Iceland bỏ phiếu về nối lại đàm phán gia nhập EU giữa sức ép từ vấn đề Greenland

Trưng cầu ý dân tại Iceland được kỳ vọng tạo động lực cho tiến trình mở rộng EU. Ảnh: Kiprinform.

Khoảng 265.000 cử tri đủ điều kiện sẽ trả lời câu hỏi: Iceland có nên nối lại đàm phán gia nhập EU hay không? Cử tri lựa chọn “Có” hoặc “Không”. Nếu đa số phản đối, tiến trình này sẽ chấm dứt và có thể không được khởi động lại trong nhiều năm. Nếu kết quả là “có”, Iceland sẽ bắt đầu lại quá trình đàm phán với Ủy ban châu Âu về khoảng 35 lĩnh vực, từ kinh tế đến nhân quyền.

Tranh luận về việc gia nhập EU tại Iceland không phải vấn đề mới. Reykjavik từng tiến hành đàm phán gia nhập EU nhưng chính thức chấm dứt tiến trình này năm 2015, chủ yếu do lo ngại việc gia nhập khối sẽ ảnh hưởng đến quyền kiểm soát các nguồn lợi thủy sản.

Vấn đề Greenland cũng đang tạo thêm động lực cho cuộc tranh luận về EU. Vào đầu năm nay, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump nói về việc Mỹ kiểm soát Greenland, ông đã làm thay đổi tâm trạng người dân ở Iceland, quốc gia chỉ cách vùng lãnh thổ tự trị của Đan Mạch, một đồng minh lâu năm của Mỹ, 290 km. Nỗi lo lắng tiềm ẩn trong lòng nhiều người dân Iceland là nếu Greenland bị chiếm đóng, liệu Iceland có phải là mục tiêu tiếp theo? Câu hỏi đặt ra sau đó cũng rất rõ ràng, nếu câu trả lời là có, liệu tư cách thành viên EU có tạo ra một bức tường thành chống lại bất kỳ tham vọng mới nào của ông Trump ở Bắc Đại Tây Dương hay không?

Đối với Iceland, một thành viên Tổ chức Hiệp ước Bắc Đại Tây Dương (NATO) nhưng không có quân đội thường trực, những bất ổn liên quan đến cam kết an ninh của Tổng thống Mỹ Donald Trump cũng được cho là đã củng cố lập luận về việc nước này cần tăng cường hướng tới châu Âu.

Kết quả cuộc bỏ phiếu hiện vẫn rất khó dự đoán. Một cuộc thăm dò của Gallup công bố ngày 27/8 cho thấy trong số những người đã xác định lựa chọn, 51,6% ủng hộ “Không” và 48,4% chọn “Có”. Trong khi đó, khảo sát của hãng Maskina công bố ngày 25/8 lại cho kết quả ngược lại, với 51,3% ủng hộ “Có” và 48,7% chọn “Không”.

Trong khi đó, theo các chuyên gia, kết quả cuộc trưng cầu cũng có thể tác động vượt ra ngoài Iceland. Trung tâm Quốc tế về Quốc phòng và An ninh, cho rằng nếu phương án “Có” được thông qua, điều này có thể duy trì động lực mở rộng EU và củng cố uy tín địa chính trị của khối. Ngược lại, kết quả “Không” có thể làm gia tăng tâm lý hoài nghi đối với tiến trình mở rộng EU.

Thủ tướng Iceland Kristrún Frostadóttir phát biểu tại một sự kiện công cộng về cuộc trưng cầu ý dân liên quan đến việc nối lại đàm phán gia nhập Liên minh châu Âu (EU), tại Reykjavik, Iceland, ngày 26/8/2026. Ảnh: AP.

Một số ý kiến khác cho rằng, nếu tiến trình cuối cùng dẫn tới việc Iceland gia nhập EU, chính trị Bắc Âu và một số vấn đề an ninh khu vực có thể trở nên “châu Âu hóa” hơn, đồng thời EU sẽ có vai trò lớn hơn trong các vấn đề và hợp tác tại Bắc Cực.

Nếu phương án “Không” giành chiến thắng, Chính phủ Iceland hiện nay cho biết sẽ không nối lại đàm phán gia nhập EU. Khi đó, quan hệ giữa Iceland và EU về cơ bản sẽ tiếp tục được duy trì thông qua các khuôn khổ Khu vực Kinh tế châu Âu (EEA), Khu vực Schengen và và Hiệp hội Mậu dịch Tự do châu Âu (EFTA).

Thúy Hà

Nguồn: Bastillepost/Xinhua