Indonesia chính thức cấm mạng xã hội đối với trẻ em dưới 16 tuổi

Biểu tượng của mạng xã hội TikTok . Ảnh: AFP/TTXVN

Động thái này đánh dấu bước đi mạnh tay đầu tiên tại Đông Nam Á nhằm kiểm soát tác động tiêu cực của môi trường số đối với trẻ vị thành niên.

Siết chặt quyền truy cập

Theo quy định vừa được phê duyệt trong tháng 3, trẻ dưới 16 tuổi tại Indonesia sẽ không được phép sở hữu tài khoản trên các nền tảng phổ biến như YouTube, TikTok, Facebook, Instagram, Threads, X, Bigo Live hay Roblox. Chính phủ nước này cho biết việc triển khai sẽ được thực hiện theo lộ trình, cho đến khi toàn bộ các nền tảng tuân thủ đầy đủ.

Phát biểu tại cuộc họp báo tối 27/3, Bộ trưởng Truyền thông và Kỹ thuật số Indonesia Meutya Hafid cho biết một số nền tảng đã bắt đầu hành động. Mạng xã hội X, trước đây là Twitter, cam kết từ ngày 28/3 sẽ xác định và vô hiệu hóa các tài khoản thuộc về người dùng chưa đủ tuổi. Trong khi đó, Roblox đang xây dựng chế độ ngoại tuyến dành cho người dùng dưới 13 tuổi nhằm hạn chế truy cập internet.

Bà Meutya nhấn mạnh rằng các doanh nghiệp công nghệ hoạt động tại Indonesia không có lựa chọn nào khác ngoài việc tuân thủ quy định pháp luật. Chính phủ hiện ưu tiên thúc đẩy mức độ tuân thủ thay vì tập trung vào công nghệ xác minh độ tuổi, vốn vẫn còn nhiều tranh cãi và thách thức.

Theo số liệu được công bố trước đó, quy định này có thể ảnh hưởng tới khoảng 70 triệu trẻ em tại Indonesia, trong tổng dân số khoảng 280 triệu người.

Cân bằng giữa bảo vệ và giáo dục

Dù quyết tâm cao, giới chức Indonesia thừa nhận việc thực thi sẽ không hề đơn giản. Các nền tảng cần không chỉ phát hiện mà còn báo cáo việc vô hiệu hóa tài khoản của người dùng dưới 16 tuổi, một nhiệm vụ đòi hỏi hạ tầng kỹ thuật và sự hợp tác chặt chẽ.

“Đây chắc chắn là một nhiệm vụ khó khăn. Nhưng chúng ta phải hành động để bảo vệ trẻ em”, bà Meutya nói.

Các nền tảng nguy cơ cao được xác định dựa trên khả năng trẻ em dễ tiếp xúc với người lạ, nội dung độc hại, nguy cơ bị khai thác hoặc lừa đảo dữ liệu. Điều này khiến các mạng xã hội và nền tảng tương tác trực tuyến trở thành đối tượng chính của quy định.

Chính sách mới đã tạo ra những phản ứng trái chiều trong xã hội. Một số trẻ em tỏ ra tiếc nuối khi phải rời xa các hoạt động giải trí quen thuộc. Maura Munthe, 13 tuổi, cho biết em sử dụng mạng xã hội khoảng 4 giờ mỗi ngày và cảm thấy “nửa đồng tình, nửa không” với quy định mới.

“Em có thể sẽ chơi các trò khác hoặc dành thời gian với bạn bè nhiều hơn”, em nói, cho thấy sự thích nghi bước đầu với thay đổi.

Ở chiều ngược lại, nhiều phụ huynh ủng hộ mạnh mẽ. Bà Leni Sinuraya, mẹ của Maura, cho rằng trẻ em hiện nay đang phụ thuộc quá nhiều vào điện thoại và mạng xã hội.

“Chúng không chịu ăn nếu không có điện thoại, thậm chí nổi cáu nếu bị cấm”, bà nói, đồng thời nhấn mạnh rằng bữa ăn gia đình nên là thời gian giao tiếp trực tiếp thay vì dán mắt vào màn hình.

Các chuyên gia cũng đưa ra góc nhìn thận trọng. Bà Diena Haryana, nhà sáng lập tổ chức bảo vệ trẻ em SEJIWA tại Jakarta, cho rằng mạng xã hội vừa mang lại lợi ích học tập, vừa tiềm ẩn rủi ro tâm lý như lo âu và trầm cảm.

Theo bà, vấn đề không chỉ nằm ở việc hạn chế mà còn ở việc hướng dẫn trẻ sử dụng công nghệ đúng cách, đúng độ tuổi và có sự giám sát.

“Trẻ cần được tiếp cận công nghệ vào thời điểm phù hợp và với sự hướng dẫn đúng đắn”, bà nói và đồng thời dự báo sẽ có những phản ứng tiêu cực ban đầu từ cả trẻ em lẫn phụ huynh khi chính sách đi vào thực tế.

Các trường học và gia đình được kỳ vọng sẽ đóng vai trò quan trọng trong việc giúp trẻ chuyển sang các hoạt động ngoài đời thực, từ học tập đến vui chơi.

Xu hướng toàn cầu siết mạng xã hội

Indonesia không phải là quốc gia duy nhất theo đuổi hướng đi này. Trước đó, Australia đã tiên phong áp dụng lệnh hạn chế mạng xã hội với trẻ em từ cuối năm 2025, khiến khoảng 4,7 triệu tài khoản bị thu hồi quyền truy cập. Một số quốc gia châu Âu như Tây Ban Nha, Pháp và Anh cũng đang xem xét hoặc triển khai các biện pháp tương tự.

Một số nền tảng công nghệ đã bày tỏ sự hợp tác. YouTube cho biết ủng hộ nỗ lực của chính phủ Indonesia trong việc xây dựng khung quản lý dựa trên rủi ro, đồng thời cam kết tham gia cơ chế tự đánh giá để đảm bảo an toàn cho người dùng.

Trong khi đó, TikTok khẳng định sẽ phối hợp chặt chẽ với cơ quan chức năng để thực hiện các biện pháp liên quan đến tài khoản dưới 16 tuổi.

Indonesia đang trở thành một trong những quốc gia đi đầu trong khu vực về kiểm soát môi trường số đối với trẻ em, trong bối cảnh ngày càng nhiều lo ngại về tác động tiêu cực của mạng xã hội đối với thế hệ trẻ.

Bảo Hân/Báo Tin tức và Dân tộc