Hướng nghiệp sớm giúp học sinh tự tin chọn nghề trong kỷ nguyên số

Các thông tin tại Ngày hội tư vấn hướng nghiệp sẽ giúp các học sinh hiểu rõ hơn về bản thân, từ đó có lựa chọn chính xác ngành học cho tương lai.

Được cung cấp thông tin trực tiếp, những hoạt động hướng nghiệp đã giúp học sinh hiểu rõ thế mạnh của bản thân, nhu cầu nhân lực của xã hội, từ đó có sự lựa chọn đúng đắn về nghề nghiệp trong tương lai.

Đồng hành cùng học sinh

Tại Ngày hội tư vấn hướng nghiệp dành cho học sinh khối 12 năm học 2025-2026 do Trường Trung học Phổ thông Yên Hòa (phường Yên Hòa, Hà Nội) tổ chức ngày 12/4, hàng trăm học sinh, phụ huynh cùng lắng nghe tư vấn, chia sẻ của các chuyên gia và hàng chục cơ sở giáo dục đại học cùng các đơn vị đồng hành là Hệ sinh thái hướng nghiệp 360, Câu lạc bộ thủ khoa Hà Nội. Đây là hoạt động nhằm hỗ trợ học sinh cập nhật thông tin tuyển sinh mới, đồng thời định hướng lựa chọn ngành, nghề, trường học phù hợp trước kỳ tuyển sinh nhiều thay đổi.

Theo thầy giáo Lê Hồng Chung, Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Yên Hòa, kỳ tuyển sinh 2025-2026 đánh dấu bước chuyển quan trọng, đặt ra yêu cầu thích ứng toàn diện đối với cả học sinh và nhà trường. Thông tư số 06/2026/TT-BGDĐT của Bộ Giáo dục và Đào tạo ban hành quy chế tuyển sinh các ngành đào tạo trình độ đại học và ngành giáo dục mầm non trình độ cao đẳng đã đưa ra nhiều quy định mới, hướng tới công bằng và thực chất hơn trong tuyển sinh, như giới hạn tối đa 5 phương thức xét tuyển và 15 nguyện vọng, thiết lập ngưỡng đảm bảo chất lượng đầu vào và quy định cụ thể về tổ hợp môn.

“Những điều chỉnh này đòi hỏi học sinh phải có sự chuẩn bị bài bản, chủ động điều chỉnh lộ trình học tập để đáp ứng yêu cầu mới. Đồng thời, đây cũng là nhiệm vụ cấp thiết đối với nhà trường trong việc đồng hành, định hướng để học sinh đưa ra lựa chọn phù hợp”, thầy giáo Lê Hồng Chung chia sẻ.

Thực tế, công tác hướng nghiệp tại Trường Trung học Phổ thông Yên Hòa đã được triển khai sớm và có hệ thống. Từ năm học 2023-2024, khi học sinh khối 10 K64 nhập học, nhà trường đã tổ chức các hoạt động trải nghiệm hướng nghiệp, hỗ trợ học sinh nhận diện năng lực cá nhân. Năm 2024, các hoạt động này được đẩy mạnh với Ngày hội tư vấn hướng nghiệp “Hiểu mình - Hiểu nghề - Hướng tương lai”, qua đó thu thập và phân tích dữ liệu năng lực học sinh một cách khoa học.

Bước sang năm 2025, nhà trường tăng cường các hoạt động trải nghiệm thực tiễn như ngày hội nghề nghiệp, các chuyên đề định hướng do chuyên gia tư vấn, giúp học sinh hình thành tư duy lựa chọn nghề nghiệp. Đến năm 2026, khi học sinh bước vào giai đoạn quyết định, hệ thống hướng nghiệp được hoàn thiện, chuyển hóa thành năng lực thực tiễn, hỗ trợ các em đưa ra quyết định chọn trường, chọn ngành.

Tại Hội thảo “Hành trình khởi nghiệp và đổi mới sáng tạo từ trung học phổ thông” diễn ra ngày 11/4 tại Trường Trung học Phổ thông Đa Phúc (xã Sóc Sơn, Hà Nội) do Học viện Nông nghiệp Việt Nam phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức, nhiều học sinh cho biết, những chia sẻ của các thầy, cô giáo và các diễn giả giúp các em hiểu hơn về thế mạnh của bản thân, từ đó có thêm định hướng rõ ràng trong việc lựa chọn nghề nghiệp tương lai.

Em Đặng Thị Ngọc, học sinh lớp 12D2, Trường Trung học Phổ thông Đa Phúc chia sẻ: “Em đã sớm xác định những ngành nghề và trường Đại học để đăng ký xét tuyển, nhưng với những thông tin từ hội thảo, em đã có thêm tự tin để thử sức với những ngành nghề mới”.

