Khắc phục 'cào bằng' trong đánh giá viên chức

Chưa có khung tiêu chí đánh giá viên chức mang tính chuẩn hóa, định lượng

Thời gian qua, việc đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức được thực hiện theo quy định tại Nghị định số 90/2020/NĐ-CP và Nghị định số 48/2023/NĐ-CP bước đầu đã tạo khuôn khổ đánh giá thống nhất trong các đơn vị sự nghiệp công lập. Tuy nhiên, theo Bộ Nội vụ, thực tiễn cho thấy công tác đánh giá viên chức vẫn là khâu yếu, chưa phản ánh đúng thực chất kết quả thực hiện nhiệm vụ. Theo đó, việc đánh giá còn nặng về nhận xét định tính, thiếu công cụ đo lường định lượng đối với sản phẩm, công việc theo vị trí việc làm; chưa gắn với tiến độ, số lượng, chất lượng sản phẩm đầu ra; chưa được thực hiện theo hướng xuyên suốt, liên tục và đa chiều. Tình trạng nể nang, cào bằng vẫn tồn tại phổ biến, dẫn đến đa số viên chức được xếp loại ở mức “hoàn thành tốt nhiệm vụ” trở lên, làm giảm ý nghĩa phân loại, chưa tạo động lực nâng cao hiệu suất và chất lượng công việc, cũng như chưa thực sự là công cụ sàng lọc đội ngũ.

Xếp loại chất lượng viên chức gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ theo sản phẩm, công việc của từng vị trí việc làm. Ảnh minh họa. Nguồn: chinhphu.vn

Một trong những nguyên nhân dẫn đến tồn tại, hạn chế trên được Bộ Nội vụ chỉ ra, đó là do chưa có khung tiêu chí đánh giá mang tính chuẩn hóa, định lượng, gắn với sản phẩm, công việc của từng vị trí việc làm; chưa hình thành cơ chế theo dõi, ghi nhận kết quả thực hiện nhiệm vụ một cách thường xuyên, liên tục. Phương pháp đánh giá còn cứng nhắc, chưa phù hợp với đặc thù đa dạng của các ngành, lĩnh vực sự nghiệp.

Trong bối cảnh đổi mới cơ chế hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập theo hướng tăng cường tự chủ, lấy hiệu quả cung ứng dịch vụ công làm thước đo, yêu cầu đặt ra là phải đổi mới căn bản công tác đánh giá viên chức theo hướng hiện đại, thực chất và định lượng tối đa. Theo đó, cần thiết phải xây dựng khung tiêu chí đánh giá làm cơ sở để lượng hóa kết quả thực hiện nhiệm vụ thông qua sản phẩm, công việc cụ thể; đồng thời trao quyền cho đơn vị sự nghiệp công lập trong việc lựa chọn phương pháp, công cụ đánh giá phù hợp với đặc thù hoạt động, bảo đảm đo lường được hiệu quả làm việc của viên chức một cách khách quan, minh bạch.

Luật Viên chức năm 2025 đã quy định nguyên tắc, thẩm quyền, nội dung đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức trên cơ sở theo dõi, đánh giá thường xuyên, liên tục, đa chiều, định lượng bằng các tiêu chí cụ thể gắn với tiến độ, số lượng, chất lượng của kết quả, sản phẩm theo vị trí việc làm; sử dụng kết quả đánh giá để thực hiện khen thưởng, chế độ thu nhập tăng thêm, tiền thưởng hoặc xem xét bố trí vào vị trí việc làm thấp hơn hoặc cho thôi việc để sàng lọc người không đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ ra khỏi bộ máy; đồng thời giao Chính phủ hướng dẫn việc xây dựng khung tiêu chí đánh giá.

Trên cơ sở đó, cần sớm xây dựng khung tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức gắn với kết quả thực hiện nhiệm vụ theo sản phẩm, công việc của từng vị trí việc làm; bảo đảm đo lường được mức độ hoàn thành về số lượng, chất lượng, tiến độ và hiệu quả công việc. Đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, chuyển đổi số trong theo dõi, đánh giá viên chức theo thời gian thực, bảo đảm khách quan, công bằng, chính xác; sử dụng kết quả đánh giá làm căn cứ bố trí, sử dụng, đào tạo, đãi ngộ và sàng lọc đội ngũ, góp phần nâng cao chất lượng viên chức và hiệu quả hoạt động của đơn vị sự nghiệp công lập.

