỗi sản phẩm văn hóa - du lịch với đa dạng các hoạt động trải nghiệm như tham gia dệt thổ cẩm, tìm hiểu phong tục, tập quán, thưởng thức các món ăn truyền thống, qua đó giúp du khách hiểu hơn về đời sống của người dân địa phương.

Là địa phương có 55% dân số là đồng bào dân tộc Thái, trong quá trình sinh sống và lao động sản xuất, đồng bào Thái còn gìn giữ được nhiều giá trị văn hóa truyền thống đặc sắc như tiếng nói, trang phục truyền thống, các làn điệu dân ca, dân vũ, khặp Thái, khua luống, nhảy sạp, nghề dệt thổ cẩm, ẩm thực truyền thống. Cùng với đó, xã còn có hệ thống các di tích lịch sử - văn hóa giàu giá trị như, di tích lịch sử - văn hóa Cầm Bá Hiển, đền Cửa Đặt (Khu Di tích lịch sử - văn hóa và danh lam thắng cảnh đền Cầm Bá Thước và Bà Chúa Thượng Ngàn)... Đây không chỉ là tài sản văn hóa quý giá mà còn là nguồn lực quan trọng để xã Vạn Xuân đẩy mạnh phát triển du lịch văn hóa, du lịch tâm linh, du lịch cộng đồng.

Ông Hà Văn Bằng, Phó trưởng Phòng Văn hóa - Xã hội UBND xã Vạn Xuân, cho biết: Xã luôn quan tâm đến công tác bảo tồn và phát huy các giá trị văn hóa truyền thống của dân tộc Thái gắn với phát triển du lịch sinh thái cộng đồng, du lịch trải nghiệm. Cùng với đó, khuyến khích người dân thành lập các đội, câu lạc bộ văn hóa - văn nghệ và thường xuyên tổ chức luyện tập, biểu diễn vào các dịp lễ, tết, Ngày hội đại đoàn kết toàn dân tộc. Qua đó góp phần bảo tồn các làn điệu dân ca, dân vũ, nhạc cụ truyền thống và tạo sức hấp dẫn khách du lịch. Đồng thời, xã thường xuyên tổ chức các hoạt động văn hóa, hội thi, hội diễn, lễ hội nhằm quảng bá du lịch và giới thiệu đến du khách về truyền thống lịch sử, văn hóa của địa phương. Bên cạnh đó, xã đặc biệt quan tâm đến công tác bảo tồn, phát huy giá trị các di tích, giữ gìn cảnh quan, vệ sinh môi trường, tạo không gian sạch đẹp, trang nghiêm, phục vụ tốt nhu cầu sinh hoạt tâm linh của Nhân dân và du khách.

Tuy nhiên, việc khai thác các giá trị văn hóa để phát triển du lịch trên địa bàn xã còn nhiều khó khăn, hoạt động du lịch chủ yếu mang tính tự phát, quy mô nhỏ, chưa hình thành được sản phẩm du lịch đặc trưng và các mô hình dịch vụ đồng bộ để thu hút khách thường xuyên. Bởi vậy, để du lịch trên địa bàn xã phát triển bền vững cần một chiến lược dài hơi và có chính sách thu hút các nhà đầu tư để đẩy mạnh phát triển đa dạng các loại hình du lịch, gắn với các hoạt động trải nghiệm.

Bài và ảnh: Nguyễn Đạt