Khám sức khỏe định kỳ miễn phí ở Nghệ An: Chính sách 'chạm' đến từng người dân

Đưa dịch vụ y tế đến gần dân hơn

Mới hơn 6 giờ sáng, từng tốp người cao tuổi cẩn thận cầm theo giấy tờ cá nhân, xếp hàng chờ đến lượt khám tại Trạm Y tế Thanh Long. Có người chống gậy đến, có người được con cháu đưa đi, nhưng trên gương mặt ai cũng ánh lên sự háo hức. Đối với nhiều người, đây không đơn thuần là một buổi khám sức khỏe, đó là lần đầu tiên họ được tiếp cận với dịch vụ khám chuyên khoa ngay tại địa phương mà không phải vượt hàng chục km để lên tuyến tỉnh.

Đông đảo người dân xã Kim Bảng đến thăm khám sàng lọc bệnh nội tiết. Ảnh: Bùi Thọ

Ông Trần Thanh Tam (75 tuổi) chia sẻ rằng, suốt nhiều năm qua, ông chưa từng có điều kiện khám chuyên sâu về bệnh nội tiết. Tuổi cao, đường xa, chi phí đi lại khiến những lần "định đi rồi lại thôi" cứ kéo dài mãi. Chỉ đến khi chương trình khám sức khỏe miễn phí được tổ chức ngay tại xã, ông mới có cơ hội được các bác sĩ thăm khám, tư vấn đầy đủ.

Sự phấn khởi của ông cũng là tâm trạng chung của rất nhiều người cao tuổi trong xã. Không phải ngẫu nhiên mà tại nhiều địa phương, đối tượng tham gia đông nhất lại là người già. Họ chính là nhóm có nguy cơ mắc các bệnh mạn tính cao nhưng cũng là những người gặp nhiều khó khăn nhất trong việc tiếp cận dịch vụ y tế chuyên sâu.

Nhiều người dân là người cao tuổi tham gia chương trình khám sức khỏe miễn phí được tổ chức ngay tại xã. Ảnh: Bùi Thọ

Theo ông Đặng Văn Lập - quyền Chủ tịch UBND xã Kim Bảng, khoảng cách địa lý luôn là một trong những rào cản lớn đối với công tác chăm sóc sức khỏe ở cơ sở. Với nhiều người dân, đặc biệt là người cao tuổi, một chuyến đi khám bệnh tại bệnh viện tuyến tỉnh đồng nghĩa với cả ngày di chuyển, chi phí ăn ở và sự vất vả của người thân đi cùng. Vì thế, việc các bệnh viện đưa bác sĩ và trang thiết bị về tận địa phương không chỉ giúp người dân tiết kiệm thời gian, chi phí, mà còn tạo điều kiện để nhiều người lần đầu tiên được khám sàng lọc đầy đủ.

Khám chẩn đoán bệnh cho người dân ở xã Kim Bảng. Ảnh: Bùi Thọ

Điều đáng nói là chương trình không dừng lại ở việc "khám cho có". Mỗi buổi khám đều hướng tới mục tiêu phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ để quản lý sức khỏe lâu dài. Đó cũng là lý do Bệnh viện Nội tiết Nghệ An - đơn vị trực tiếp triển khai công tác sàng lọc bệnh đái tháo đường và tuyến giáp đã huy động lực lượng chuyên môn mạnh nhất cho chương trình.

Ngoài sự chỉ đạo trực tiếp của Ban Giám đốc bệnh viện, 20 cán bộ y tế tham gia chương trình, trong đó có 10 bác sĩ, bao gồm nhiều bác sĩ trình độ sau đại học; cùng đội ngũ kỹ thuật viên, điều dưỡng và bộ phận truyền thông đồng hành xuyên suốt.

Không chỉ mang con người, bệnh viện còn "mang theo" cả phòng khám thu nhỏ với hệ thống máy siêu âm tuyến giáp, máy đo huyết áp, máy đo đường huyết, dụng cụ thực hiện nghiệm pháp dung nạp glucose cùng đầy đủ vật tư y tế để bảo đảm việc khám sàng lọc đạt chất lượng tương đương tại bệnh viện.

