Khi mạng xã hội trở thành 'tòa án dư luận': Hệ lụy từ thông tin sai sự thật

Trong thời gian qua, cơ quan chức năng đã xử lý nhiều trường hợp viết bài, bình luận, chia sẻ hoặc livestream trên mạng xã hội mang tính quy kết, cáo buộc, xâm phạm uy tín, danh dự của cá nhân, tổ chức. Trước thực trạng này, các cơ quan chức năng khuyến cáo người dân không ủng hộ, không tiếp tay cho những hành vi vi phạm pháp luật, tránh vô tình trở thành mắt xích trong việc lan truyền thông tin sai sự thật.

Thực tế cho thấy, mạng xã hội vẫn xuất hiện không ít các đoạn livestream, bài viết với mục đích công kích, xúc phạm danh dự, uy tín của cá nhân, tổ chức. Đáng lo ngại hơn, một số tài khoản còn tự đưa ra những phán xét mang tính chủ quan, coi mạng xã hội như một “tòa án dư luận”, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến tâm lý, đời sống và hoạt động sản xuất, kinh doanh của các cá nhân, tổ chức bị công kích.

Việc lợi dụng mạng xã hội để công kích người khác thường đi kèm với các hành vi như dàn dựng sự việc, xuyên tạc sự thật, tung tin thất thiệt, sử dụng ngôn từ phản cảm. Đây đều là những hành vi vi phạm pháp luật, cần được lên án và xử lý nghiêm minh.

Người dân cần nâng cao nhận thức về quyền và trách nhiệm của mình khi tham gia không gian mạng; đồng thời chủ động lên án các hành vi sai trái, kịp thời thông báo cho cơ quan chức năng khi phát hiện dấu hiệu vi phạm để phục vụ công tác điều tra, xử lý theo quy định.

Người dân cần nâng cao ý thức trách nhiệm khi sử dụng mạng xã hội, kịp thời phản ánh các hành vi vi phạm pháp luật đến cơ quan chức năng (ảnh minh họa)

Trước đó, Công an TP. Cà Mau đã ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với bà T.T.K.O. (trú tại địa phương) về hành vi sử dụng mạng xã hội Facebook để “cung cấp, chia sẻ thông tin giả mạo, sai sự thật, xuyên tạc, vu khống, xúc phạm uy tín của cơ quan, tổ chức, danh dự, nhân phẩm cá nhân”. Căn cứ khoản 3, Điều 4, Nghị định 15/2020/NĐ-CP của Chính phủ, bà O. bị phạt số tiền 7,5 triệu đồng và buộc phải gỡ bỏ toàn bộ hình ảnh, bài viết liên quan đến bà N.T.V. trên mạng xã hội.

Mặc dù cơ quan chức năng đã xử phạt, song nhiều nội dung mang tính suy diễn, không chính xác liên quan đến bà V. và cơ sở kinh doanh của gia đình bà vẫn tiếp tục lan truyền. Việc lặp đi lặp lại hành vi đăng tải thông tin chưa được kiểm chứng, kèm theo lời lẽ công kích cá nhân đã gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến uy tín, danh dự và hoạt động kinh doanh của bà V. cùng gia đình.

Theo Luật sư Lê Thị Thủy, Giám đốc Công ty Luật TNHH LT VINA, theo quy định pháp luật, chỉ có cơ quan tư pháp, cụ thể là tòa án, mới có thẩm quyền phán xét một cá nhân hay tổ chức có tội hay không. Tuy nhiên, trên thực tế, vẫn có nhiều tài khoản mạng xã hội tự đưa ra nhận định đúng – sai, phán xét chủ quan, gây hậu quả nghiêm trọng.

Luật sư Lê Thị Thủy cho biết thêm, các quy định mới về an ninh mạng dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/7/2026 sẽ tác động mạnh mẽ đến nhận thức của người sử dụng mạng xã hội, chuyển từ tâm lý “tự do chia sẻ” sang “tự do có trách nhiệm”.

Theo đó, hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin chưa được kiểm chứng, nếu là sai sự thật và gây ảnh hưởng đến danh dự, uy tín, quyền và lợi ích hợp pháp của cá nhân, tổ chức hoặc gây hoang mang trong xã hội, đều có thể bị xử phạt. Chế tài không chỉ dừng lại ở xử phạt hành chính, buộc gỡ bỏ nội dung, cải chính công khai, mà trong trường hợp nghiêm trọng còn có thể bị truy cứu trách nhiệm hình sự.

Đáng chú ý, pháp luật không chỉ xử lý người “tạo ra” thông tin sai sự thật, mà cả người “lan truyền” thông tin đó, nếu gây ra hậu quả. Điều này đòi hỏi mỗi người dùng mạng xã hội phải hình thành thói quen kiểm chứng thông tin trước khi chia sẻ, nhận thức rõ rằng “mạng là ảo nhưng trách nhiệm là thật”.

Các quy định mới cũng mở rộng phạm vi bảo vệ đối với các nhóm yếu thế trong xã hội, góp phần nâng cao văn hóa ứng xử trên không gian mạng, hạn chế tình trạng bôi nhọ, xuyên tạc, thổi phồng sự thật, đồng thời định hình lại cách tiếp cận, sử dụng và chia sẻ thông tin của người dân trong kỷ nguyên số.

Trong bối cảnh thông tin lan truyền với tốc độ chóng mặt, chỉ một bài viết mang tính suy diễn, quy kết thiếu căn cứ cũng có thể gây tổn hại nghiêm trọng cho cá nhân, doanh nghiệp, tạo ra hiệu ứng đám đông khó kiểm soát. “Mỗi người dân cần nhận thức đúng đắn về quyền tự do ngôn luận, đồng thời nêu cao ý thức trách nhiệm khi ứng xử trên mạng xã hội, thực hiện nghiêm các quy định của pháp luật khi sử dụng không gian mạng”, Luật sư Lê Thị Thủy lưu ý.

Ngọc Vân