Khẳng định sự hiện diện tại các sự kiện quốc tế

Thích nghi để sinh tồn

Sau mấy chục năm tiến hành cải cách và mở cửa, Trung Quốc đã vươn lên phát triển thần kỳ, trở thành nền kinh tế lớn thứ hai thế giới, cường quốc toàn cầu trên mọi lĩnh vực. Ở khía cạnh đối ngoại, Trung Quốc hết sức coi trọng các mối quan hệ song phương và đa phương, thường xuyên đăng cai tổ chức các sự kiện lớn mang tầm quốc tế; đồng thời, đưa ra nhiều sáng kiến giao lưu, hợp tác nhằm thu hút sự tham gia của các đối tác khu vực và thế giới. Quan hệ Việt Nam-Trung Quốc duy trì đà phát triển tích cực, ngoài hợp tác thiết thực trên các lĩnh vực, hai bên còn chia sẻ những kinh nghiệm quản trị Đảng, phát triển đất nước, xây dựng chủ nghĩa xã hội. Những cách làm, bài học của Trung Quốc có giá trị gợi mở, tham khảo rất tốt đối với Việt Nam.

Tuy nhiên, việc đi thường trú nước ngoài, nhất là địa bàn Trung Quốc chưa bao giờ là đơn giản với tất cả các nhà báo quốc tế. Nếu không có sự chuẩn bị kỹ lưỡng cũng như tâm thế sẵn sàng thích nghi và học hỏi, rất dễ bị “choáng ngợp” bởi môi trường tác nghiệp ở đây.

Phóng viên Báo Nhân Dân phỏng vấn đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc Phạm Sao Mai.

Trước tiên là số lượng lớn phóng viên quốc tế thường trú tại Trung Quốc, với khoảng 600-700 người đến từ hơn 300 cơ quan báo chí của hơn 40 quốc gia và vùng lãnh thổ. Các hãng thông tấn, truyền thông lớn có tới hàng chục phóng viên thường trú phụ trách các lĩnh vực khác nhau, thậm chí có các chi nhánh ở các thành phố lớn ngoài Thủ đô Bắc Kinh như Thượng Hải, Quảng Châu, Trùng Khánh…

Ngoài phóng viên trong nước cử sang, các hãng còn có đội ngũ nhân viên trợ lý bản địa đảm nhiệm các công việc như phiên dịch, lái xe, kế toán….

Trong khi đó, với chỉ hai phóng viên, cơ quan thường trú Báo Nhân Dân phải bao quát toàn bộ khối lượng công việc không nhỏ, nhất là khi diễn ra các sự kiện lớn, đòi hỏi sự thông thạo nghiệp vụ và khả năng xử lý các tình huống một cách nhanh nhạy.

Thứ hai là các quy định, quy trình phức tạp đối với phóng viên quốc tế. Chiếc thẻ nhà báo được cấp ban đầu gần như không có giá trị, bởi với mỗi sự kiện, phóng viên đều phải làm nhiều thủ tục phức tạp để có “thẻ tác nghiệp” dành riêng cho sự kiện đó. Mỗi sự kiện đều hạn chế số lượng nhất định, nên chỉ cần chậm chân là có thể đánh mất cơ hội tác nghiệp hiện trường. Đó là chưa kể các thủ tục, yêu cầu phức tạp về kiểm tra an ninh, lễ tân, y tế, vị trí tác nghiệp, đòi hỏi người phóng viên phải tuân thủ nghiêm ngặt để có thể hoàn thành nhiệm vụ của mình.

Luôn sẵn sàng, chuẩn bị "từ sớm, từ xa"

Những năm qua, phóng viên Báo Nhân Dân thường trú tại Trung Quốc có may mắn được tham dự, đưa tin nhiều sự kiện quốc tế lớn, như Hội nghị thượng đỉnh G20 Hàng Châu, Thế vận hội mùa đông Bắc Kinh, Diễn đàn cấp cao hợp tác quốc tế “Vành đai và Con đường”, Diễn đàn châu Á Bác Ngao; các sự kiện xúc tiến kinh tế-thương mại-đầu tư khu vực và thế giới như Hội chợ Trung Quốc-ASEAN, Hội chợ triển lãm kinh tế-thương mại RCEP; các sự kiện trọng đại trong đời sống chính trị-xã hội tại địa bàn như Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc, Lễ duyệt binh kỷ niệm 80 năm Ngày Chiến thắng phát-xít, các kỳ họp “Lưỡng hội”…

