Khánh thành Trung tâm Vũ trụ 7.000 tỉ - bệ phóng để Việt Nam chinh phục không gian

Sự kiện có sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) Nguyễn Mạnh Hùng; Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam Trần Hồng Thái; Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Nhật Bản tại Việt Nam Ito Naoki; cùng lãnh đạo các bộ, ban, ngành Trung ương và các chuyên gia, doanh nghiệp hàng đầu trong lĩnh vực không gian của hai nước.

Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính và các đại biểu cắt băng khánh thành công trình Trung tâm Vũ trụ Việt Nam và Khai mạc "Diễn đàn vũ trụ Việt Nam-Nhật Bản 2026: hợp tác cho kỷ nguyên mới".

Hạ tầng công nghệ lõi và biểu tượng của tinh thần tự chủ quốc gia

Dự án Trung tâm Vũ trụ Việt Nam (VNSC) là dự án khoa học công nghệ cao đầu tiên của Việt Nam được triển khai bằng nguồn vốn vay ODA của Chính phủ Nhật Bản. Với tổng mức đầu tư hơn 7.000 tỉ đồng trên diện tích 9 ha, đây là tổ hợp hạ tầng hiện đại, có quy mô và trình độ công nghệ thuộc nhóm tiên tiến nhất trong khu vực Đông Nam Á. Các hạng mục cốt lõi đã hoàn thành bao gồm: Trung tâm Điều hành; Trung tâm Khai thác và Ứng dụng dữ liệu vệ tinh; Trung tâm Nghiên cứu và Phát triển vệ tinh; Hệ thống mặt đất với ăng-ten đường kính 9,3 m; Bảo tàng Vũ trụ và Đài Thiên văn Nha Trang.

Báo cáo tại buổi lễ, GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, nhấn mạnh giá trị của công trình: "Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Khu Công nghệ cao Hòa Lạc là tài sản công nghệ lớn của quốc gia, được xây dựng từ trí tuệ và công sức của các kỹ sư, nhà khoa học Việt Nam cùng sự đồng hành của các đối tác Nhật Bản".

GS.TS Trần Hồng Thái, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam

Ông khẳng định, công trình là biểu tượng cho tình hữu nghị và hợp tác khoa học giữa hai nước. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ vũ trụ và các phương tiện bay không người lái phát triển mạnh mẽ, GS.TS Trần Hồng Thái cho rằng: "Vấn đề chủ quyền và an ninh quốc gia trong không gian ngày càng trở nên quan trọng. Với hạ tầng kỹ thuật hiện đại, Viện Hàn lâm có đủ năng lực để giải quyết những bài toán thực tiễn phức tạp mà đất nước đặt ra".

Đến nay, dự án đã ghi nhận những kết quả thực chất. Việt Nam đã hoàn thành đào tạo 36 thạc sĩ công nghệ vũ trụ tại Nhật Bản – đội ngũ nòng cốt đã trực tiếp tham gia thiết kế vệ tinh MicroDragon (50kg) được phóng thành công năm 2019. Đặc biệt, vệ tinh radar LOTUSat-1 đã hoàn thành chế tạo, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc làm chủ công nghệ vệ tinh quan sát Trái Đất.

Tầm nhìn của Thủ tướng: "Vươn xa ra biển lớn, bay cao lên vũ trụ"

Phát biểu chỉ đạo tại sự kiện, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính khẳng định khoa học không gian vũ trụ là đỉnh cao của sự hội tụ các ngành khoa học cơ bản, là biểu tượng cho tầm vóc trí tuệ và vị thế công nghệ của quốc gia. Thủ tướng nhấn mạnh: "Khoa học không gian vũ trụ là không gian phát triển mới đầy tiềm năng, với vô số tài nguyên chiến lược... là một trong những hạ tầng thiết yếu của nền kinh tế số và bảo đảm an ninh quốc phòng của mỗi quốc gia".

Thủ tướng nêu rõ quan điểm phát triển nhất quán của Việt Nam là: "Phát triển không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, tuân thủ công ước của Liên hợp quốc và luật pháp quốc tế, vì mục tiêu phát triển bền vững, vì lợi ích của Nhân dân, của doanh nghiệp và của quốc gia". Người đứng đầu Chính phủ yêu cầu ngành công nghệ vũ trụ phải thể hiện tinh thần: "Vươn xa ra biển lớn, bay cao lên vũ trụ, tiến sâu vào lòng đất để khai thác tối ưu và hiệu quả tiềm năng khác biệt, cơ hội nổi trội, lợi thế cạnh tranh của Việt Nam".

