Khi môi trường là điều kiện tiên quyết

Thành phố Hà Nội đang tập trung nguồn lực phát triển hệ thống đường sắt đô thị theo hướng hiện đại. Ảnh: Phạm Hùng

Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, điểm mới trong chỉ đạo của thành phố là không chỉ dừng ở ban hành chính sách mà đi kèm với cơ chế giám sát, đánh giá và quy trách nhiệm cụ thể. Kết quả cải thiện chất lượng không khí sẽ là thước đo năng lực quản lý của từng đơn vị, từng địa phương. Việc phân cấp mạnh cho chính quyền cơ sở, thiết lập hệ thống thông tin hai chiều đã giúp nâng cao hiệu quả phát hiện và xử lý các vi phạm môi trường ngay từ cơ sở. Đây được xem là bước chuyển quan trọng, tạo sự đồng bộ trong xử lý ô nhiễm môi trường trên địa bàn thành phố.

Một trong những giải pháp mang tính đột phá là triển khai vùng phát thải thấp (LEZ) tại khu vực trung tâm. Đây là công cụ kiểm soát khí thải đã được nhiều đô thị lớn trên thế giới áp dụng thành công. Theo ông Nguyễn Trọng Nhất, vùng phát thải thấp sẽ tác động trực tiếp đến thói quen đi lại, sinh hoạt của người dân. Trong các khu vực này, phương tiện giao thông không đạt tiêu chuẩn khí thải sẽ bị hạn chế, trong khi phương tiện sử dụng năng lượng sạch được ưu tiên.

Song song với đó, Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội Bùi Duy Cường cho biết, thành phố đang phối hợp với các ngành liên quan để đẩy nhanh chuyển đổi giao thông xanh, từng bước giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân sử dụng nhiên liệu hóa thạch. Đây là giải pháp cốt lõi để cải thiện chất lượng không khí. Bên cạnh đó, các nguồn phát thải từ xây dựng, công nghiệp, đốt mở cũng được thành phố tăng cường kiểm soát để hạn chế ô nhiễm môi trường không khí.

Ở góc độ công nghệ, thành phố đầu tư lắp đặt hệ thống dự báo chất lượng không khí (HanoiAir), đẩy mạnh ứng dụng công nghệ camera, trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn trong giám sát môi trường, giúp cơ quan quản lý và người dân chủ động ứng phó với các đợt ô nhiễm không khí. Đặc biệt, thành phố chủ động phối hợp với các tỉnh, thành phố lân cận để xử lý ô nhiễm liên vùng. Đây là bước đi cần thiết trong bối cảnh ô nhiễm không khí không có ranh giới hành chính.

Nghị quyết số 02-NQ/TW được xem là “hiến chương xanh” cho Thủ đô, khi lần đầu tiên đặt môi trường ở vị trí trung tâm của chiến lược phát triển. Theo lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, Nghị quyết đã tạo ra khuôn khổ pháp lý và định hướng chiến lược rất rõ ràng. Thành phố Hà Nội sẽ phát triển theo mô hình đô thị xanh, trong đó chất lượng môi trường là tiêu chí cốt lõi. Điểm đột phá của Nghị quyết là thay đổi tư duy phát triển: Không đánh đổi môi trường lấy tăng trưởng, mà coi môi trường là điều kiện tiên quyết. Điều này tạo nền tảng để Hà Nội triển khai các chính sách mạnh mẽ hơn, từ kiểm soát phát thải đến phát triển kinh tế tuần hoàn.

Giai đoạn 2026-2027, Hà Nội đặt mục tiêu hoàn thành kiểm kê nguồn thải, triển khai hiệu quả LEZ, thúc đẩy xử lý rác bằng công nghệ hiện đại. Đến năm 2030, các nguồn thải lớn sẽ được giám sát tự động. Theo ông Nguyễn Trọng Nhất, điểm khác biệt hiện nay là các mục tiêu đều gắn với lộ trình cụ thể và trách nhiệm rõ ràng. Nếu triển khai quyết liệt, thành phố Hà Nội hoàn toàn có thể tạo ra chuyển biến rõ rệt trong vài năm tới. Tuy nhiên, để đạt được mục tiêu này, cần sự tham gia của toàn xã hội. Người dân không chỉ là đối tượng thụ hưởng mà còn là chủ thể bảo vệ môi trường. Đây không chỉ là yêu cầu phát triển, mà còn là trách nhiệm đối với sức khỏe người dân và tương lai của Thủ đô Hà Nội xanh, văn hiến, văn minh.

Sự đồng thuận của người dân là yếu tố quyết định. Khi mỗi người dân thay đổi hành vi, từ việc hạn chế sử dụng phương tiện cá nhân, không đốt rác tự phát đến tham gia giám sát môi trường, hiệu quả các chính sách sẽ được nhân lên.

Bùi Duy Cường - Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội

Hoàng Sơn