Khi giá xăng, dầu biến động: Thực phẩm thiết lập 'mặt bằng giá mới'

Sau mỗi đợt điều chỉnh giá xăng dầu, thị trường tiêu dùng lại chứng kiến làn sóng biến động từ chợ truyền thống đến các hàng quán. Không chỉ chi phí vận chuyển, nguyên liệu tăng, mà tiền lương nhân công cũng chịu áp lực điều chỉnh. Tuy nhiên, điều khiến người tiêu dùng băn khoăn là giá cả dường như chỉ tăng một chiều, hiếm khi quay đầu giảm khi xăng, dầu hạ nhiệt.

Mỗi nơi một giá

Thời gian qua, trước biến động phức tạp của giá xăng dầu, thị trường thực phẩm ghi nhận những diễn biến khác nhau giữa các khu vực. Điều này phản ánh rõ sự khác biệt về sức mua cũng như cách ứng xử của tiểu thương trước áp lực chi phí. Đáng chú ý, cùng một mặt hàng nhưng có nơi tăng giá khá cao, có nơi vẫn giữ nguyên, cho thấy giá cả không vận hành theo một “công thức chung” mà phụ thuộc vào tình hình tiêu thụ thực tế.

Hoạt động kinh doanh tại chợ Đầm.

Tại chợ Xóm Mới (phường Nha Trang), giá thịt heo nhìn chung vẫn giữ ở mức ổn định, chưa tăng đáng kể so với trước. Nguyên nhân chủ yếu là do sức mua giảm mạnh, lượng khách đi chợ ít hơn khiến tiểu thương phải cân nhắc khi điều chỉnh giá. Trong bối cảnh người tiêu dùng ngày càng thắt chặt chi tiêu, việc tăng giá có thể khiến sức mua giảm sâu hơn, gây bất lợi cho người bán. Bà Kim Thoa - tiểu thương bán thịt heo tại chợ Xóm Mới chia sẻ: “Dù chi phí đầu vào có tăng, đặc biệt là giá túi ni-lông đựng thực phẩm từ 30.000 đồng/kg lên 50.000 đồng/kg nhưng tôi vẫn không thể tăng giá thịt. Chợ đã ế, giờ mà tăng giá là mất khách, việc buôn bán sẽ càng khó khăn hơn. Trong tình hình hiện nay, chúng tôi chấp nhận giảm lợi nhuận, “gồng” thêm chi phí để giữ khách hàng”.

Trái ngược với tình hình trên, tại khu vực đường Phú Nông, các khu đô thị và các sạp hàng mặt tiền quanh chợ truyền thống, giá thịt heo lại có xu hướng tăng rõ rệt. Mức tăng dao động khoảng 10.000 đến 20.000 đồng/kg, tùy loại. Theo người bán, nguyên nhân do chi phí đầu vào tăng, đặc biệt là giá xăng, dầu leo thang kéo theo chi phí vận chuyển, phân phối hàng hóa đều tăng... Sự chênh lệch giá giữa các khu vực cho thấy, thị trường thực phẩm không chỉ chịu tác động từ yếu tố cung - cầu, mà còn phụ thuộc vào đặc điểm tiêu dùng từng địa bàn; đồng thời cũng không loại trừ tình trạng một số tiểu thương “tát nước theo mưa”.

Bên cạnh thịt heo, rau xanh cũng không nằm ngoài xu hướng tăng giá. Hiện nay, nhiều loại rau củ đồng loạt tăng. Tại một cửa hàng bách hóa trên đường Trần Hữu Duyệt (phường Tây Nha Trang), trước đây, chương trình “mua 2 bó rau tính tiền 1 bó” có giá 13.000 đồng, nay đã tăng lên 16.500 đồng. Mức tăng không quá lớn nhưng khi cộng dồn nhiều mặt hàng, chi phí sinh hoạt của người dân tăng lên rõ rệt.

