Kết luận Trung ương 2 khóa XIV: Nhận diện 'quả đấm thép' tăng trưởng

Kết luận Hội nghị Trung ương lần thứ 2 Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XIV đặt ra yêu cầu tạo đột phá phát triển các thành phần kinh tế trong bối cảnh nền kinh tế đứng trước sức ép chuyển đổi mạnh mẽ, khi cạnh tranh quốc tế gia tăng, chuỗi cung ứng toàn cầu tái cấu trúc nhanh và yêu cầu nâng cao năng lực tự chủ ngày càng trở nên cấp thiết.

Thực tế cho thấy, chủ trương phát triển kinh tế nhiều thành phần đã được xác lập rõ ràng qua nhiều giai đoạn, nhưng hiệu quả thực thi vẫn chưa đạt kỳ vọng, khi các nguồn lực còn phân tán, các khu vực kinh tế vận hành thiếu gắn kết và chưa tạo được sức mạnh tổng thể đủ lớn để thúc đẩy tăng trưởng bứt phá. Chính vì vậy, yêu cầu “đột phá” không dừng ở định hướng mà đặt ra đòi hỏi thay đổi cách vận hành nền kinh tế theo hướng hiện đại, tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế kéo dài và kích hoạt các động lực tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số.

Doanh nghiệp nhà nước mở đường

Kết luận Hội nghị Trung ương 2 không chỉ đặt ra yêu cầu phát triển các thành phần kinh tế, mà nhấn mạnh rõ đòi hỏi phải tạo đột phá về chất trong cách tổ chức và vận hành nền kinh tế, trong đó khu vực doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò then chốt, mang tính dẫn dắt.

Trong cấu trúc phát triển mới, doanh nghiệp nhà nước phải vượt khỏi vai trò “trụ cột ổn định” để chuyển sang vị thế “đầu tàu tăng trưởng”, chủ động mở đường cho các động lực mới. Nghị quyết 79-NQ/TW của Bộ Chính trị xác định rõ yêu cầu khu vực kinh tế nhà nước phải đủ năng lực chi phối các cân đối lớn, đặc biệt trong các lĩnh vực nền tảng như năng lượng, công nghiệp cơ bản và hạ tầng chiến lược, qua đó tạo nền tảng cho tăng trưởng nhanh và bền vững.

Petrovietnam chủ động tham gia sâu vào xu thế chuyển dịch năng lượng. Ảnh: Cấn Dũng

Trong bối cảnh thị trường quốc tế biến động mạnh, các doanh nghiệp nhà nước như Petrovietnam, Petrolimex, TKV, EVN… vẫn giữ vững sản xuất, bảo đảm nguồn cung năng lượng và góp phần ổn định kinh tế vĩ mô. Tuy nhiên, yêu cầu mà Kết luận Trung ương 2 đặt ra không dừng ở việc duy trì ổn định, mà đòi hỏi khu vực này phải tạo ra bước chuyển thực chất về năng lực cạnh tranh và khả năng dẫn dắt phát triển.

Theo định hướng của Chính phủ và cơ quan đại diện chủ sở hữu, doanh nghiệp nhà nước phải đi đầu trong đổi mới sáng tạo, làm chủ công nghệ và triển khai các dự án chiến lược, tận dụng các cơ chế ưu đãi và nguồn lực đầu tư lớn để hình thành các sản phẩm, ngành nghề có giá trị gia tăng cao. Đây chính là điều kiện để chuyển dịch mô hình tăng trưởng, giảm phụ thuộc vào vốn và tài nguyên, hướng tới nền kinh tế dựa trên khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo.

Quan trọng hơn, doanh nghiệp nhà nước phải thực hiện đúng vai trò “bệ đỡ” như Kết luận Trung ương 2 đặt ra, tức không phát triển tách rời mà phải dẫn dắt, kết nối và lan tỏa sang khu vực tư nhân. Khi các tập đoàn lớn chủ động hình thành chuỗi giá trị, nâng cao tỷ lệ nội địa hóa và mở rộng không gian hợp tác, khu vực tư nhân mới có điều kiện tham gia sâu hơn vào sản xuất và đổi mới sáng tạo, từ đó tạo sức mạnh tổng thể cho nền kinh tế.