Trong đó, kỷ niệm đáng nhớ nhất có lẽ là Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc năm 2022 - sự kiện diễn ra khi Trung Quốc vẫn còn áp dụng nghiêm ngặt các biện pháp phòng dịch Covid-19, với số lượng rất ít phóng viên nước ngoài được đưa tin trực tiếp tại hiện trường. Vài ngày trước lễ khai mạc, bế mạc hay các buổi họp báo, Trung tâm Báo chí sẽ nhắn tin qua một ứng dụng để các phóng viên đăng ký với lời nhắc “số lượng có hạn, ai nhanh thì được”. Anh em phóng viên thường trú luôn chuẩn bị sẵn những giấy tờ cần thiết, như công văn giới thiệu, ảnh thẻ, ảnh chụp thẻ nhà báo…, đồng thời trực tin nhắn gần như 24/7 để có thể “chiếm chỗ” nhanh nhất.

Các nhà báo quốc tế tác nghiệp tại Đại hội XX của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong điều kiện phòng dịch Covid-19 với những hạn chế nghiêm ngặt.

Ngoài ra, trong các cuộc tiếp xúc với Ban Liên lạc Đối ngoại và Bộ Ngoại giao sở tại, chúng tôi thường nhấn mạnh về ý nghĩa chính trị của việc phóng viên báo Đảng của Việt Nam tác nghiệp tại sự kiện quan trọng nhất của Đảng Cộng sản Trung Quốc trong bối cảnh quan hệ hai Đảng, hai nước hết sức tốt đẹp. Nhờ vậy mà phóng viên Báo là một trong số ít các phóng viên quốc tế được tham dự sự kiện, nhất là lễ ra mắt Ban Thường vụ Bộ Chính trị Trung ương Đảng Cộng sản Trung Quốc tại Đại sảnh Kim Sắc trong Đại lễ đường Nhân Dân, để sản xuất những bản tin, hình ảnh kịp thời từ hiện trường về một sự kiện được cả thế giới quan tâm.

Là địa bàn trọng điểm, mỗi năm có tới hàng chục chuyến thăm của lãnh đạo Đảng, Nhà nước, trong đó có các chuyến thăm của các đồng chí lãnh đạo chủ chốt. Mới đây nhất, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm có chuyến thăm cấp Nhà nước hết sức thành công đến Trung Quốc, đưa quan hệ hai nước lên tầm cao mới.

Các phóng viên thường trú đã liên hệ phỏng vấn Đại sứ Việt Nam tại Trung Quốc, các chuyên gia, học giả, nhân sĩ hữu nghị, cộng đồng người Việt tại Bắc Kinh, ghi nhận dư luận sở tại về chuyến thăm; đồng thời, hỗ trợ công việc của phóng viên chuyên trách tháp tùng đoàn, sẵn sàng tác nghiệp các sự kiện bên lề khi có yêu cầu của Bộ Ngoại giao. Nếu không có sự chuẩn bị “từ sớm, từ xa” trong việc xây dựng mạng lưới các đối tượng phỏng vấn, đối tác truyền thông, vận dụng linh hoạt các kỹ năng tác nghiệp, thì với chỉ hai nhân sự, thật khó có thể hoàn thành được khối lượng công việc lớn, với chất lượng cao.

Những năm qua, với sự chỉ đạo quyết liệt của Tổng Biên tập và Tập thể lãnh đạo Báo Nhân Dân, công việc của Cơ quan thường trú tại Trung Quốc nói riêng, tại nước ngoài nói chung, có nhiều khởi sắc, thông tin về địa bàn đa dạng, phong phú hơn, các sự kiện ngoại giao, quốc tế được phản ánh đậm nét, có chiều sâu hơn.

Cùng với sự chỉ đạo, định hướng từ trong nước, vai trò chủ động của mỗi phóng viên trong việc thích nghi, hòa nhập với nước sở tại, rèn luyện những kỹ năng cần thiết để chuẩn bị cho việc “tác chiến” tại các sự kiện lớn, cần được đề cao hơn bao giờ hết, nhằm hoàn thành nhiệm vụ của người phóng viên báo Đảng đứng chân trên địa bàn, tăng cường sự hiện diện trên mặt trận thông tin quốc tế.