Kazakhstan trưng cầu dân ý về việc thông qua Hiến pháp mới

Theo số liệu công bố, tổng số cử tri Kazakhstan có quyền tham gia trưng cầu dân ý là 12.482.613 người. Số lượng cử tri thực tế đã đi bỏ phiếu là 9.127.192 người, đạt tỷ lệ 73,12%, trong đó có tới 7.954.667 người (chiếm 87,15% số người đi bầu) đã bỏ phiếu tán thành. Số người bỏ phiếu không tán thành là 898.099 người, số phiếu bầu không hợp lệ là 146.558 phiếu.

Tại cuộc họp báo, Đại sứ đặc mệnh toàn quyền Cộng hòa Kazakhstan tại Việt Nam Kanat Tumysh khẳng định, sự kiện trên không chỉ ghi dấu cột mốc mới trong tiến trình xây dựng và phát triển đất nước, mà còn là minh chứng cho ý chí và nguyện vọng của toàn thể người dân Kazakhstan.

Sắc lệnh về dự thảo Hiến pháp mới

Ngày 11/2 vừa qua, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev ký ban hành Sắc lệnh về dự thảo Hiến pháp mới. Các điểm sửa đổi bao trùm đến 84% văn bản. Các định hướng trọng tâm của cuộc cải cách bao gồm:

- Mở rộng các nguyên tắc quốc gia: Cộng hòa Kazakhstan công nhận việc phát triển nguồn vốn nhân lực, giáo dục, khoa học và đổi mới sáng tạo là phương hướng hoạt động chiến lược của nhà nước.

- Nhân dân - Cội nguồn quyền lực: Dự thảo Hiến pháp tiếp tục kế thừa nguyên tắc nhân dân Kazakhstan là cội nguồn duy nhất của quyền lực nhà nước, đồng thời bổ sung một điểm làm rõ quan trọng: nhân dân cũng chính là chủ thể mang tính tối cao của chủ quyền quốc gia.

- Vấn đề tước quốc tịch: Hiện tại, công dân chỉ có thể bị tước quốc tịch Kazakhstan theo phán quyết của tòa án vì các tội danh khủng bố hoặc gây phương hại nghiêm trọng đến lợi ích sống còn của đất nước; song song đó, tình trạng đa quốc tịch không được công nhận. Hiến pháp mới đề xuất giữ nguyên quy định tước quốc tịch thông qua tòa án, nhưng bổ sung quy định cấm tuyệt đối tình trạng song tịch hoặc đa quốc tịch. Việc phát hiện công dân sở hữu hộ chiếu của một quốc gia khác sẽ trở thành căn cứ pháp lý để hủy bỏ quốc tịch Kazakhstan của người đó.

- Chính sách đối ngoại: Dự thảo mới khẳng định: "Kazakhstan tôn trọng các nguyên tắc và chuẩn mực của luật pháp quốc tế, thực thi chính sách đối ngoại hòa bình, hợp tác với các quốc gia hữu quan, không can thiệp vào công việc nội bộ và giải quyết các tranh chấp quốc tế bằng biện pháp hòa bình".

- Chế định Phó Tổng thống: Kazakhstan dự kiến khôi phục chức vụ Phó Tổng thống, vốn từng tồn tại trong giai đoạn 1991-1996 trước khi bị bãi bỏ. Động thái này sẽ thay đổi trình tự chuyển giao quyền lực: Trong trường hợp Tổng thống mãn nhiệm trước thời hạn, quyền hành sẽ được trao cho Phó Tổng thống. Nếu Phó Tổng thống không thể đảm đương, quyền lực sẽ được chuyển giao cho Chủ tịch Kurultai và tiếp đó là Thủ tướng. Sau quy trình này, Kurultai có trách nhiệm tuyên bố tổ chức bầu cử Tổng thống mới trong vòng bảy ngày và tiến hành bầu cử trong vòng hai tháng.

Chuyển đổi sang hệ thống Quốc hội đơn viện - Kurultai

Tháng 9 năm 2025, Tổng thống Kassym-Jomart Tokayev đã đề xuất thành lập Quốc hội một viện, được ông đặt tên là Kurultai. Ông đã khởi xướng việc thành lập Quốc hội một viện trên cơ sở “Tổng thống mạnh - Quốc hội có thực quyền - Chính phủ chịu trách nhiệm giải trình”.

Những điểm chính về Kurultai:

- Quốc hội sẽ có 145 đại biểu.

- Nhiệm kỳ của các đại biểu là 5 năm.

- Cơ quan mới - Hội đồng Nhân dân Kazakhstan: Dự thảo Hiến pháp đề xuất thành lập cơ quan Hội đồng Nhân dân Kazakhstan đại diện cho lợi ích của nhân dân, với các thành viên là những công dân bình thường. Cơ quan tư vấn và hiệp thương tối cao. Hội đồng được trao thẩm quyền: Đưa ra các ý kiến tư vấn và khuyến nghị về các vấn đề trọng đại của đất nước; Góp phần củng cố khối đại đoàn kết dân tộc và gìn giữ các giá trị cốt lõi chung; Đệ trình các dự thảo luật lên Kurultai; Đề xuất tổ chức trưng cầu dân ý toàn quốc.

Quốc Anh