Kết quả tổng rà soát phải phục vụ trực tiếp việc hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo không gian phát triển mới

Phát biểu mở đầu phiên họp, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu, Phó Trưởng Ban Thường trực Ban Chỉ đạo cho biết, thực hiện Kế hoạch và Hướng dẫn của Ban Chỉ đạo, thời gian qua, 23/23 cơ quan ở Trung ương và 34/34 địa phương đã ban hành kế hoạch và tổ chức tổng rà soát hệ thống VBQPPL. Ban Chỉ đạo, Thường trực Ban Chỉ đạo, Lãnh đạo Chính phủ, Bộ Tư pháp - Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo đã thường xuyên chỉ đạo, đôn đốc, hướng dẫn, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, bảo đảm việc rà soát được triển khai thống nhất trên phạm vi cả nước.

Tính đến ngày 30/6/2026, các cơ quan Trung ương và địa phương đã xác định, tổng hợp 45.792 VBQPPL thuộc đối tượng, phạm vi tổng rà soát; trong đó đã rà soát, xác định và đề xuất phương án xử lý đối với 13.242 văn bản.

Phó Thủ tướng Lê Tiến Châu. (Ảnh: quochoi.vn)

“Có thể nói, đây là một khối lượng công việc rất lớn, thể hiện tinh thần trách nhiệm và nỗ lực của các Bộ, ngành, cơ quan Trung ương và địa phương”, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết.

Trên cơ sở báo cáo của các cơ quan Trung ương và địa phương, Chính phủ đã chỉ đạo Bộ Tư pháp chủ trì, phối hợp với Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của QH cùng các cơ quan có liên quan tổng hợp, xây dựng dự thảo Báo cáo của Chính phủ về tình hình triển khai tổng rà soát, đồng thời lấy ý kiến các thành viên Chính phủ để tiếp tục hoàn thiện, trình Ban Chỉ đạo xem xét trước khi trình Ủy ban Thường vụ QH theo đúng kế hoạch.

Phó Chủ tịch Quốc hội Nguyễn Khắc Định điều hành thảo luận.

Tuy nhiên, qua tổng hợp bước đầu, Phó Thủ tướng Chính phủ Lê Tiến Châu cho biết, kết quả rà soát vẫn còn một số vấn đề cần đặc biệt lưu ý. Phó Thủ tướng nhấn mạnh, chúng ta không thể nhận thức và thực hiện đợt tổng rà soát này như những cuộc rà soát hằng năm mà chúng ta vẫn tiến hành. Đây là cuộc tổng rà soát hệ thống VBQPPL trên phạm vi cả nước với quy mô lớn, có yêu cầu và mục tiêu rất cao. Qua kết quả bước đầu, phải thẳng thắn nhìn nhận rằng báo cáo của một số bộ, ngành, địa phương đến thời điểm này vẫn chưa đạt yêu cầu đề ra.

Về định hướng và lộ trình xử lý, Phó Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu quan trọng nhất của tổng rà soát không phải là “rà soát được bao nhiêu văn bản, xử lý được bao nhiêu văn bản”, mà phải góp phần hoàn thiện một cách đồng bộ, thống nhất hệ thống pháp luật. Từ đó, cần xác định rõ những vấn đề ưu tiên xử lý, phương án xử lý, thẩm quyền, cơ quan chịu trách nhiệm và thời hạn hoàn thành; bám sát chủ trương của Đảng, tập trung tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, tạo động lực cho phát triển đất nước.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày báo cáo.

Về tổ chức thực hiện, Phó Thủ tướng yêu cầu làm rõ những khó khăn, vướng mắc trong công tác lãnh đạo, chỉ đạo, phối hợp triển khai; đặc biệt chú trọng lấy ý kiến, tiếp thu phản ánh của người dân, doanh nghiệp và các đối tượng chịu tác động trực tiếp của văn bản pháp luật để nắm chắc tình hình thực tiễn, kịp thời phát hiện và tháo gỡ các vướng mắc. Đồng thời, Phó Thủ tướng đề nghị nghiên cứu phân công thành viên Ban Chỉ đạo trực tiếp kiểm tra tại một số Bộ, ngành, cơ quan và địa phương nhằm bảo đảm công tác tổng rà soát được tiến hành thực chất, hiệu quả.

Trình bày báo cáo tình hình triển khai thực hiện tổng rà soát hệ thống văn bản quy phạm pháp, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cũng nêu rõ các kiến nghị. Theo đó, kiến nghị Ban Chỉ đạo Trung ương về hoàn thiện thể chế và thực thi pháp luật tiếp tục quan tâm lãnh đạo, chỉ đạo việc thực hiện và xử lý kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL, nhất là các vấn đề lớn, có tính hệ thống, định hướng để hoàn thiện thể chế; chỉ đạo các cấp ủy, tổ chức đảng, các cơ quan, đơn vị, địa phương tăng cường quán triệt đầy đủ, sâu rộng ý nghĩa chính trị của nhiệm vụ tổng rà soát hệ thống VBQPPL; yêu cầu kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL của mỗi cơ quan, đơn vị, địa phương phải chỉ rõ và giải quyết được những “điểm nghẽn” của quy định pháp luật trong ngành, lĩnh vực, địa bàn phụ trách...

