Khi cộng đồng trở thành 'tuyến đầu' phòng, chống ma túy

Diễn biến phức tạp, thách thức lớn

Theo Văn phòng Liên Hợp Quốc về phòng, chống tội phạm và ma túy (UNODC), tình hình ma túy toàn cầu tiếp tục diễn biến nghiêm trọng. Trung bình mỗi năm có khoảng 3.000 tấn ma túy được sản xuất, cùng với sự xuất hiện liên tục của hơn 1.180 loại ma túy mới. Số người sử dụng ma túy trên thế giới hiện khoảng 316 triệu người, tăng đều qua các năm. Khu vực Tam giác vàng vẫn là một trong những trung tâm sản xuất và trung chuyển ma túy lớn nhất thế giới, với sản lượng tăng mạnh trong thập kỷ qua.

Tại tiểu vùng sông Mê Kông, các đường dây tội phạm ma túy không ngừng đổi mới phương thức hoạt động, sử dụng thiết bị bay không người lái, đào hầm xuyên biên giới, lợi dụng thương mại điện tử và hệ thống logistics hiện đại để vận chuyển ma túy. Việc một số quốc gia đẩy mạnh triệt phá sản xuất ma túy trong nội địa đã làm gia tăng xu hướng dịch chuyển hoạt động sản xuất, mua bán ma túy tổng hợp sang các nước lân cận, gây áp lực lớn đối với Việt Nam.

Lực lượng chức năng đẩy mạnh tuyên truyền phòng, chống ma túy trong học đường

Nguồn ma túy xâm nhập vào Việt Nam chủ yếu từ khu vực Tam giác vàng qua Lào và Campuchia; đáng lo ngại là đã xuất hiện các cơ sở sản xuất ma túy tổng hợp quy mô lớn ngay sát biên giới. Giai đoạn 2020 - 2024, lực lượng chức năng trung bình mỗi năm phát hiện, bắt giữ hơn 20.000 vụ với hàng chục nghìn đối tượng liên quan. Riêng 9 tháng năm 2025, đã phát hiện hơn 19.000 vụ, thu giữ gần 3,4 tấn ma túy các loại.

Đặc biệt, tình trạng sản xuất ma túy trong nước có dấu hiệu tái xuất hiện với quy mô lớn, nổi lên các đường dây do người nước ngoài cầm đầu. Cùng với ma túy tổng hợp, hoạt động sản xuất, chiết xuất khí cười trái phép cũng bị phát hiện ở nhiều địa phương, tiềm ẩn nguy cơ lan rộng trong giới trẻ.

Gia tăng nguồn cầu và hệ lụy xã hội

Song song với thách thức về nguồn cung, nguồn cầu ma túy trong nước tiếp tục gia tăng nhanh chóng. Giai đoạn 2020 - 2024, cả nước quản lý khoảng 237.000 người nghiện, người sử dụng và người sau cai. Tuy nhiên, chỉ trong 9 tháng năm 2025, con số này đã tăng lên khoảng 300.000 người, với xu hướng tiếp tục gia tăng qua từng năm.

Hậu quả của ma túy đối với xã hội là đặc biệt nghiêm trọng. Trung bình mỗi năm xảy ra hàng chục nghìn vụ vi phạm pháp luật do người nghiện gây ra. Đáng lo ngại, nhiều vụ án xâm phạm trật tự xã hội nghiêm trọng xuất phát từ các đối tượng loạn thần do sử dụng ma túy tổng hợp, gây hoang mang trong Nhân dân và ảnh hưởng trực tiếp đến an ninh, trật tự.

Nâng cao sức “đề kháng” của toàn xã hội

Hiện, cả nước có 77 cơ sở cai nghiện ma túy với tổng công suất thiết kế khoảng 36.600 người, trong khi số người đang cai nghiện thực tế vượt xa khả năng tiếp nhận. Dự báo đến năm 2030, nhu cầu cai nghiện có thể tăng gần gấp đôi. Phần lớn các cơ sở cai nghiện được xây dựng từ lâu, cơ sở vật chất xuống cấp, thiếu trang thiết bị phục vụ điều trị, sinh hoạt và quản lý; hệ thống an ninh, giám sát chưa đáp ứng yêu cầu, trong khi nguồn nhân lực còn mỏng.

Những hạn chế về cơ sở vật chất, nhân lực và hành lang pháp lý đã ảnh hưởng không nhỏ đến hiệu quả công tác cai nghiện và quản lý người nghiện. Thực tế này cho thấy công tác phòng, chống ma túy không chỉ là nhiệm vụ của riêng lực lượng chuyên trách mà cần sự vào cuộc đồng bộ của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.

Thứ trưởng Bộ Công an, Thượng tướng Nguyễn Văn Long nhấn mạnh, Việt Nam đang phải đối mặt đồng thời với hai thách thức lớn là nguồn cung và nguồn cầu ma túy. Để ứng phó hiệu quả, Bộ Công an đề nghị các địa phương quan tâm bố trí hợp lý nguồn lực cho công tác phòng, chống ma túy; ưu tiên quỹ đất và kinh phí để sửa chữa, nâng cấp, xây mới các cơ sở cai nghiện đáp ứng yêu cầu thực tiễn. Đồng thời, đẩy mạnh công tác tuyên truyền, phổ biến Chương trình mục tiêu quốc gia phòng, chống ma túy đến năm 2030, tập trung nâng cao nhận thức cho người dân, nhất là các nhóm có nguy cơ cao, để chủ động phòng ngừa từ sớm, từ xa.

Theo Thượng tướng Nguyễn Văn Long, mỗi cán bộ, đảng viên phải gương mẫu chấp hành pháp luật về phòng, chống ma túy, tích cực tuyên truyền, vận động gia đình và cộng đồng cùng tham gia. Kiên trì xây dựng văn hóa bài trừ ma túy trong toàn xã hội, để từng người dân, từng gia đình, từng khu dân cư chủ động lên án, không chấp nhận, không dung túng và không chứa chấp ma túy; kịp thời phát hiện, tố giác các hành vi vi phạm, từng bước đẩy lùi ma túy ra khỏi đời sống xã hội.

Hải Thanh