J-10C và radar AESA: Vì sao radar lại quan trọng đến vậy?

Trên những tiêm kích thế hệ cũ, radar thường sử dụng cơ cấu cơ khí để điều khiển hướng quét. Anten phải thực sự di chuyển để quét một khu vực, vì vậy tốc độ thay đổi hướng quan sát bị giới hạn bởi chuyển động của hệ thống.

Khi yêu cầu tác chiến ngày càng cao, công nghệ radar bắt đầu chuyển sang radar mảng pha.

Radar mảng pha sử dụng nhiều phần tử phát và thu được bố trí thành một mảng. Thay vì phụ thuộc hoàn toàn vào việc xoay anten, hệ thống có thể điều khiển chùm tia điện tử theo những hướng khác nhau.

Cách tiếp cận này cho phép radar thay đổi hướng quét nhanh hơn và thực hiện nhiều nhiệm vụ đồng thời.

AESA là bước phát triển quan trọng hơn của radar mảng pha. AESA sử dụng nhiều mô-đun thu phát riêng biệt, cho phép radar tạo và điều khiển chùm tia điện tử linh hoạt.

Với một tiêm kích, điều này đặc biệt quan trọng vì máy bay phải hoạt động trong môi trường có nhiều mục tiêu, nhiễu điện tử và những thay đổi liên tục về tình huống trên không.

J-10C được trang bị radar AESA, trong khi các phiên bản J-10 trước đó sử dụng radar quét cơ khí. Sự thay đổi này không có nghĩa radar AESA tự động khiến máy bay "nhìn xa hơn" trong mọi điều kiện.

Khả năng phát hiện thực tế còn phụ thuộc vào công suất, thiết kế anten, kích thước mục tiêu, điều kiện môi trường và nhiều yếu tố khác.

Lợi ích quan trọng nằm ở khả năng xử lý tình huống. Radar AESA có thể nhanh chóng chuyển vùng quét, đồng thời theo dõi nhiều mục tiêu và cung cấp dữ liệu cho hệ thống điều khiển hỏa lực.

Điều này giúp phi công có bức tranh chiến thuật rõ hơn thay vì chỉ tập trung vào từng mục tiêu riêng lẻ.

AESA cũng có ưu thế trong môi trường tác chiến điện tử. Việc điều khiển linh hoạt các chùm tia và thay đổi cách phát tín hiệu giúp radar có thêm khả năng chống lại hoạt động gây nhiễu. Tuy nhiên, không nên hiểu rằng AESA hoàn toàn miễn nhiễm với tác chiến điện tử.

Với J-10C, radar AESA còn quan trọng vì nó được kết hợp với tên lửa không đối không tầm xa PL-15.

Khi cảm biến, hệ thống xử lý dữ liệu, liên kết dữ liệu và tên lửa hoạt động cùng nhau, chiếc tiêm kích có thể tiến hành tác chiến ngoài tầm nhìn hiệu quả hơn.

Vì vậy, giá trị của radar AESA không chỉ nằm ở việc "nhìn xa". Điều quan trọng hơn là nó giúp J-10C phát hiện, theo dõi, xử lý và quản lý thông tin về mục tiêu nhanh hơn, tạo nền tảng cho cách tác chiến trên không hiện đại.

Việt Hùng