Các thành viên Ban Chỉ đạo phát biểu.

Đối với QH, Ủy ban Thường vụ QH, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng kiến nghị chỉ đạo các cơ quan của QH nghiên cứu, sử dụng kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL sơ bộ, gắn kết việc xử lý kết quả tổng rà soát với việc triển khai Định hướng lập pháp nhiệm kỳ QH khóa XVI...

Bộ trưởng Bộ Tư pháp kiến nghị Ban Chỉ đạo tổng rà soát hệ thống VBQPPL tiếp tục chỉ đạo, hướng dẫn, đôn đốc việc thực hiện, hoàn thiện kết quả tổng rà soát hệ thống VBQPPL; chỉ đạo các cơ quan phân loại chính xác các vấn đề, văn bản cần xử lý, xác định thứ tự ưu tiên và đề xuất phương án xử lý tổng thể, bảo đảm tính thống nhất, đồng bộ của hệ thống pháp luật, nhất là các vấn đề, nội dung rà soát có tính chất phức tạp, liên ngành.

Thứ trưởng Bộ Tư pháp Nguyễn Thanh Tịnh và một số đại biểu dự họp.

Tại Phiên họp, Ban Chỉ đạo cũng đã nghe các ý kiến phát biểu. Đây là nhiệm vụ hết sức quan trọng, được Tổng Bí thư, Chủ tịch nước; Thường trực Ban Bí thư rất quan tâm, thường xuyên nhắc nhở. Thường trực Ban Bí thư cũng đã có công văn gửi các Đảng bộ ở Trung ương và địa phương yêu cầu triển khai thực hiện nhiệm vụ này.

Thay mặt Ban Chỉ đạo, Chủ tịch QH Trần Thanh Mẫn, Trưởng Ban Chỉ đạo ghi nhận và đánh giá cao nỗ lực của Chính phủ, các Phó Trưởng Ban Chỉ đạo, các đồng chí Thường trực Ban Chỉ đạo, Bộ Tư pháp, các cơ quan thuộc QH và một số cơ quan liên quan đã phối hợp triển khai nhiệm vụ trong thời gian vừa qua.

Chủ tịch QH một lần nữa nhấn mạnh, phải xác định đây là nhiệm vụ có quy mô rất lớn, chưa có tiền lệ, thời gian gấp và yêu cầu chất lượng cao. So với yêu cầu đặt ra tại Phiên họp thứ nhất, công việc đã có bước chuyển biến. Đã có 23/23 cơ quan Trung ương và 34/34 tỉnh, thành phố triển khai thực hiện; cơ chế hướng dẫn, đôn đốc, báo cáo đã được thiết lập; khối lượng văn bản được nhận diện, rà soát rất lớn. Có thể khẳng định tiến độ cơ bản bám sát yêu cầu đề ra.

Chủ tịch Quốc hội kết luận Phiên họp.

Tuy nhiên, Chủ tịch QH lưu ý, hiện mới đi qua chặng đường nhận diện và rà soát. Chặng quyết định từ nay đến khi về đích là phải chuẩn hóa kết quả, nâng cao chất lượng kết luận và chuyển từ kiến nghị sang phương án xử lý cụ thể.

“Bộ, ngành nào, địa phương nào, văn bản nào còn vướng mắc, khó khăn thì phải chỉ rõ. Luật thì QH sửa; nghị định thì Chính phủ sửa; thông tư thì Bộ sửa; ở địa phương, nếu ban hành văn bản hướng dẫn chưa đúng thì văn bản đó phải được sửa”, Chủ tịch QH nhắc nhở.

Vì vậy, Chủ tịch QH đề nghị các thành viên Ban Chỉ đạo, Bộ trưởng, Thủ trưởng cơ quan ngang Bộ, Chủ tịch UBND tỉnh, thành phố phải trực tiếp nghe báo cáo, cho ý kiến và chịu trách nhiệm về chất lượng kết quả rà soát của Bộ, ngành, địa phương mình. Báo cáo không chỉ là thống kê các văn bản bất cập mà phải xác định rõ định hướng, nhiệm vụ, giải pháp, lộ trình hoàn thiện thể chế của Bộ, ngành, địa phương. Chất lượng báo cáo là thước đo năng lực của người đứng đầu từng Bộ, ngành, địa phương.

