Hương vị đồng quê

Ảnh minh họa. Nguồn: AI

Đó là những ngày nắng như nung. Trên đồng, hương lúa thơm tho không còn lan tỏa không gian, thay vào đó là mùi bùn ngấu ngai ngái đặc trưng của thôn quê. Nhằm tránh cái nắng ban ngày như đổ lửa, người nông dân phải lựa thời điểm sáng sớm tinh mơ hay chiều gần tắt nắng mới ra đồng, hoặc thậm chí thức gần như thâu đêm trăng sáng để cấy cày. Thế nhưng, bù lại nỗi vất vả sau những buổi phơi nắng phơi sương, các nhà nông cần cù lại được đồng đất quê hương dâng tặng nhiều sản vật, đó là những loại cá tôm, cua ốc để chế biến món ăn.

Cánh đồng sau vụ gặt chính là “vựa cua” tự nhiên, cung cấp nguồn thức ăn giàu đạm và can xi cho con người. Khi lúa đã gặt hết, các chân ruộng bắt đầu được cày bừa, cấp nước để cấy. Những chú cua đồng không còn gốc rạ, bờ cỏ để trú ngụ, bò lổm ngổm trên mặt ruộng, ngoi lên khỏi mặt bùn để thở. Các bà, các mẹ đang cấy, thấy cua ngoi lên là chộp lấy, cho ngay vào vạt quần rồi xắn lên. Cua đựng vào đến đâu, quần xắn cao đến đấy. Có mấy chị xắn quần lên tận bắp đùi non, lộ làn da trắng tinh, làm cho mấy anh trai cày cứ hấp háy mắt đùa cợt. Những tiếng trêu chọc cất lên làm mấy chị giắt cua trong ống quần đỏ bừng đôi má. Những chú cua bị “nhốt” tạm khi tay người đang bận cấy, một lúc sau sẽ được đưa lên bờ, đổ vào thùng gánh nước.

Một buổi cấy, có khi bắt được cả nửa thùng cua. Hôm sau, người lớn dặn lũ trẻ mang giỏ theo để đựng. Đi xúm việc cho người lớn, nhưng chúng tôi làm thì ít, nghịch thì nhiều, cứ nhảy xuồm xuồm trên mặt ruộng để chộp bắt những chú cua đồng đang bò ngơ ngác. Mặt mũi chân tay bê bết bùn đất, nhưng miệng đứa nào đứa nấy không ngớt cười đùa la hét.

Hôm nào không bắt cua trên đồng thì lại tát nước bắt cá ở đìa gần khu ruộng cạn. Nhóm thanh niên trẻ khỏe chỉ tát một loáng là cạn cái đìa nhỏ. Sau đó sẽ là màn hôi cá vô cùng thú vị. Lũ trẻ chúng tôi ào xuống chộp bắt loạn xạ. Người lớn mang theo nơm, dậm, đánh bắt chuyên nghiệp hơn. Còn bọn trẻ đua nhau lội nháo nhào, bắt được con nào sẽ bỏ vào giỏ đeo hông. Nếu không có giỏ thì sáng tạo ra cách để đựng “chiến lợi phẩm” mang về: loại cá nhỏ như đòng đong, cân cấn thì đùm vào lá khoai nước; cá to hơn như rô ron, diếc thì xâu mang của chúng vào sợi lạt hoặc nhánh tre nhỏ. Trên đường về, có đứa còn đeo cả xâu cá vào cổ, đi nghênh ngang để khoe mẽ “tài năng”. Những đứa bắt được nhiều cá không giấu được niềm vui trong nụ cười “chiến thắng” nở toe trên gương mặt ngoe ngoét bùn.

Về đến nhà, việc đầu tiên là đổ ào những thứ kiếm được ra chậu. Bọn thủy sinh bò loạn xạ, nhảy chôm chôm trong chậu đến là thích mắt. Ánh cười tỏa ra trên gương mặt sạm nắng của mẹ, làm bớt đi phần nào vẻ khắc khổ.

“Nhờ công của thằng Tèo, con Tý, nên hôm nay cả nhà được ăn tươi đấy!” Lời khen của mẹ làm cho niềm vui của chúng tôi được nhân lên gấp bội. Rồi mẹ dạy chúng tôi phân chia nhóm thực phẩm nhuốm bùn ấy thành nhiều loại, để chế biến thành những món ăn khác nhau. Những con cua càng thì nấu riêu hoặc canh rau tập tàng; cua mén và cua lột thì rang mẻ. Cá nhỏ sẽ đem kho lá nghệ; cá to có thể rán giòn hoặc om trám, kho tương. Mấy con tôm càng sẽ được bóc vỏ, rim lên dành riêng cho thằng em út.

Những món ăn thấm đẫm hương đồng gió nội ấy đã nuôi những đứa trẻ con nhà nông lớn lên. Các anh trai quê đến tuổi trưởng thành, ai cũng lừng lững “bẻ gãy sừng trâu”, vác cày vác bừa phăm phăm. Thế nên mẹ thường ví, dù con nhà nghèo nhưng cũng lớn “bằng đầu bằng đuôi” như chúng bạn nơi phố xá chứ chả đùa! Ấy là nhờ những món ăn mộc mạc từ đồng đất quê hương. Quả thực, dù quê nhà gian khó, mưa nắng dãi dầu, nhưng với sự cần cù, tần tảo của những người yêu lao động, đất vẫn nuôi người để đáp lại tình người yêu đất.

Mai Hương