Khi sáng kiến kinh nghiệm không còn bắt buộc

UBND xã Thọ Phú vinh danh, khen thưởng giáo viên đạt thành tích cao trong kỳ thi chọn học sinh giỏi cấp tỉnh năm học 2025-2026.

Trước đó, tại Kỳ họp thứ nhất, Quốc hội khóa XVI, các đại biểu đã biểu quyết thông qua Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, khen thưởng. Luật có hiệu lực từ ngày 1/10/2026. Trong đó, đáng chú ý, Luật sửa đổi không bắt buộc yêu cầu phải có SKKN trong việc bình xét danh hiệu thi đua, khen thưởng. Đối với ngành giáo dục nói riêng, sự điều chỉnh này sẽ giúp cán bộ, giáo viên yên tâm công tác, phát huy năng lực, nâng cao trách nhiệm hơn trong công việc.

Không thể phủ nhận, nhiều SKKN đưa ra đã góp phần giải quyết những vướng mắc trong giảng dạy, thúc đẩy sự tìm tòi, phát hiện, định hướng, kích thích học sinh say mê khám phá môn học... Tuy nhiên, SKKN cũng còn tồn tại nhiều bất cập.

Là giáo viên dạy Ngữ văn ở Trường TH&THCS Xuân Thịnh (xã Thọ Phú), cô Nguyễn Thị Vân Anh đã có nhiều SKKN được các cấp công nhận. Ngoài ra, cô còn là thành viên trong hội đồng khoa học, tham gia chấm SKKN cấp trường và cấp huyện trước đây.

Từ những thực tế này, cô giáo Nguyễn Thị Vân Anh nhận thấy, bên cạnh mặt tích cực, viết SKKN còn nhiều bất cập. Đó là, viết SKKN chiếm khá nhiều thời gian, công sức của giáo viên, ảnh hưởng không nhỏ đến công tác chuyên môn. Đề tài SKKN thường phải đăng ký từ đầu năm học. Cuối năm, nếu giáo viên không có SKKN được công nhận, đồng nghĩa với việc, không được xét thi đua khen thưởng, dẫn đến một bộ phận giáo viên viết SKKN theo kiểu đối phó, mang tính hình thức. Bởi, giáo viên không phải lúc nào cũng có sẵn ý tưởng, đề tài, thậm chí có ý tưởng nhưng khả năng viết hạn chế và khả năng áp dụng vào thực tiễn chưa hiệu quả... Cô giáo Nguyễn Thị Vân Anh cho biết: “Khi SKKN không đạt, đương nhiên, sẽ ảnh hưởng đến việc bình xét, danh hiệu thi đua cuối năm. Và giáo viên, vô hình chung cứ trong vòng luẩn quẩn. Luật sửa đổi đã góp phần giải quyết, tháo gỡ phần nào áp lực cho giáo viên. Theo quy định mới, chỉ cần thầy cô giảng dạy tốt, được đánh giá hoàn thành xuất sắc nhiệm vụ thì vẫn có thể được khen thưởng mà không nhất thiết phải có SKKN được công nhận. Mặt khác, có thể thay thế SKKN bằng các đề tài nghiên cứu khoa học, giải thưởng từ các cuộc thi giáo viên dạy giỏi, thi thiết kế bài giảng điện tử...”.

Trường TH Định Bình trao thưởng cho giáo viên đạt thành tích xuất sắc năm học 2025-2026.

Đồng quan điểm, cô Trịnh Thị Thủy, giáo viên Trường TH Định Bình (xã Định Hòa) cũng cho rằng, viết SKKN là một áp lực lớn, đè nặng lên tâm lý giáo viên, khi đó những người trong nghề phải đối diện với “vòng xoáy” thức đêm và "chạy chỉ tiêu”, sự hình thức hóa ý tưởng và sao nhãng nhiệm vụ chính là giảng dạy... Bản thân cô giáo Trịnh Thị Thủy cũng đã khá vất vả với SKKN, như cô chia sẻ: “Thực tế, có những giáo viên không có giờ dạy giỏi nhưng chỉ cần có SKKN được xếp loại thì vẫn được xét danh hiệu thi đua. Ngược lại, cá nhân tôi đã từng 2 lần đạt giờ dạy giỏi nhưng do SKKN không được xếp loại nên cũng không đạt danh hiệu gì. Điều đó cho thấy, SKKN không chỉ là một tiêu chí mà là tiêu chí quyết định”.

Thực tế, những năm qua, áp lực từ việc viết SKKN trong công tác thi đua khen thưởng của các nhà trường xuất phát từ việc quy định chưa thực sự linh hoạt, chưa phù hợp với thực tiễn, như chia sẻ của thầy giáo Lê Anh Quý, Hiệu trưởng Trường TH Định Bình: “Sáng kiến kinh nghiệm là điều kiện bắt buộc để xét các danh hiệu như “Chiến sĩ thi đua” hay “Lao động tiên tiến”. Điều này, vô tình đã biến hoạt động sáng tạo vốn có thành gánh nặng hành chính, khiến giáo viên căng thẳng vì thiếu thời gian nghiên cứu, dẫn đến tình trạng sao chép hình thức hoặc đối phó...”.

Việc chính thức không bắt buộc phải có SKKN trong bình xét danh hiệu thi đua, khen thưởng từ ngày 1/10/2026 là một “bước ngoặt” quan trọng, giúp “cởi trói” áp lực thành tích hình thức và trả lại giá trị thực chất cho thi đua giáo dục. Tuy nhiên, nhiều người trong nghề cũng cho rằng, không bắt buộc, điều đó không có nghĩa là xóa bỏ hoàn toàn tinh thần sáng tạo. Tinh thần đổi mới, những giải pháp thực tiễn và tâm huyết của người thầy vẫn luôn được trân trọng và phát huy trong thực tế giảng dạy thay vì những tập hồ sơ mang tính thủ tục.

Bài và ảnh: VI AN