IAEA khẳng định thanh sát viên sẽ kiểm tra cơ sở hạt nhân của Iran

Tổng giám đốc IAEA phát biểu tại nhà máy Fukushima ngày 24-6

Tuyên bố của người đứng đầu IAEA Grossi là lời khẳng định mạnh mẽ nhất từ trước đến nay của cơ quan Liên hợp huốc này, vốn được xem là yếu tố then chốt trong việc xác định tình trạng kho vũ khí hạt nhân của Iran.

Đây được xem là điều khoản cốt lõi trong thỏa thuận tạm thời 60 ngày giữa Mỹ và Iran nhằm hướng tới chấm dứt xung đột.

Tuyên bố được ông Grossi đưa ra tại nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi, Nhật Bản. Đây được xem là phản hồi rõ ràng nhất từ Liên hợp quốc sau chuỗi phát ngôn mâu thuẫn giữa Washington và Tehran về việc có cho phép kiểm tra các địa điểm nhạy cảm hay không.

Ông Grossi nhấn mạnh Bản ghi nhớ đã được Tổng thống Mỹ và Tổng thống Iran ký kết, trong đó quy định mọi hoạt động liên quan vật liệu hạt nhân phải chịu sự giám sát của IAEA.

Kể từ cuộc chiến 12 ngày do Israel phát động vào Iran năm 2025, Tehran đã phong tỏa, không cho thanh sát viên tiếp cận các trung tâm làm giàu uranium.

Đây là nơi Iran bị nghi đang lưu trữ uranium làm giàu tới 60% - mức độ tinh khiết cao nhất thế giới ngoài mục đích vũ khí. Lượng uranium này đủ để chế tạo khoảng 10 vũ khí hạt nhân nếu Iran quyết định bứt tốc.

Theo thỏa thuận đạt được tuần trước, Mỹ tạm dỡ bỏ một phần lệnh trừng phạt kinh tế. Đổi lại, Iran phải "pha loãng" kho uranium đã làm giàu và cho IAEA thanh sát trở lại.

Lộ trình đàm phán sẽ kéo dài 60 ngày. Ông Grossi cho biết việc thanh sát có thể diễn ra trong vài ngày tới, ông nhấn mạnh điều quan trọng là nó chắc chắn sẽ xảy ra.

Nỗi lo lớn nhất của cộng đồng quốc tế là IAEA đang "mù thông tin" tại các trung tâm làm giàu uranium.

Dù vẫn được vào nhà máy điện hạt nhân Bushehr, cơ quan này không thể xác minh kho dự trữ hay hệ thống máy ly tâm. Giới chuyên gia lo ngại Iran có thể dịch chuyển vật liệu phóng xạ tới địa điểm chưa khai báo.

Hiện Tehran chưa phản hồi chính thức sau tuyên bố của ông Grossi. Việc IAEA vào cuộc thanh sát được xem là mắt xích quyết định cho tiến trình hòa bình và kiểm soát phổ biến vũ khí hạt nhân.

Theo AP

Thu Nguyên