Những con số sau gần 2 tháng triển khai đã cho thấy giá trị thực sự của việc chủ động khám sàng lọc. Tại 17 xã, phường đã tổ chức khám, có 8.392 lượt người được sàng lọc bệnh đái tháo đường. Qua đó, các bác sĩ phát hiện 660 trường hợp mắc đái tháo đường mới, chiếm gần 8% số người được khám; đồng thời, ghi nhận 1.151 trường hợp tiền đái tháo đường - nhóm đối tượng có nguy cơ rất cao nếu không được can thiệp kịp thời.

Song song với đó, hơn 9.500 lượt siêu âm tuyến giáp đã được thực hiện, phát hiện 236 trường hợp có nhân tuyến giáp nghi ngờ ác tính (TIRADS 4-5), giúp người bệnh được chuyển tuyến theo dõi và điều trị sớm. Đằng sau những con số ấy là hàng trăm người dân đã biết mình mắc bệnh trước khi xuất hiện biến chứng.

Tiến sĩ, bác sĩ Phan Thế Dũng - Giám đốc Bệnh viện Nội tiết Nghệ An cho biết, mục tiêu lớn nhất của chương trình là phát hiện sớm, quản lý sớm và theo dõi lâu dài các bệnh lý mạn tính. Khi người dân được tiếp cận dịch vụ sàng lọc ngay từ cộng đồng, cơ hội điều trị hiệu quả sẽ cao hơn rất nhiều, đồng thời giảm gánh nặng cho hệ thống y tế trong tương lai.

Y, bác sĩ trực tiếp khám bệnh cho người dân tại trạm y tế cơ sở. Ảnh: Bùi Thọ

Nếu như trước đây, phần lớn người dân chỉ tìm đến bệnh viện khi cơ thể đã xuất hiện triệu chứng rõ rệt thì giờ đây, việc khám sức khỏe định kỳ đang từng bước xây dựng thói quen mới: Thay vì "chữa khi đã bệnh", người dân được khuyến khích "kiểm tra khi còn khỏe", để phát hiện nguy cơ trước khi bệnh tật thực sự xuất hiện.

Nhiều loại máy móc thiết bị chuyên sâu được đưa về trạm y tế cơ sở để khám bệnh cho người dân. Ảnh: Bùi Thọ

Nhìn rộng hơn, mỗi buổi khám lưu động tại cơ sở còn mang một ý nghĩa đặc biệt. Đó là hình ảnh của ngành Y tế chủ động bước ra khỏi cổng bệnh viện để đến với người dân; là sự thay đổi trong cách tiếp cận dịch vụ công, lấy sự thuận tiện của người dân làm trung tâm. Khi bác sĩ đến gần người dân hơn, khoảng cách giữa chính sách và cuộc sống cũng được rút ngắn, để quyền được chăm sóc sức khỏe không còn phụ thuộc vào điều kiện kinh tế hay vị trí địa lý của mỗi người.

Y, bác sĩ trực tiếp khám bệnh, tư vấn cho người dân tại trạm y tế cơ sở. Ảnh: Bùi Thọ

Từ một chương trình y tế

đến chiến lược phát triển con người

Nếu ở các vùng nông thôn, miền núi, những chuyến xe khám bệnh lưu động giúp người dân không còn phải vượt hàng chục km để đến bệnh viện thì tại các khu công nghiệp, nhà máy, dịch vụ y tế lại được đưa đến tận nơi làm việc của người lao động. Đó là cách mà chương trình khám sức khỏe miễn phí đang được Nghệ An triển khai với tinh thần linh hoạt, lấy người dân làm trung tâm.

Tại Trạm Y tế Nghĩa Trung, hàng trăm công nhân của Công ty Cổ phần Sữa TH đã được khám sức khỏe tổng quát, tầm soát bệnh nghề nghiệp và tư vấn chăm sóc sức khỏe ngay gần nơi làm việc. Chị Phạm Thị Nguyệt, công nhân Công ty chia sẻ mong muốn chương trình được duy trì hàng năm, giúp những công nhân như chị được bác sĩ tư vấn cụ thể về chế độ dinh dưỡng, nghỉ ngơi và phòng ngừa bệnh nghề nghiệp.

