Jisoo (BlackPink) chơi tranh triệu USD của Lee Ufan

Jisoo (BlackPink) treo tác phẩm Dialogue trong không gian sống, thu hút sự chú ý. Ảnh: @sooyaaa__/IG.

Ngày 23/8, Jisoo (BlackPink) đăng loạt ảnh đời thường trên trang Instagram cá nhân. Bên cạnh trang phục và những khoảnh khắc trong không gian sống, một tác phẩm nghệ thuật phía sau nữ ca sĩ nhanh chóng gây chú ý.

Trong căn phòng sử dụng gam màu trắng, be, bức tranh với mảng màu cam nổi bật xuất hiện trên tường. Người hâm mộ nhận ra đây là Dialogue (2017) - tác phẩm của nghệ sĩ Lee Ufan. Có thể thấy, nữ ca sĩ có sở thích trưng bày những tác phẩm nghệ thuật đương đại mang tính tối giản và trừu tượng.

Theo thông tin của Bảo tàng Nghệ thuật Mori có cơ sở tại Nhật Bản và nhiều quốc gia châu Á khác, Dialogue sử dụng acrylic trên canvas. Tác phẩm thuộc series cùng tên, bắt đầu từ năm 1996, xoay quanh mối quan hệ giữa quá trình sáng tác, vật liệu và không gian.

Trên thị trường đấu giá, các tác phẩm khổ lớn thuộc loạt Dialogue của Lee Ufan từng được giao dịch ở mức từ 800.000 USD đến 2,5 triệu USD, cho thấy giá trị đáng kể của dòng tranh này.

Thoạt nhìn, bức tranh giống như được tạo nên bởi một nét cọ màu cam lớn. Tuy nhiên, khi quan sát kỹ, mảng màu này được hình thành từ nhiều nét cọ mảnh chồng lên nhau. Mỗi nét được thực hiện nhiều lần, tạo nên cảm giác về một hình khối vừa rõ ràng vừa đang tan vào khoảng trắng xung quanh.

Tác phẩm Dialogue mang nhiều lớp lang ý nghĩa, thể hiện dụng ý nghệ thuật của tác giả. Ảnh: @sooyaaa__/IG, Mutual Art.

Với Lee Ufan, khoảng trống không phải phần bị bỏ lại của tác phẩm. Ông đặc biệt chú trọng yohaku - khái niệm về khoảng trắng hay phần không được vẽ trong nghệ thuật Nhật Bản. Phần được vẽ và phần để trống cùng tồn tại, tạo nên sự cộng hưởng giữa cái hữu hình và vô hình, giữa những gì được tạo ra và những gì không xuất hiện.

Mảng cam dần chuyển sắc từ phải sang trái, như thể tan vào phần canvas để trống. Dù không được phủ màu, khu vực xung quanh vẫn tạo cảm giác sống động. Cách xử lý này thể hiện quan niệm của Lee về việc tìm kiếm sự tương tác giữa tác phẩm và thế giới bên ngoài khung tranh.

Series Dialogue cũng gắn với cách Lee Ufan kiểm soát từng chuyển động của cơ thể. Ông thực hiện các nét cọ dựa trên nhịp thở, tập trung vào mối quan hệ giữa cử chỉ, ánh sáng, màu sắc và không gian. Một tác phẩm có thể mất một tháng hoặc lâu hơn để hoàn thành.

Vì vậy, những bức tranh tưởng như tối giản của Lee không chỉ nằm ở phần màu sắc trên canvas. Khoảng trống, ánh sáng và vị trí của người xem trong không gian cũng trở thành một phần của tác phẩm.

Lee Ufan sinh năm 1936 tại Hàn Quốc. Ông chuyển đến Nhật Bản năm 1956 và theo học triết học phương Tây hiện đại tại Đại học Nihon, theo thông tin của Bảo tàng Quốc gia Victoria (Australia).

Cuối thập niên 1960, Lee trở thành một trong những nhân vật quan trọng của Mono-ha - phong trào nghệ thuật tiên phong tại Nhật Bản. Mono-ha thường được dịch là “trường phái của những vật thể”, nhưng cách gọi này chưa phản ánh đầy đủ tinh thần của phong trào.

Họa sĩ Lee Ufan, một trong những tên tuổi quan trọng của nghệ thuật đương đại châu Á. Ảnh: Jacopo La Forgia.

Thay vì tập trung vào việc tạo ra một vật thể theo cách truyền thống, các nghệ sĩ Mono-ha quan tâm đến bản thân vật liệu, không gian xung quanh và mối quan hệ giữa các vật thể. Phong trào xuất hiện trong bối cảnh Nhật Bản trải qua quá trình phát triển và công nghiệp hóa mạnh mẽ, đồng thời đặt vấn đề với cách nghệ thuật đương đại phương Tây chi phối thực hành nghệ thuật khi đó.

Lee Ufan tiếp tục phát triển những quan niệm này trong sự nghiệp kéo dài nhiều thập kỷ. Các tác phẩm của ông thường khai thác mối liên hệ giữa ý thức, vật chất và không gian. Ông gọi những tác phẩm của mình là “living structures” (cấu trúc sống), trong đó vật liệu và cử chỉ của người nghệ sĩ đều có vai trò riêng.

Tên tuổi của Lee Ufan hiện diện tại nhiều cộng đồng nghệ thuật lớn. Năm 2010, bảo tàng dành riêng cho ông mở cửa trên đảo Naoshima, Nhật Bản. Ông từng có triển lãm cá nhân tại Bảo tàng Solomon R. Guggenheim ở New York, Cung điện Versailles ở Pháp, Trung tâm Pompidou-Metz và Trung tâm Nghệ thuật Quốc gia Tokyo.

Năm 2019, Lee Ufan trở thành nghệ sĩ đầu tiên có triển lãm cá nhân chiếm toàn bộ quảng trường của Bảo tàng và Vườn điêu khắc Hirshhorn tại Washington, D.C. trong lịch sử 44 năm của bảo tàng.

Với Dialogue, Lee tiếp tục theo đuổi một trong những mối quan tâm xuyên suốt sự nghiệp: sự cộng hưởng giữa phần được tạo ra và phần được để lại, giữa tác phẩm và khoảng không bao quanh nó.

Linh Vũ