Khai mạc triển lãm 'Chuyện đình Vũ Thạch với tổ nghề chạm khảm'

Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam Trịnh Ngọc Trâm phát biểu. Ảnh: Nguyên Anh

Triển lãm diễn ra trong khuôn khổ dự án “Chuyện đình trong phố” - chuỗi hoạt động nghệ thuật và nghiên cứu di sản đã được triển khai liên tục trong hơn hai năm qua tại nhiều đình làng trong khu phố cổ Hà Nội. Đình Vũ Thạch là không gian thứ chín được lựa chọn, tiếp nối mạch kể về những ngôi đình gắn bó mật thiết với đời sống nghề nghiệp, sinh hoạt tín ngưỡng và lịch sử đô thị của kinh kỳ Thăng Long.

Du khách chiêm ngưỡng các sản phẩm chạm khảm tại đình Vũ Thạch. Ảnh: Nguyên Anh

Du khách và nghệ nhân chạm khảm tại đình Vũ Thạch. Ảnh: Nguyên Anh

Phó Chủ tịch UBND phường Cửa Nam Trịnh Ngọc Trâm cho biết, đình Vũ Thạch là di tích có giá trị lịch sử - văn hóa tiêu biểu, không gian gắn liền với ký ức của một phố nghề từng nổi tiếng bậc nhất Thăng Long - nghề chạm khảm trai phố Hàng Khay. Thông qua triển lãm, ban tổ chức mong muốn khơi lại những giá trị quý báu của nghề thủ công truyền thống, đồng thời làm rõ mối quan hệ hữu cơ giữa di tích và nghề, giữa không gian tín ngưỡng và đời sống sáng tạo của người thợ thủ công.

Lãnh đạo phường Cửa Nam tham quan các gian trưng bày. Ảnh: Nguyên Anh

Theo các tư liệu lịch sử và truyền ngôn dân gian, nghề chạm khảm trai có nguồn gốc và quá trình hình thành, phát triển từ thời Lý cho đến cuối thế kỷ XVIII. Trong quá trình mở mang đô thị, các nghệ nhân khảm từ làng Chuôn Ngọ (Chuyên Mỹ, Phú Xuyên) và một số địa phương khác đã lên lập nghiệp tại khu vực ven hồ Lục Thủy (Hồ Gươm ngày nay), hình thành nên phố nghề mà người Pháp gọi là Rue des Incrusteurs, hay phố Hàng Khay hiện nay.

Từ cuối thế kỷ XIX đến đầu thế kỷ XX, nghề khảm trai bước vào thời kỳ phát triển rực rỡ. Những sản phẩm như khay trà, hộp trầu, bát điếu, hoành phi, câu đối, đồ thờ tự và nội thất cao cấp với kỹ thuật chạm khảm tinh xảo không chỉ phục vụ đời sống sinh hoạt, tín ngưỡng của người dân Thăng Long mà còn được giới thượng lưu và khách ngoại quốc đặc biệt ưa chuộng. Đình Vũ Thạch khi đó là trung tâm sinh hoạt cộng đồng, nơi hội tụ của các nghệ nhân, lưu giữ dấu ấn đậm nét của một phố nghề sầm uất.

Triển lãm “Chuyện đình Vũ Thạch với tổ nghề chạm khảm” giới thiệu tới công chúng các tác phẩm nghệ thuật của nhóm nghệ sĩ gồm Vũ Xuân Đông, Lê Đăng Ninh, Trương Hoàng Hải, Phạm Thủy Tiên, Đỗ Hiệp và Nguyễn Thế Sơn. Trên cơ sở nghiên cứu lịch sử nghề chạm khảm, các nghệ sĩ đã sáng tạo những tác phẩm đương đại, đặt trong đối thoại với không gian cổ kính của đình, nhằm gợi mở chiều sâu văn hóa, lịch sử và tinh thần nơi chốn của một cộng đồng nghề truyền thống.

Bên cạnh đó, triển lãm còn có các hoạt động: Tọa đàm, tham quan nghệ thuật… nhằm đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đặc biệt là thế hệ trẻ.

Triển lãm diễn ra từ ngày 16-1 đến 7-2-2026 tại khuôn viên Đình – Đền Vũ Thạch.

Hương Ly