Điểm mấu chốt nằm ở việc nâng cao hiệu quả hoạt động gắn với trao quyền tự chủ thực chất và trách nhiệm giải trình rõ ràng. Khi doanh nghiệp nhà nước chuyển động theo hướng hiện đại, đẩy nhanh chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và sẵn sàng đầu tư vào các lĩnh vực mới có độ rủi ro cao, vai trò dẫn dắt sẽ được thể hiện bằng kết quả cụ thể thay vì dừng lại ở định hướng

Khu vực kinh tế tư nhân tăng tốc cùng các quyết sách lớn

Kết luận Hội nghị Trung ương 2 cũng đặt ra yêu cầu đột phá phát triển các thành phần kinh tế không tách rời, trong đó khu vực kinh tế tư nhân được xác định là một động lực quan trọng của nền kinh tế, cần được khơi thông mạnh mẽ để đóng góp vào mục tiêu tăng trưởng cao và bền vững.

Trước đó, Nghị quyết số 68-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển kinh tế tư nhân cũng cụ thể hóa định hướng này khi tạo lực đẩy về thể chế, mở rộng không gian phát triển cho khu vực tư nhân, đặc biệt trong các ngành sản xuất, công nghiệp và dịch vụ. Với ngành Công Thương, nhiều doanh nghiệp tư nhân đã vươn lên mạnh mẽ, mở rộng quy mô đầu tư, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Những doanh nghiệp như Vingroup, Hòa Phát hay Thaco cho thấy xu hướng chuyển dịch rõ rệt khi quy mô sản xuất tăng nhanh, mức độ ứng dụng công nghệ ngày càng cao và năng lực cạnh tranh từng bước được nâng lên.

Nhiều doanh nghiệp tư nhân đã vươn lên mạnh mẽ, mở rộng quy mô đầu tư, từng bước tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu. Ảnh: Du Ca

Yêu cầu mà Kết luận Trung ương 2 đặt ra không dừng ở việc ghi nhận vai trò, mà nhấn mạnh phải tháo gỡ các điểm nghẽn thể chế để khu vực tư nhân phát triển thực chất. Hiện nay, những rào cản về tiếp cận đất đai, tín dụng, công nghệ và thị trường vẫn đang hạn chế tốc độ phát triển, đặc biệt đối với doanh nghiệp nhỏ và vừa, trong khi cơ hội tham gia vào các dự án lớn hoặc chuỗi giá trị do doanh nghiệp nhà nước dẫn dắt chưa thực sự rộng mở.

Đặt trong tổng thể phát triển, Kết luận Trung ương 2 yêu cầu hình thành liên kết hiệu quả giữa các thành phần kinh tế thay vì vận hành rời rạc. Trong cấu trúc đó, doanh nghiệp nhà nước giữ vai trò dẫn dắt chuỗi, khu vực tư nhân tham gia sâu vào sản xuất và đổi mới sáng tạo, còn khu vực FDI bổ sung công nghệ và mở rộng thị trường.

Do đó, yêu cầu “đột phá” mà Kết luận Trung ương 2 đặt ra đòi hỏi chuyển mạnh từ chủ trương sang hành động cụ thể, từ định hướng sang kết quả đo đếm được, thông qua việc hoàn thiện thể chế, thiết kế cơ chế kết nối thực chất và tạo động lực để doanh nghiệp hợp tác, cùng tham gia vào các chuỗi giá trị quy mô lớn.

Khi doanh nghiệp nhà nước thực sự đổi mới, phát huy vai trò dẫn dắt, khu vực tư nhân được tiếp sức để mở rộng đầu tư và tham gia sâu vào chuỗi giá trị, một cấu trúc tăng trưởng mới sẽ hình thành với nền tảng vững chắc và năng lực cạnh tranh cao hơn.

Hà Trang