Khi chiến trường khép lại, cuộc chiến chính trị tại Israel bắt đầu

Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu (giữa) cùng Bộ trưởng Quốc phòng Israel Katz (trái) và Tổng tham mưu trưởng Lực lượng Phòng vệ Israel Eyal Zamir (phải). Ảnh: GPO

Tuy nhiên, trái ngược với sự lắng dịu trên chiến trường, bầu không khí chính trị tại Israel lại nóng lên nhanh chóng khi các đảng phái bước vào giai đoạn chuẩn bị cho bầu cử.

Trong bối cảnh đó, cuộc chiến với Iran đang dần trở thành “vũ khí” chính trị, khi các lãnh đạo tìm cách tận dụng cách nhìn của công chúng để ghi điểm cho mình hoặc công kích đối thủ.

Trong bài phát biểu trên truyền hình tối 8 /4, Thủ tướng Benjamin Netanyahu khẳng định cuộc chiến kéo dài 39 ngày đã “làm lung lay nền tảng” của chế độ Iran và là một thành công rõ rệt. Tuy nhiên, phe đối lập nhanh chóng đưa ra quan điểm trái ngược. Lãnh đạo đối lập Yair Lapid gọi đây là một “thất bại chiến lược” và “thảm họa ngoại giao chưa từng thấy”.

Cựu Thủ tướng Naftali Bennett - được xem là đối thủ đáng gờm nhất của ông Netanyahu trong cuộc bầu cử sắp tới - cảnh báo cách xử lý chiến tranh của chính phủ có thể khiến Israel phải đối mặt với một Iran “khát khao trả đũa” và quyết tâm theo đuổi vũ khí hạt nhân hơn bao giờ hết.

Trong khi đó, Yair Golan, lãnh đạo đảng Dân chủ, thậm chí cáo buộc Thủ tướng Netanyahu đã gây ra “một trong những thất bại chiến lược nghiêm trọng nhất trong lịch sử Israel”.

Theo tổ chức thăm dò dư luận Mitchell Barak, cuộc đối đầu quan điểm này phản ánh rõ ràng thực tế: “Thủ tướng nói đó là chiến thắng lớn, còn phe đối lập nói đó là thất bại. Mùa bầu cử đã bắt đầu”.

Ngay từ đầu tháng 3, khi chiến sự vừa nổ ra, nhiều ý kiến cho rằng ông Netanyahu xem đây là cơ hội để củng cố vị thế chính trị trước thềm bầu cử dự kiến diễn ra vào tháng 10 (hoặc có thể sớm hơn).

Đây sẽ là cuộc bầu cử đầu tiên kể từ sau cuộc tấn công ngày 7/10/2023 - một biến cố làm tổn hại nghiêm trọng đến uy tín an ninh của chính phủ Israel. Do đó, một chiến thắng trước Iran được kỳ vọng sẽ giúp ông Netanyahu “viết lại câu chuyện”, chuyển sự chú ý của cử tri khỏi những thất bại trước đó.

Theo một nguồn tin trong liên minh cầm quyền, Thủ tướng Netanyahu tin rằng việc thay đổi chế độ tại Iran, kết hợp với một thỏa thuận bình thường hóa quan hệ với Saudi Arabia, có thể trở thành “bước ngoặt” cho sự nghiệp chính trị của ông.

Trên thực tế, trong suốt thời gian chiến sự, phần lớn dư luận Israel vẫn ủng hộ cuộc chiến, bất chấp các cuộc tấn công tên lửa hàng ngày gây gián đoạn cuộc sống và khiến khoảng 30 người thiệt mạng. Các đối thủ chính trị của ông Netanyahu cũng phần nào “kiềm chế” chỉ trích trong giai đoạn này.

Tuy nhiên, khi tiếng súng tạm lắng, áp lực chính trị đối với ông Netanyahu bắt đầu gia tăng. Ông không chỉ đối mặt với làn sóng chỉ trích từ phe đối lập, mà còn với nguy cơ các cuộc biểu tình chống chính phủ - vốn tạm lắng trong thời chiến - bùng phát trở lại.

Thách thức lớn nhất là làm thế nào để thuyết phục công chúng rằng một cuộc chiến chưa đạt được toàn bộ mục tiêu đề ra vẫn có thể được coi là chiến thắng.

Dù thừa nhận Israel vẫn còn “những mục tiêu cần hoàn thành” tại Iran, ông Netanyahu vẫn khẳng định Israel và Mỹ đã “thay đổi đáng kể cục diện Trung Đông theo hướng có lợi cho Israel”.

Tuy nhiên, thực tế trên chiến trường cho thấy Iran, dù bị suy yếu, vẫn duy trì khả năng tấn công Israel và các nước Arab, cũng như đe dọa phong tỏa eo biển Hormuz.

Đáng chú ý, các nhóm vũ trang thân Iran vẫn tồn tại và tiếp tục được trang bị vũ khí. Trong đó, Hezbollah vẫn đang giao tranh, cho thấy các đánh giá trước đó về mức độ suy yếu của lực lượng này có thể đã bị phóng đại.

Những tuyên bố chiến thắng hiện nay của ông Netanyahu gợi nhớ đến các phát biểu sau cuộc chiến 12 ngày hồi tháng 6/2025, khi ông khẳng định Israel đã loại bỏ “hai mối đe dọa sống còn” từ Iran. Tuy nhiên, chưa đầy 8 tháng sau, Israel lại phải bước vào một vòng xung đột mới, với tên lửa Iran buộc người dân quay lại cuộc sống quen thuộc với hầm trú ẩn và còi báo động.

Các cuộc thăm dò cho thấy niềm tin của công chúng vào hiệu quả của các chiến dịch trước đây đang suy giảm. Tỷ lệ người cho rằng cuộc chiến hồi tháng 6/2025 đạt được ít thành quả hơn kỳ vọng đã tăng đáng kể trong những tháng gần đây.

Hiện tại, còn quá sớm để đánh giá đầy đủ phản ứng của công chúng đối với lệnh ngừng bắn mới nhất. Tuy nhiên, nhiều yếu tố bên ngoài có thể ảnh hưởng đến tâm lý cử tri, bao gồm kết quả đàm phán Mỹ-Iran sắp tới, cũng như diễn biến xung đột với Hezbollah ở miền Bắc.

Trong khi chờ đợi diễn biến tiếp theo, phe đối lập đã nhanh chóng chuyển sang tấn công ông Netanyahu, cố gắng biến cuộc chiến từ một lợi thế thành gánh nặng chính trị. Tuy vậy, sự chia rẽ trong nội bộ phe đối lập khiến họ chưa thể tập hợp quanh một ứng viên đủ mạnh. Điều này dẫn đến một thực tế đáng chú ý là cuộc bầu cử sắp tới vẫn xoay quanh một nhân vật trung tâm.

Như nhận định của giới quan sát, ông Netanyahu hiện gần như đang “chạy đua một mình”, với hình ảnh vừa là người chịu trách nhiệm về an ninh quốc gia, vừa là tâm điểm của mọi tranh luận chính trị tại Israel.

Trong bối cảnh đó, chiến sự với Iran có thể đã kết thúc trên chiến trường, nhưng rõ ràng vẫn đang tiếp diễn theo một cách khác trên chính trường Israel.

Thanh Bình (P/v TTXVN tại Tel Aviv)