Bổ sung quy định về khung tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức

Trên cơ sở kế thừa các quy định còn phù hợp về đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức tại các văn bản hiện hành, dự thảo Nghị định sửa đổi, bổ sung, hoàn thiện theo hướng bảo đảm đồng bộ, thống nhất với Luật Viên chức năm 2025, các quy định của Đảng và yêu cầu đổi mới công tác đánh giá theo hướng hiện đại, định lượng, gắn với kết quả, sản phẩm cụ thể và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong theo dõi, đánh giá viên chức.

Dự thảo nghị định bổ sung giải thích từ ngữ “theo dõi, đánh giá viên chức” và “xếp loại chất lượng viên chức” nhằm phân định về tính chất và vai trò của từng hoạt động trong quy trình đánh giá. Theo đó, việc theo dõi, đánh giá viên chức phải được thực hiện thường xuyên, liên tục theo kỳ (tháng, quý hoặc chu kỳ sản phẩm/công việc), còn xếp loại chất lượng viên chức là hoạt động mang tính tổng hợp và được thực hiện một lần vào cuối năm trên cơ sở kết quả theo dõi, đánh giá đã được ghi nhận trước đó. Cách tiếp cận này nhằm bảo đảm tính logic, tuần tự, minh bạch trong quy trình đánh giá viên chức; khắc phục tình trạng chấm điểm cảm tính, bảo đảm khách quan, thường xuyên, liên tục.

Cùng với đó, dự thảo Nghị định bổ sung khung tiêu chí đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức đối với viên chức, gồm: Khung tiêu chí chung (được chấm tối đa 30 điểm), bao gồm: phẩm chất chính trị, đạo đức nghề nghiệp, văn hóa thực thi nhiệm vụ; ý thức tổ chức kỷ luật, chấp hành kỷ cương trong thực thi nhiệm vụ, đạo đức nghề nghiệp; năng lực chuyên môn, nghiệp vụ theo yêu cầu của vị trí việc làm; tinh thần trách nhiệm trong thực thi nhiệm vụ; thái độ phục vụ Nhân dân, doanh nghiệp; khả năng phối hợp trong công tác; tinh thần đổi mới, sáng tạo; dám nghĩ, dám làm, dám chịu trách nhiệm vì lợi ích chung trong thực thi nhiệm vụ. Khung tiêu chí kết quả thực hiện nhiệm vụ (được chấm tối đa 70 điểm), bao gồm 3 nhóm tiêu chí phản ánh đầy đủ các loại nhiệm vụ của viên chức, bao gồm: nhiệm vụ thường xuyên, nhiệm vụ theo chương trình, kế hoạch và nhiệm vụ phát sinh, đột xuất. Dự thảo nghị định quy định khung tiêu chí của viên chức phải được hình thành trên cơ sở khung tiêu chí của đơn vị và vị trí việc làm, qua đó bảo đảm sự liên thông, thống nhất từ mục tiêu của tổ chức đến kết quả thực hiện của từng cá nhân; đồng thời gắn với các yêu cầu về số lượng, chất lượng và tiến độ bảo đảm việc đo lường khách quan.

Ngoài ra, dự thảo Nghị định sửa đổi, làm rõ cách thức đánh giá đối với các trường hợp viên chức có thời gian làm việc không đủ 12 tháng. Theo đó, đối với viên chức nghỉ việc riêng không hưởng lương nhưng có thời gian làm việc thực tế trong năm từ 6 tháng trở lên hoặc nghỉ ốm, nghỉ thai sản theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, thì việc xếp loại chất lượng được thực hiện trên cơ sở kết quả theo dõi, đánh giá của thời gian làm việc thực tế trong năm.

Tiếp tục kế thừa các quy định hiện hành, đồng thời dự thảo Nghị định cũng bổ sung, làm rõ vai trò của kết quả đánh giá. Theo đó, kết quả theo dõi, đánh giá, xếp loại chất lượng viên chức được sử dụng để phát hiện, xử lý kịp thời những tồn tại, hạn chế trong quá trình thực hiện nhiệm vụ của viên chức; đồng thời làm căn cứ để xác định thu nhập tăng thêm, tiền thưởng hay xem xét bố trí, thay đổi vị trí việc làm phù hợp với năng lực của viên chức.

Quy định mới trong dự thảo nghị định về đánh giá viên chức có ý nghĩa quan trọng trong việc xây dựng một môi trường làm việc minh bạch, công bằng và chuyên nghiệp. Việc cụ thể hóa tiêu chí, quy trình đánh giá không chỉ giúp hạn chế tính cảm tính, chủ quan mà còn bảo đảm mỗi viên chức được nhìn nhận đúng với năng lực và đóng góp thực tế. Qua đó, góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ, tạo động lực phấn đấu, bảo đảm sự công bằng trong quản lý và sử dụng nhân sự khu vực công.

Song Hà