Hướng tới phát triển du lịch bền vững

Khánh Hòa đang bước vào giai đoạn phát triển mới với quy mô ngày càng mở rộng và tốc độ tăng trưởng mạnh mẽ. Cùng với số lượng khách gia tăng và hệ thống dịch vụ phát triển nhanh, lượng rác thải nhựa phát sinh tại các điểm đến ngày càng lớn. Đây là vấn đề cần có giải pháp xử lý hiệu quả để góp phần phát triển du lịch bền vững.

Nỗ lực hạn chế rác thải nhựa

Năm 2025, Khánh Hòa đón 16,4 triệu lượt khách, tổng doanh thu du lịch đạt 66.700 tỷ đồng. Năm 2026, tỉnh phấn đấu đón 18,8 triệu lượt khách, doanh thu đạt 78.100 tỷ đồng. Toàn tỉnh hiện có 1.441 cơ sở lưu trú với hơn 70.500 phòng, tạo việc làm cho hàng trăm nghìn lao động và thúc đẩy tăng trưởng nhiều lĩnh vực liên quan như: Vận tải, thương mại và nông nghiệp. Tuy nhiên, tốc độ tăng trưởng nhanh cũng kéo theo áp lực môi trường ngày càng lớn, trong đó có vấn đề xử lý rác thải nhựa.

Theo nghiên cứu của Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tại Việt Nam, trung bình một khách lưu trú phát sinh khoảng 0,4kg rác mỗi ngày đêm, khách tham quan trong ngày phát sinh khoảng 0,2kg. Dự báo đến năm 2030, lượng rác thải nhựa từ hoạt động du lịch tại Việt Nam có thể vượt 330.000 tấn. Với hàng chục triệu lượt khách mỗi năm, lượng rác thải nhựa tích lũy từ hoạt động du lịch tại Khánh Hòa là con số không nhỏ, nguy cơ gây ô nhiễm môi trường nếu không được thu gom và xử lý.

Công ty Du lịch Long Phú đã trang bị thùng rác 2 ngăn để cán bộ, nhân viên và du khách sử dụng.

Theo ông Cung Quỳnh Anh - Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, để bảo vệ môi trường, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch đã tích hợp tiêu chí bền vững vào quản lý vận hành du lịch, khuyến khích các mô hình kinh doanh thân thiện với môi trường. Vấn đề giảm thiểu rác thải nhựa đã được đưa vào các định hướng chiến lược và kế hoạch hành động quốc gia, kết hợp giữa quản lý bền vững, thích ứng khí hậu và hỗ trợ chính sách đồng bộ. Ở góc độ địa phương, để hướng đến phát triển du lịch bền vững, năm 2025, UBND tỉnh đã ban hành Bộ tiêu chuẩn du lịch xanh áp dụng cho cơ sở lưu trú và điểm tham quan. Trong đó, các yêu cầu về giảm rác thải nhựa được đề cập cụ thể: Loại bỏ chai nước nhựa dùng một lần, thay thế túi rác nhựa bằng vật liệu thân thiện môi trường… Tuy nhiên, đến nay, việc triển khai mới dừng ở mức khuyến khích, chưa mang tính bắt buộc, số cơ sở thực sự chuyển đổi vẫn còn rất hạn chế.

Trong thực tế, việc hạn chế rác thải nhựa không dễ dàng khi ý thức của du khách chưa cao. Ông Trần Văn Phú - Trưởng phòng Quản lý Bến tàu du lịch Nha Trang (Ban Quản lý vịnh Nha Trang) cho biết, bến tàu đã lắp đặt biển báo đề nghị khách không mang túi ni lông và đồ nhựa dùng một lần ra đảo, đồng thời thường xuyên nhắc nhở du khách. Tuy nhiên, hiệu quả thực tế vẫn phụ thuộc lớn vào ý thức của từng người.

Để phát triển du lịch xanh

Trong bức tranh chung đó, một số khu nghỉ dưỡng tại Khánh Hòa như: Six Senses Ninh Vân Bay, The Anam Cam Ranh, Ana Mandara Cam Ranh, Vinpearl Nha Trang Resort… đã chủ động triển khai các giải pháp chuyển đổi để hạn chế rác thải nhựa bằng cách thay toàn bộ chai nước nhựa dùng một lần bằng chai thủy tinh tái sử dụng, đồng thời loại bỏ ống hút nhựa và túi ni lông khỏi toàn bộ dịch vụ. "Ban đầu chi phí đầu tư cao hơn, nhưng về lâu dài vừa giảm được chi phí vật tư tiêu hao, vừa nhận được phản hồi rất tích cực từ khách quốc tế, đặc biệt khách châu Âu vốn xem tiêu chí xanh là điều kiện quan trọng khi chọn chỗ lưu trú", ông Lê Đại Hải - Tổng Quản lý Khu nghỉ dưỡng Ana Mandara Cam Ranh chia sẻ.

Từ góc độ chuyên môn, các chuyên gia du lịch nhấn mạnh, muốn phát triển du lịch bền vững, thay vì chỉ khuyến khích, tỉnh Khánh Hòa cần xây dựng lộ trình bắt buộc áp dụng Bộ tiêu chuẩn du lịch xanh đối với cơ sở lưu trú và điểm tham quan, trong đó có việc “nói không” với đồ nhựa dùng một lần. Song song với đó, cần đầu tư nâng cấp hệ thống thu gom, phân loại và tái chế chất thải tại các điểm đến, nhất là vào mùa cao điểm khi lượng rác tăng đột biến; đẩy mạnh truyền thông về du lịch có trách nhiệm, khuyến khích du khách mang theo sản phẩm tái sử dụng và tham gia các hoạt động bảo vệ môi trường tại điểm đến cũng là việc cần làm ngay và làm đồng bộ. "Để kiểm soát hiệu quả rác thải nhựa trong du lịch, cần cách tiếp cận tổng thể từ chính sách, hạ tầng đến hành vi tiêu dùng. Các khoản đầu tư cho giải pháp giảm ô nhiễm nhựa phải được nhìn nhận như một khoản đầu tư cho tương lai, bảo vệ hình ảnh điểm đến và lợi ích kinh tế lâu dài của cả ngành du lịch”, ông Phạm Hà - Chủ tịch Lux Group chia sẻ.

Phát triển du lịch xanh đang trở thành lợi thế cạnh tranh thực sự trong bối cảnh du lịch toàn cầu đang dịch chuyển mạnh theo hướng có trách nhiệm. Thực tế đó cho thấy, nhiều khách quốc tế sẵn sàng trả thêm để lưu trú tại cơ sở có cam kết xanh rõ ràng và có thể kiểm chứng được. Là một trong những trung tâm du lịch biển lớn của cả nước, du lịch Khánh Hòa cần đẩy mạnh phát triển du lịch xanh, nhất là việc hạn chế rác thải nhựa để thu hút khách du lịch.

THÀNH NGUYỄN