Khám phá pho sử đá trăm năm tuổi lưu giữ ký ức danh thắng hồ Ba Bể

Nép mình bên khu vực bến đò cũ ven hồ Ba Bể, tấm bia “Tam hải hồ sơn chí” vẫn tồn tại suốt hơn 100 năm như một dấu tích đặc biệt giữa không gian núi rừng Đông Bắc hôm nay.

Tấm bia được tạo tác từ phiến sa thạch nguyên khối cao khoảng 1,3m, rộng 90cm, dày gần 20cm, phía trên tạo hình bán cung và khắc 5 chữ Hán lớn mang dáng vẻ cổ kính.

Bên dưới phần trán bia là 23 dòng văn tự Hán Nôm với khoảng 500 chữ ghi chép về cảnh sắc, núi non và vẻ đẹp hồ Ba Bể dưới góc nhìn của người xưa thời phong kiến.

Pho sử đá tuổi đời trăm năm tại danh thắng quốc gia

Theo nhiều tài liệu địa phương, tấm bia được tạo dựng cách nay khoảng 102 năm và hiện được xem như một trong những tư liệu bằng đá hiếm hoi còn lưu giữ về hồ Ba Bể.

Khoảng hơn 40 năm trước, phiến bia từng bị đập sứt một góc do có người lầm tưởng bên trong khối sa thạch lưu giữ vàng bạc hoặc vật quý giá được cất giấu từ trước.

Người dịch nghĩa nội dung trên bia là cụ Lương Đức Tưởng, nguyên Lý trưởng xã Nguyên Phúc, tỉnh Bắc Kạn trước đây, một bậc trí thức với vốn hiểu biết sâu về Hán Nôm.

Đến năm 2006, địa phương cho ốp đá và khắc lại phần dịch nghĩa phía sau tấm bia nhằm lưu giữ nội dung, đồng thời phục vụ khách tham quan tìm hiểu giá trị lịch sử văn hóa nơi đây.

Bản dịch nghĩa văn bia cổ hồ Ba Bể

Giữa không gian hồ nước rộng lớn và những dãy núi nối tiếp quanh vùng Ba Bể, phiến bia cổ tạo nên một điểm nhấn đặc biệt gợi nhớ dấu tích văn hóa từ nhiều thế hệ trước.

Nhiều du khách khi ghé hồ Ba Bể thường dành thời gian dừng chân đọc phần nội dung được dịch nghĩa phía sau bia để hiểu thêm câu chuyện lịch sử gắn với vùng hồ nổi tiếng này.

Hồ Ba Bể được định hướng mục tiêu thành khu du lịch quốc gia

Hồ Ba Bể có diện tích khoảng 500ha, là 1 trong 20 hồ nước ngọt tự nhiên lớn, đẹp nhất của Việt Nam và thế giới. Hồ cũng là phần quan trọng nhất của Vườn quốc gia Ba Bể.

Năm 2012, Thủ tướng Chính phủ đã ký quyết định xếp hạng Danh lam thắng cảnh Hồ Ba Bể là Di tích quốc gia đặc biệt.

Theo quy hoạch được phê duyệt đến năm 2030, hồ Ba Bể hướng tới mục tiêu trở thành khu du lịch quốc gia và điểm đến trọng điểm của vùng trung du, miền núi phía Bắc.

Trong định hướng phát triển mới, địa phương tập trung bảo tồn hệ sinh thái, gìn giữ giá trị văn hóa và phát huy các dấu tích lịch sử nhằm tạo sinh kế bền vững cho cộng đồng quanh hồ Ba Bể.

NGUYỄN HOÀN