Đối với mặt hàng hải sản, thời gian gần đây nguồn cung có xu hướng giảm do sản lượng đánh bắt ít. Nguyên nhân được cho là nhiều ngư dân phải tính toán kỹ trước khi ra khơi, bởi chi phí nhiên liệu tăng trong khi điều kiện thời tiết không thuận lợi, biển động. Việc hạn chế các chuyến biển khiến lượng hải sản đưa ra thị trường giảm, kéo theo giá bán tăng. Theo một chủ sạp cá trên đường Võ Thị Sáu (phường Nam Nha Trang), giá cá hiện tăng khoảng 10 đến 20% so với cùng thời điểm tháng trước. Tuy nhiên, điều đáng nói là dù giá tăng, nguồn hàng vẫn khan hiếm. Người này cho biết: “Nhiều hôm, tôi chỉ nhập được khoảng 2/3 lượng hàng so với trước, có khi còn ít hơn nên không đủ bỏ cho bạn hàng”.

Nhiều hàng quán điều chỉnh tăng giá bán

Không chỉ tại các chợ truyền thống hay cửa hàng thực phẩm tươi sống, thời gian gần đây, nhiều hàng quán ăn uống cũng bắt đầu điều chỉnh giá bán. Ghi nhận tại một quầy bánh mì trên đường Bà Triệu (phường Tây Nha Trang), trước đây, bánh mì thịt loại nhỏ có giá 10.000 đồng/ổ, loại lớn 20.000 đồng/ổ. Tuy nhiên, từ đầu tháng 3, quầy đã dán bảng giá mới, bánh mì nhỏ tăng lên 12.000 đến 15.000 đồng/ổ, bánh lớn từ 22.000 - 25.000 đồng/ổ. Một số mặt hàng khác như dừa tươi cũng tăng từ 10.000 đồng lên 12.000 đồng/quả.

Người dân mua hải sản tại chợ Xóm Mới.

Không chỉ vậy, nhiều quán sinh tố, trà sữa và các điểm bán đồ ăn vặt cũng đồng loạt điều chỉnh giá bán, với mức tăng phổ biến từ 2.000 - 5.000 đồng mỗi sản phẩm. Mức tăng không quá lớn nhưng diễn ra trên diện rộng, khiến chi phí ăn uống hằng ngày của người dân tăng lên đáng kể. Ghi nhận từ một số chủ quán được biết, nguyên nhân chủ yếu đến từ việc chi phí đầu vào đồng loạt tăng, tạo áp lực cho người kinh doanh. Theo bà Ngọc Lai - chủ một lò bánh mì ở phường Nha Trang, bài toán chi phí của các hàng quán không chỉ dừng lại ở nguyên liệu. Khi chi phí sinh hoạt tăng, tiền lương trả cho nhân viên cũng phải điều chỉnh để đảm bảo đời sống. Với những quán nhỏ, ít nhân công, chủ quán có thể chấp nhận giảm lợi nhuận, giữ giá để giữ khách. Với các quán có nhiều nhân viên, áp lực chi phí lớn hơn rất nhiều, khiến lợi nhuận bị thu hẹp. Vì vậy, việc điều chỉnh tăng giá bán gần như khó tránh khỏi.

Tuy nhiên, điều khiến người tiêu dùng băn khoăn là cách thị trường phản ứng theo một chiều. Khi giá xăng dầu tăng, giá hàng hóa và dịch vụ thường được điều chỉnh khá nhanh. Nhưng khi giá xăng dầu giảm, rất ít nơi chủ động giảm giá tương ứng. Hiện tượng này thường được ví là “tát nước theo mưa”, khiến mặt bằng giá mới dần hình thành và duy trì ở mức cao. Trước bối cảnh đó, người tiêu dùng đang phải đối mặt với không ít khó khăn khi chi phí ăn uống, sinh hoạt tăng lên từng ngày. Đối với người lao động có thu nhập trung bình và thấp, áp lực chi tiêu càng trở nên rõ rệt khi thu nhập không tăng tương ứng với mức giá sinh hoạt.

KHÁNH HÀ