Gắn định hướng nghề nghiệp với nhu cầu xã hội

Trong bối cảnh thị trường lao động chuyển động nhanh, khó đoán định dưới tác động của công nghệ và toàn cầu hóa, định hướng nghề nghiệp cho học sinh phổ thông không còn là câu chuyện chọn ngành, chọn trường; đó là một quá trình trang bị năng lực toàn diện gắn với xu thế phát triển kinh tế - xã hội, yêu cầu ngày càng cao của thời đại số. Học sinh cần hiểu mình phù hợp với lĩnh vực nào, quan trọng hơn, phải có khả năng thích ứng, tư duy linh hoạt và tinh thần học tập suốt đời để không bị tụt lại phía sau. Khi đó, hướng nghiệp không còn là “lựa chọn một con đường”, mà là chuẩn bị hành trang để sẵn sàng đi trên nhiều con đường khác nhau trong tương lai.

Các phụ huynh tìm hiểu thông tin tuyển sinh của Trường Đại học Bách Khoa Hà Nội

Em Nguyễn Khải Phong, lớp 12D4, Trường Trung học Phổ thông Yên Hòa cho biết đã lựa chọn được một số trường đào tạo ngành Kinh tế để đăng ký xét tuyển trong thời gian tới. Tuy nhiên, trước những tác động ngày càng rõ nét của công nghệ và trí tuệ nhân tạo đối với thị trường lao động, em cũng xác định sẽ không chỉ dừng lại ở việc học kiến thức chuyên ngành, mà chủ động tìm hiểu, trang bị thêm các kỹ năng liên quan đến phân tích dữ liệu, công nghệ số và ngoại ngữ. Theo em, đây là những yếu tố quan trọng giúp tăng khả năng thích ứng, mở rộng cơ hội việc làm, tránh bị tụt hậu.

Em Lê Khánh Linh, lớp 12D8, Trường Trung học Phổ thông Yên Hòa chia sẻ, bên cạnh việc lựa chọn ngành học phù hợp với sở thích và năng lực bản thân, em cũng đặc biệt quan tâm đến triển vọng nghề nghiệp trong tương lai. Theo Linh, trong bối cảnh nhiều lĩnh vực đang chịu tác động mạnh của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, việc tìm hiểu kỹ xu hướng phát triển của ngành nghề là rất cần thiết. Vì vậy, em ưu tiên những ngành có khả năng thích ứng cao, đồng thời chủ động trau dồi kỹ năng mềm, ngoại ngữ và năng lực số để sẵn sàng đáp ứng yêu cầu ngày càng khắt khe của thị trường lao động.

Có thể thấy, nhiều học sinh hiện nay đã chủ động tiếp cận thông tin, tìm hiểu xu hướng nghề nghiệp, tự trang bị thêm kỹ năng để thích ứng với thị trường lao động. Điều này cho thấy nhận thức về hướng nghiệp trong học sinh phổ thông đang có sự chuyển biến rõ rệt, từ bị động sang chủ động, từ lựa chọn theo cảm tính sang cân nhắc trên cơ sở dữ liệu và dự báo. Tuy nhiên, để quá trình định hướng này thực sự hiệu quả và bền vững, vai trò đồng hành, tư vấn từ phía nhà trường và giáo viên vẫn giữ vai trò then chốt, giúp học sinh có thêm cơ sở khoa học, định hướng đúng đắn trước khi đưa ra quyết định quan trọng.

Thầy giáo Lê Hồng Chung, Hiệu trưởng Trường Trung học Phổ thông Yên Hòa, cho rằng, trước khối lượng thông tin tuyển sinh đa chiều của năm 2026, phụ huynh cùng nhà trường tiếp tục đồng hành với vai trò là những “nhà cố vấn” chiến lược để đưa ra những lời khuyên khách quan, tôn trọng thế mạnh cốt lõi của từng học sinh, giúp các em chủ động, tự tin với lựa chọn của mình.

“Với lộ trình triển khai định hướng nghề nghiệp thông qua hoạt động trải nghiệm - hướng nghiệp của nhà trường từ nhiều năm qua, học sinh đã có thể sớm tự đánh giá và nhận diện năng lực cá nhân. Điều này rất quan trọng trong việc giúp các em có cái nhìn toàn diện hơn về ngành nghề, hiểu rõ yêu cầu của từng lĩnh vực để đưa ra quyết định phù hợp, lâu dài”, thầy giáo Lê Hồng Chung chia sẻ.

Trong bối cảnh nghề nghiệp không ngừng biến động, chịu tác động mạnh mẽ của công nghệ và trí tuệ nhân tạo, việc định hướng nghề nghiệp cho học sinh cần được nhìn nhận như một hành trình lâu dài, thay vì một lựa chọn mang tính thời điểm. Khi được trang bị đầy đủ thông tin, kỹ năng, cùng với sự đồng hành từ gia đình, nhà trường, các em sẽ không chỉ chọn đúng ngành, đúng trường, mà còn có đủ bản lĩnh để thích ứng, chuyển đổi và phát triển bền vững trong tương lai. Đó cũng chính là nền tảng để mỗi cá nhân tự tin bước vào thị trường lao động hiện đại, góp phần đáp ứng yêu cầu nguồn nhân lực chất lượng cao trong kỷ nguyên số.

Bài, ảnh Nguyễn Cúc (TTXVN)