Cũng theo Chủ tịch QH, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước đã chỉ đạo về việc chuyển trọng tâm từ xây dựng thể chế sang tổ chức thực thi hiệu quả. Vậy thực thi ở đâu đang nghẽn, thuộc Bộ, ngành, địa phương nào thì phải chỉ ra. Như vậy, Phiên họp thứ nhất đặt mục tiêu là “làm thật” thì Phiên thứ hai, mục tiêu là phải “chứng minh bằng kết quả”. Kết thúc tổng rà soát phải chứng minh bằng những điểm nghẽn thực sự được tháo gỡ.

Mục đích của tổng rà soát lần này không phải là một cuộc kiểm đếm văn bản, mà phải là cuộc “kiểm kê chất lượng thể chế quốc gia”, phục vụ trực tiếp việc hoàn thiện cấu trúc, hoàn thiện hệ thống pháp luật, tạo không gian phát triển mới.

Chủ tịch QH cho biết, tại Kỳ họp không thường lệ thứ Nhất của QH khóa XVI, QH đã làm việc liên tục trong 17 ngày, kể cả thứ Bảy, Chủ nhật, để xem xét, thông qua một khối lượng lớn các dự án luật, nghị quyết với tinh thần tháo gỡ khó khăn, cắt giảm thủ tục, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền, khơi thông nguồn lực và tạo động lực phát triển mới. “Vì vậy, tổng rà soát lần này phải được nhìn nhận là một khâu nối tiếp trực tiếp của quá trình đổi mới lập pháp và tổ chức thi hành pháp luật: những gì QH đã quyết phải được thực hiện thông suốt; những gì thực tiễn đang vướng phải được nhận diện và xử lý kịp thời, kể cả làm ngày, làm đêm cho xong”, Chủ tịch QH nói.

Tới đây, Chủ tịch QH đề nghị Chính phủ chỉ đạo Bộ Tư pháp tiếp thu đầy đủ các ý kiến tại Phiên họp. Đối với công tác tổng rà soát, Đảng ủy QH phối hợp với Đảng ủy Chính phủ và các cơ quan liên quan trong chỉ đạo thực hiện. Báo cáo cần trình Ủy ban Thường vụ QH trước ngày 31/8 và bảo đảm tiến độ báo cáo cấp có thẩm quyền trước ngày 5/9.

Yêu cầu đặt ra là không chạy theo số lượng, không vì tiến độ mà hạ thấp chất lượng. Chủ tịch QH đề nghị phải trả lời được các câu hỏi: Vướng ở đâu? Vì sao phải xử lý? Xử lý thế nào? Khi nào xong? Ai chịu trách nhiệm?. Phải xử lý đến cùng các vấn đề phức tạp, liên ngành, tuyệt đối không chuyển hồ sơ. Việc thuộc thẩm quyền cấp nào thì cấp đó phải chủ động quyết định, chủ động thực hiện, không đùn đẩy, không để người dân, doanh nghiệp phải chờ đợi vì trách nhiệm không rõ.

Đồng thời, kết quả tổng rà soát phải được chuyển ngay thành hành động của các cơ quan lập pháp và hành pháp. Văn bản đã rõ bất cập, rõ phương án thì xử lý ngay, không chờ kết thúc toàn bộ cuộc rà soát. Làm sao phải tinh gọn hệ thống pháp luật, đi vào thực chất để pháp luật dễ tìm hơn, dễ hiểu hơn, dễ thực hiện hơn, ít tầng nấc hơn, giảm thủ tục và giảm chi phí tuân thủ. Pháp luật không chỉ cần đúng, mà phải tốt, phải khả thi, phải phục vụ cho phát triển.

Chủ tịch QH cũng đề nghị Cơ quan thường trực Ban Chỉ đạo - Bộ Tư pháp tiếp tục hoàn thiện hướng dẫn, xử lý ngay những khó khăn về dữ liệu, phần mềm, nhân lực, kinh phí; đẩy mạnh ứng dụng công nghệ số, trí tuệ nhân tạo. Nhưng cần rõ trí tuệ nhân tạo là để tham khảo, không thể là yếu tố quyết định; con người mới là người quyết định. Phải quán triệt công nghệ hỗ trợ phân tích, còn trách nhiệm chính trị và trách nhiệm pháp lý cuối cùng thuộc về con người, trước hết là người đứng đầu.

“Chốt” lại các yêu cầu, Chủ tịch QH nêu tinh thần “3 đã”: Đã rõ thì phải quyết; đã quyết thì làm; đã làm thì phải đến cùng, phải có kết quả và “3 không”: Không để một quy định lạc hậu làm mất một cơ hội phát triển; không để một khoảng trống pháp lý làm chậm một quyết định đúng; không để sự chồng chéo về thẩm quyền trở thành lý do cho sự trì trệ.

Mai Hoàng