Johatsu: Chuyện về những người 'mất tích tự nguyện' tại Nhật Bản

Ảnh minh họa. (Nguồn: Japan Today)

Sau khi bị sa thải khỏi công việc kỹ sư, một người đàn ông sống tại Nhật Bản đã giấu kín chuyện thất nghiệp với gia đình trong nhiều tháng.

Anh ta ra khỏi nhà vào buổi sáng với bộ vest và trở về nhà vào đêm khuya, giả vờ đi nhậu với đồng nghiệp. Nỗi xấu hổ vì thất nghiệp và khoản nợ tài chính ngày càng chồng chất trở nên không thể chịu đựng được.

Một ngày nọ, người đàn ông hoàn toàn ngừng về nhà, không để lại dấu vết và không có tội danh nào để cảnh sát điều tra. Người Nhật gọi những người như anh ta là johatsu - người tự nguyện mất tích.

Theo Japan Today, mỗi năm, ước tính có khoảng 80.000 người mất tích ở Nhật Bản. Cảnh sát Nhật Bản tìm thấy nhiều người trong vòng vài ngày hoặc vài tuần. Nhưng một số người chỉ đơn giản là biến mất không để lại bất kỳ dấu vết nào.

Trong số những thanh thiếu niên bỏ nhà đi và người già mắc chứng mất trí nhớ, có những người biến mất một cách cố ý, quyết tâm không để bị tìm thấy.

Người Nhật gọi họ là johatsu (“những người bốc hơi”). Họ tự dàn xếp sự biến mất của mình, hoặc thuê các công ty làm điều đó cho họ, nhằm mục đích trở nên vô hình.

Johatsu là gì?

Johatsu (蒸発) mô tả hành động tự nguyện biến mất. Thuật ngữ này xuất hiện vào những năm 1960, khi các cặp vợ chồng bắt đầu bỏ trốn khỏi những cuộc hôn nhân không hạnh phúc.

Hiện tượng này lại nổi lên vào những năm 1990 khi tình trạng kinh tế trì trệ và nợ nần chồng chất khiến những người làm công ăn lương từ bỏ cuộc sống của mình.

Hiện tượng này đã truyền cảm hứng cho nhiều tác phẩm, trong đó có bộ phim "Một người đàn ông biến mất" năm 1967 của Shohei Imamura, kể về sự biến mất của một nhân viên bán hàng và cuộc tìm kiếm anh ta của vị hôn thê.

Cuốn sách ảnh "Những người biến mất của Nhật Bản trong những câu chuyện và bức ảnh” của nhà báo Léna Mauger và nhiếp ảnh gia Stéphane Remael ghi lại cuộc sống vô danh của những người biến mất, trong khi bộ phim tài liệu năm 2024 "Johatsu: Biến mất vào không trung" theo dõi những cá nhân ở các giai đoạn khác nhau của cuộc trốn chạy thầm lặng của họ.

Khái niệm về những vụ biến mất bí ẩn hiện diện khắp nơi trong văn hóa dân gian và văn hóa Nhật Bản. Thuật ngữ kamikakushi (“bị thần linh giấu kín”) xuất hiện nhiều lần trong các câu chuyện dân gian, trong đó dân làng biến mất không lời giải thích.

Các tác phẩm hiện đại như "Spirited Away" của Miyazaki tiếp tục truyền thống này, với cô bé Chihiro được đưa đến một thế giới tâm linh.

Tuy nhiên, trong trường hợp johatsu, các cá nhân chủ động chọn biến mất thay vì bị các linh hồn siêu nhiên bắt cóc. Nhưng tại sao?

Ảnh minh họa. (Nguồn: Japan Today)

Tại sao mọi người quyết định biến mất?

Lý do từ bỏ cuộc sống trước đây rất đa dạng. Phổ biến nhất, nạn nhân của bạo lực gia đình chạy trốn khỏi người bạn đời bạo hành hoặc thoát khỏi những kẻ rình rập.

Khi sự liên lạc bị gián đoạn, một số người rời bỏ cuộc sống cũ. Đó có thể là những cuộc hôn nhân không tình yêu, thám tử tư Kudo Katsunori giải thích trong một cuộc phỏng vấn với BBC. Trong một xã hội coi trọng danh dự và lòng tự trọng, ly hôn có thể bị coi là một thất bại trước công chúng. Thay vì đối mặt với nỗi xấu hổ đó, một số người bạn đời chỉ đơn giản là biến mất.

Những người khác biến mất sau khi mất việc hoặc thi trượt, khi họ không thể chu cấp cho gia đình hoặc không đáp ứng kỳ vọng xã hội.

Nghiện cờ bạc và nợ nần, mặc dù ít phổ biến hơn, đã đẩy một số người đến việc phải vay tiền từ những kẻ cho vay nặng lãi, cuối cùng là bỏ trốn để tránh những lời đe dọa dai dẳng.

Sự sụp đổ của bong bóng tài sản ở Nhật Bản vào đầu những năm 1990 và sự gia tăng tình trạng việc làm không ổn định cũng khiến việc biến mất trở nên phổ biến hơn ở những người đàn ông trung niên phải đối mặt với áp lực tài chính và xã hội. Ngay cả ngày nay, cảm giác tự do đó vẫn khiến mọi người bỏ trốn để theo đuổi một cuộc sống thoải mái.

Những người khác muốn thoát khỏi những nơi làm việc độc hại và những ông chủ áp bức. Một số người sợ karoshi (chết vì làm việc quá sức), và lựa chọn biến mất có vẻ hợp lý hơn đối với một số người so với việc ở lại.

“Những người di chuyển ban đêm” giúp bạn biến mất

Khi các hướng dẫn về cách biến mất một cách lặng lẽ được xuất bản rộng rãi và thuật ngữ này được công nhận, nhiều công ty được thành lập với dịch vụ giúp mọi người “tan biến.” Những công ty này, được gọi là yonige-ya (“cơ quan trốn chạy ban đêm”), chuyên dàn xếp các vụ biến mất: nhanh chóng dọn dẹp căn hộ, hủy số điện thoại, chấm dứt hợp đồng tiện ích và giúp thiết lập danh tính mới (không chính thức).

Tùy thuộc vào số lượng đồ đạc hoặc liệu có cần phải di dời các thành viên gia đình hay không, giá cả dao động từ 50.000 đến 300.000 yen. Việc kiểm tra lý lịch kỹ lưỡng đảm bảo khách hàng không phải đang trốn tránh pháp luật mà tự nguyện lựa chọn biến mất.

Trước khi thực hiện bước đi quyết liệt như vậy, các công ty này cũng có thể cung cấp tư vấn tài chính cho khách hàng đang nợ nần hoặc kiểm tra căn hộ xem có thiết bị giám sát nào do kẻ theo dõi cài đặt hay không.

Những người tự mình dàn dựng vụ biến mất đôi khi tìm đến các hướng dẫn được bán trực tuyến. Một người đánh giá trên Amazon ca ngợi một cuốn sách như vậy vì những hướng dẫn thực tế của nó, lập luận rằng “thà biến mất còn hơn tự tử”./.

(Vietnam+)