Hướng tới kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia

Hội Đông y Việt Nam vinh danh thầy thuốc Đông y tiêu biểu và khen thưởng tập thể phòng khám, phòng chẩn trị Đông y tiêu biểu. (Ảnh: Hà Thu)

Báo cáo của Hội Đông y Việt Nam cho thấy, trải qua các thời kỳ, các thế hệ những người làm đông y luôn đoàn kết, kế thừa và phát huy những giá trị của nền y học dân tộc, tận tâm chữa bệnh, cứu người, đóng góp vào sự nghiệp chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Đó cũng là quá trình tiếp nối những tư tưởng và giá trị quý báu của các bậc tiền nhân, từ quan điểm “Nam dược trị Nam nhân” của Tuệ Tĩnh, y đức, y thuật của Hải Thượng Lãn Ông Lê Hữu Trác đến những đóng góp thiết thực của các thế hệ thầy thuốc Đông y trong suốt chặng đường phát triển của đất nước.

Suốt chặng đường hình thành và phát triển, Hội Đông y Việt Nam đã có nhiều đóng góp thiết thực, từ bảo tồn cây thuốc, bài thuốc, phương pháp chữa bệnh đến phát triển mạng lưới khám bệnh, chữa bệnh bằng y học cổ truyền; từ kinh nghiệm của các lương y đến nghiên cứu, ứng dụng ngày càng có cơ sở khoa học. Qua đó, Hội không chỉ góp phần chăm sóc sức khỏe nhân dân mà còn góp phần giữ gìn và phát huy một bộ phận có giá trị của y học và văn hóa dân tộc.

Thầy thuốc Nhân dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đậu Xuân Cảnh, Chủ tịch Hội Đông y Việt Nam cho biết, bước vào giai đoạn mới, Hội xác định chuyển từ tư duy quản lý một lĩnh vực chuyên môn sang kiến tạo hệ sinh thái y học cổ truyền quốc gia, kết nối người thầy thuốc với người bệnh, tri thức truyền thống với khoa học hiện đại, vùng dược liệu với công nghiệp chế biến.

Mặt khác ứng dụng mạnh mẽ khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong phát triển các bài thuốc, phương pháp chữa bệnh có giá trị; thúc đẩy mô hình kết hợp đông-tây y trên cơ sở bằng chứng khoa học; phát triển dược liệu theo chuỗi giá trị, từ vùng trồng đạt chuẩn, truy xuất nguồn gốc đến chế biến sâu, xây dựng thương hiệu và từng bước tham gia thị trường quốc tế…

Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà phát biểu tại lễ kỷ niệm. (Ảnh: Hà Thu)

Phát biểu ý kiến tại lễ kỷ niệm, Thứ trưởng Thường trực Bộ Y tế Vũ Mạnh Hà đánh giá cao những đóng góp của các thế hệ lãnh đạo, các cấp hội, các lương y, thầy thuốc, cùng toàn thể hội viên Hội Đông y Việt Nam trong 80 năm qua.

Lãnh đạo Bộ Y tế khẳng định, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm đến phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam. Đặc biệt, Thông báo số 68-TB/VPTW ngày 26/5/2026 của Văn phòng Trung ương Đảng thông báo kết luận của đồng chí Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tại buổi làm việc với Đảng ủy Bộ Y tế về phát triển ngành y học cổ truyền Việt Nam đã tiếp tục xác định những định hướng quan trọng đối với phát triển y học cổ truyền trong thời kỳ mới, trong đó nhấn mạnh yêu cầu kế thừa, bảo tồn và phát huy giá trị của y học dân tộc gắn với khoa học, công nghệ, kết hợp chặt chẽ y học cổ truyền với y học hiện đại, phát triển dược liệu, xây dựng thương hiệu và nâng cao vị thế của y học cổ truyền Việt Nam.

Những định hướng này đã được Chính phủ cụ thể hóa tại Quyết định số 1250/QĐ-TTg ngày 9/7/2026, với yêu cầu triển khai đồng bộ, xác định rõ người, rõ việc, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền.

Từ những định hướng trên, Tiến sĩ Vũ Mạnh Hà đề nghị Hội Đông y Việt Nam tiếp tục sưu tầm, lưu giữ các bài thuốc hay, cây thuốc quý, những kinh nghiệm chữa bệnh tốt của các thế hệ đi trước; đồng thời nghiên cứu, đánh giá để những kinh nghiệm có giá trị được áp dụng an toàn, hiệu quả. Cùng với đó, quan tâm truyền lại những kiến thức, kinh nghiệm quý cho thế hệ trẻ, để những giá trị của y học cổ truyền không bị mai một.

Đẩy mạnh kết hợp y học cổ truyền với y học hiện đại, trước hết là để phục vụ người bệnh tốt hơn; trong đó Hội cần phối hợp chặt chẽ với các bệnh viện, trường đại học và cơ sở nghiên cứu để phát triển những phương pháp kết hợp phù hợp, có hiệu quả và an toàn. Quan tâm những vấn đề người dân đang có nhu cầu cao như điều trị bệnh mạn tính, các bệnh cơ xương khớp, điều trị đau, phục hồi chức năng, chăm sóc người cao tuổi và nâng cao chất lượng cuộc sống. Làm tốt việc này để người dân có thêm lựa chọn trong chăm sóc và điều trị, đồng thời phát huy được những ưu điểm của cả y học cổ truyền và y học hiện đại.

Thứ trưởng Y tế cũng đề nghị Hội quan tâm đào tạo, xây dựng đội ngũ thầy thuốc y học cổ truyền có chuyên môn và có y đức; đồng thời tạo điều kiện để các thế hệ đi trước truyền lại cho thế hệ trẻ. Cùng với việc học nghề, cần chú trọng đào tạo kiến thức y học hiện đại, kỹ năng chuyên môn, sử dụng thuốc và dược liệu an toàn, cũng như y đức và trách nhiệm đối với người bệnh.

Nước ta có nguồn dược liệu rất phong phú, nhiều cây thuốc và bài thuốc quý. Vấn đề là phải làm sao để những nguồn dược liệu đó được bảo tồn, phát triển và sử dụng có hiệu quả. Do vậy, Hội cần phối hợp với các địa phương, nhà khoa học, doanh nghiệp để phát triển vùng trồng dược liệu phù hợp, bảo đảm chất lượng; đồng thời nghiên cứu, chế biến và phát triển các sản phẩm từ dược liệu có chất lượng, an toàn, đáp ứng nhu cầu của người dân. Đặc biệt, cần quan tâm bảo tồn những cây thuốc quý, gắn phát triển dược liệu với tạo sinh kế cho người dân ở vùng miền núi, vùng đồng bào dân tộc thiểu số.

Mặt khác, Hội cần phối hợp với các bệnh viện, trường đại học, viện nghiên cứu đẩy mạnh nghiên cứu, nhất là đánh giá hiệu quả, độ an toàn của các bài thuốc, dược liệu và phương pháp điều trị; những gì tốt, có hiệu quả thì cần được nghiên cứu để ứng dụng rộng rãi hơn. Từng bước lưu giữ, số hóa các bài thuốc, cây thuốc và những kinh nghiệm quý của các thế hệ lương y để phục vụ nghiên cứu, đào tạo và truyền lại cho thế hệ sau.

“Bộ Y tế sẽ tiếp tục phối hợp, đồng hành cùng hội trong phạm vi chức năng, nhiệm vụ, vì mục tiêu phát triển nền Y học cổ truyền Việt Nam” - Thứ trưởng Vũ Mạnh Hà khẳng định.

Minh Hoàng