Thủ tướng đúc kết phương châm hành động gồm 20 chữ: "Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình".

Để định hướng cho giai đoạn mới, Thủ tướng đã đúc kết phương châm hành động gồm 20 chữ: "Khám phá không gian - Làm chủ công nghệ - Hợp tác bền chặt - Phát triển bền vững - Vũ trụ hòa bình". Thủ tướng lưu ý rằng công nghệ vũ trụ không chỉ dừng lại ở nghiên cứu mà phải tiến mạnh đến ứng dụng thực tiễn: "Việt Nam phát triển công nghệ vũ trụ để phục vụ những bài toán cụ thể cho phát triển đất nước; đây không chỉ là để có công nghệ, mà là kiến tạo giá trị thực chất; không phải chỉ dừng ở nghiên cứu, mà phải tiến mạnh đến ứng dụng, thương mại hóa và xây dựng năng lực tự chủ quốc gia".

Thủ tướng bày tỏ sự tin tưởng rằng Trung tâm Vũ trụ Việt Nam sẽ trở thành "bệ phóng" chiến lược để khoa học công nghệ vũ trụ Việt Nam "bay cao, bay xa, tiến nhanh, tiến mạnh, tiến vững chắc vào không gian vũ trụ", góp phần thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số và xây dựng đất nước Việt Nam giàu mạnh, phồn vinh trong kỷ nguyên mới.

Thúc đẩy hệ sinh thái kinh tế vũ trụ trên tinh thần "3 đẩy mạnh" và "3 cùng"

Sự kiện khánh thành cũng là dịp để Việt Nam và Nhật Bản thảo luận về tương lai thông qua Diễn đàn "Tầm nhìn vũ trụ Việt Nam - Nhật Bản 2026". Sự hiện diện của Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cùng các đối tác Nhật Bản như JAXA, JICA khẳng định quyết tâm triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị. Trong đó, thiết kế và chế tạo vệ tinh "Made in Việt Nam" cùng thiết bị bay không người lái (UAV) được xác định là sản phẩm công nghệ chiến lược ưu tiên.

Nhằm tạo điều kiện thuận lợi cho các tổ chức và doanh nghiệp, Thủ tướng Chính phủ đề nghị các đối tác tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam trên tinh thần "3 đẩy mạnh":

- Đẩy mạnh hợp tác, chia sẻ kinh nghiệm, tham vấn chính sách.

- Đẩy mạnh hỗ trợ tài chính, kỹ thuật, phát triển hạ tầng.

- Đẩy mạnh về đào tạo, phát triển nguồn nhân lực.

Bên cạnh đó là tinh thần "3 cùng" để xây dựng mối quan hệ đối tác bền vững: "Cùng lắng nghe và thấu hiểu giữa doanh nghiệp với Nhà nước và người dân; Cùng chia sẻ tầm nhìn và hành động để hợp tác, hỗ trợ nhau cùng phát triển nhanh và bền vững; Cùng làm, cùng thắng, cùng hưởng, cùng phát triển; cùng chung niềm vui, hạnh phúc và sự tự hào".

Đại diện phía Nhật Bản, Đại sứ Ito Naoki bày tỏ sự đánh giá cao đối với chiến lược phát triển dựa vào khoa học công nghệ và đổi mới sáng tạo của Việt Nam. Nhật Bản cam kết sẽ tiếp tục đồng hành cùng Việt Nam làm sâu sắc hơn quan hệ hợp tác trong lĩnh vực không gian vũ trụ vì mục đích hòa bình, phục vụ phát triển kinh tế và ứng phó với biến đổi khí hậu.

Việc khánh thành Trung tâm Vũ trụ Việt Nam tại Hòa Lạc không chỉ là hoàn thành một công trình hạ tầng kỹ thuật, mà còn là khởi đầu của một giai đoạn vận hành, khai thác và tạo ra những giá trị thiết thực. Đây là minh chứng cho ý chí và khát vọng của Việt Nam trong việc làm chủ bầu trời, bảo vệ chủ quyền không gian và khẳng định vị thế quốc gia trên bản đồ công nghệ cao toàn cầu.

Nam Phong