Hàng trăm công nhân Công ty CP Sữa TH được khám tổng quát, tầm soát các bệnh nghề nghiệp. Ảnh: Bùi Thọ

Theo Bác sĩ chuyên khoa II Nguyễn Hải Linh - Giám đốc Bệnh viện Đa khoa Quang Khởi, việc đưa dịch vụ y tế đến doanh nghiệp không chỉ giúp tiết kiệm thời gian cho người lao động mà còn góp phần phát hiện sớm các yếu tố nguy cơ, hạn chế tình trạng phát hiện bệnh khi đã ở giai đoạn muộn. Một lực lượng lao động khỏe mạnh chính là nền tảng quan trọng để doanh nghiệp phát triển ổn định và bền vững.

Từ những điểm khám ở vùng nông thôn đến các nhà máy, xí nghiệp, có thể thấy, chương trình được thiết kế phù hợp với từng nhóm đối tượng. Người cao tuổi được khám ngay tại cộng đồng. Công nhân được khám ngay tại doanh nghiệp. Học sinh được khám trong trường học. Đồng bào vùng sâu, vùng xa được ưu tiên bằng các đợt khám lưu động. Cách làm ấy giúp chính sách thực sự "đi vào cuộc sống".

Đội ngũ y, bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quang Khởi tham gia khám bệnh cho người lao động. Ảnh: Bùi Thọ

Để hiện thực hóa các mục tiêu đặt ra, ngành Y tế Nghệ An đã triển khai đồng bộ nhiều giải pháp ngay từ những tháng đầu năm 2026. Sau khi Bộ Chính trị ban hành Nghị quyết số 72-NQ/TW và Thủ tướng Chính phủ có Chỉ thị số 17 về khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí cho người dân, UBND tỉnh Nghệ An đã ban hành Kế hoạch số 587/KH-UBND, xác định đây là nhiệm vụ trọng tâm, thường xuyên và lâu dài, gắn với mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội và bảo đảm an sinh. Sở Y tế Nghệ An nhanh chóng tham mưu thành lập Ban Chỉ đạo cấp tỉnh, xây dựng các tổ chuyên trách, ban hành nhiều văn bản hướng dẫn chuyên môn và điều phối lực lượng trên toàn tỉnh.

Ngày 16/5/2026, lễ ra quân cấp tỉnh được tổ chức tại xã Minh Châu với sự tham dự của Bộ trưởng Bộ Y tế Đào Hồng Lan, mở đầu cho chiến dịch khám sức khỏe quy mô lớn trên toàn tỉnh. Đồng thời, 22 điểm khám tập trung cùng 457 điểm khám tại các trạm y tế xã, phường đồng loạt triển khai hoạt động. Chỉ trong 2 ngày đầu tiên, hơn 28.000 người dân đã được khám sức khỏe.

Bác sĩ Bệnh viện Đa khoa Quang Khởi chuẩn đoán bệnh nghề nghiệp cho công nhân. Ảnh: Bùi Thọ

Tính đến hết tháng 6/2026, toàn tỉnh đã có 1.624.356 người dân được khám sức khỏe định kỳ hoặc khám sàng lọc miễn phí, đạt 44,61% dân số. Riêng trong tháng 6, hơn 156.000 người được khám. Cùng với đó, hơn 1,15 triệu người đã được khám, chữa bệnh thông qua bảo hiểm y tế, góp phần mở rộng mạng lưới chăm sóc sức khỏe toàn dân.

Đằng sau những con số ấy là sự phối hợp chặt chẽ của chính quyền các cấp, ngành Y tế, lực lượng công an, các tổ chức, đoàn thể, doanh nghiệp và đội ngũ y tế cơ sở. Từ công tác rà soát đối tượng, lập danh sách, bố trí lịch khám, chuẩn bị địa điểm đến cập nhật dữ liệu vào sổ sức khỏe điện tử đều được triển khai đồng bộ.

Một điểm mới đáng chú ý của chương trình là việc gắn khám sức khỏe với chuyển đổi số trong y tế. Kết quả khám của người dân sẽ được cập nhật lên sổ sức khỏe điện tử tích hợp trên ứng dụng VNeID, đồng thời, liên thông với hệ thống quản lý khám, chữa bệnh. Điều này giúp mỗi người dân có một "hồ sơ sức khỏe số" được theo dõi xuyên suốt, tạo điều kiện để bác sĩ quản lý bệnh tật theo vòng đời thay vì chỉ điều trị từng đợt bệnh riêng lẻ. Đây được xem là bước tiến quan trọng trong xây dựng nền y tế thông minh, hướng đến quản lý sức khỏe chủ động, liên tục và toàn diện.

Tuy nhiên, hành trình ấy không phải không có những khó khăn. Ngành Y tế Nghệ An thẳng thắn nhìn nhận rằng, nhân lực y tế, đặc biệt ở tuyến xã, vẫn còn thiếu và yếu trong khi phải đảm đương nhiều nhiệm vụ cùng lúc. Hệ thống công nghệ thông tin ở một số địa phương chưa đồng bộ, việc kết nối dữ liệu lên sổ sức khỏe điện tử còn gặp vướng mắc. Một số quy định về thống kê, tài chính và thanh, quyết toán cho các nội dung ngoài phạm vi bảo hiểm y tế cũng cần sớm được hoàn thiện.

Bên cạnh đó, ở nhiều vùng sâu, vùng xa, vẫn còn một bộ phận người dân chưa có thói quen khám sức khỏe định kỳ. Quan niệm "không đau thì chưa cần khám" vẫn tồn tại, khiến công tác tuyên truyền phải được thực hiện kiên trì, bền bỉ.

Tuy nhiên, cũng chính từ những khó khăn đó, quyết tâm của ngành Y tế càng được thể hiện rõ hơn. Sở Y tế Nghệ An đã kiến nghị Bộ Y tế và các bộ, ngành liên quan sớm thống nhất tiêu chí thống kê, hoàn thiện phần mềm kết nối dữ liệu, ban hành cơ chế tài chính phù hợp và tiếp tục đầu tư cho hệ thống y tế cơ sở. Đồng thời, ngành tiếp tục tăng cường đào tạo nguồn nhân lực, nâng cao năng lực chuyên môn cho đội ngũ y tế tuyến đầu và đẩy mạnh truyền thông để người dân hình thành thói quen khám sức khỏe định kỳ.

Bệnh viện Nội tiết Nghệ An triển khai khám sàng lọc, phát hiện bệnh đái tháo đường và tuyến giáp cho người dân. Ảnh: Bùi Thọ

Chặng đường từ nay đến năm 2030 vẫn còn nhiều việc phải làm. Mục tiêu 100% người dân được khám sức khỏe ít nhất 1 lần mỗi năm là một nhiệm vụ lớn, đòi hỏi sự đồng hành của cả hệ thống chính trị và sự chủ động tham gia của mỗi người dân; song, những kết quả bước đầu đã cho thấy hướng đi của Nghệ An là đúng đắn. Bởi giá trị lớn nhất của chương trình không chỉ nằm ở số lượng người được khám hay số ca bệnh được phát hiện. Giá trị ấy còn nằm ở sự thay đổi trong tư duy chăm sóc sức khỏe của cộng đồng; ở việc y tế dự phòng từng bước trở thành "lá chắn" bảo vệ sức khỏe ngay từ sớm; ở niềm tin của người dân khi chính sách không dừng lại ở những văn bản chỉ đạo mà đã hiện diện bằng những chuyến xe khám lưu động, những bàn khám đặt giữa nhà văn hóa thôn, xóm, trong trường học, nhà máy và từng khu dân cư.

Kế hoạch khám sức khỏe định kỳ và khám sàng lọc miễn phí giai đoạn 2026 - 2030 của Nghệ An vì thế không chỉ là một chương trình y tế, mà còn là một chiến lược phát triển con người. Từ những bước đi đầu tiên hôm nay, tỉnh đang xây dựng nền tảng cho một cộng đồng khỏe mạnh hơn, một xã hội chủ động hơn trước bệnh tật cho một tương lai phát triển bền vững, nơi không ai bị bỏ lại phía sau trên hành trình chăm sóc và bảo vệ sức khỏe.

Bùi Thọ