Hướng dẫn mới về cổ phần hóa doanh nghiệp 100% vốn nhà nước

Bộ Tài chính quy định cụ thể phương thức bán cổ phần khi cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước. Ảnh minh họa

Thông tư áp dụng đối với cơ quan đại diện chủ sở hữu, người đại diện chủ sở hữu trực tiếp và doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ; tổ chức tín dụng được thành lập, tổ chức dưới hình thức công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ theo quy định của pháp luật về các tổ chức tín dụng (trừ Ngân hàng Chính sách) cùng các cơ quan, tổ chức, cá nhân có liên quan đến quá trình cổ phần hóa.

Theo quy định, doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm kiểm kê, phân loại tài sản, các nguồn vốn và quỹ đang quản lý, sử dụng tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp. Tài sản được phân thành các nhóm gồm tài sản phục vụ hoạt động sản xuất, kinh doanh; tài sản không cần dùng; tài sản ứ đọng; tài sản thuê, mượn; tài sản công và tài sản chờ quyết định xử lý.

Đối với các khoản nợ, doanh nghiệp phải đối chiếu, xác nhận, phân loại và lập bảng kê chi tiết từng khoản phải thu, phải trả theo từng khách nợ, chủ nợ. Giá trị thực tế của doanh nghiệp được xác định trên cơ sở giá thị trường của tài sản tại thời điểm xác định giá trị doanh nghiệp bằng đồng Việt Nam theo danh mục tài sản ghi trên sổ sách kế toán. Đối với tài sản là hiện vật, chỉ đánh giá lại những tài sản công ty cổ phần tiếp tục sử dụng.

Thông tư cũng quy định tổ chức tư vấn phải xác định giá trị doanh nghiệp theo phương pháp tài sản và có thể lựa chọn thêm tối thiểu một phương pháp định giá khác theo quy định của pháp luật về giá và thẩm định giá.

Về bán cổ phần, Thông tư hướng dẫn hai phương thức gồm đấu giá công khai và thỏa thuận trực tiếp. Khi đấu giá công khai, doanh nghiệp phải công bố các thông tin như giá trị doanh nghiệp, tài sản, danh sách công ty mẹ, công ty con, kết quả hoạt động kinh doanh trong 3 năm liền kề trước khi cổ phần hóa, vốn điều lệ, cơ cấu vốn điều lệ, các rủi ro dự kiến và kế hoạch sử dụng tiền thu từ cổ phần hóa.

Phương thức thỏa thuận trực tiếp được áp dụng trong một số trường hợp như bán cho người lao động và tổ chức công đoàn cơ sở; chỉ có một nhà đầu tư đăng ký mua; bán số cổ phần còn lại chưa phân phối hết sau đấu giá công khai; hoặc khi chỉ có 1 đến 2 nhà đầu tư chiến lược đăng ký mua cổ phần theo quy định. Thời hạn hoàn thành thỏa thuận trực tiếp từ 10 đến 30 ngày, tùy từng trường hợp.

Ngoài ra, Thông tư quy định chi tiết 4 nguồn tiền thu từ cổ phần hóa, gồm tiền bán cổ phần, chênh lệch định giá phần vốn nhà nước, chênh lệch giá trị sổ sách tăng thêm và lợi nhuận trích lập Quỹ đầu tư phát triển.

Thông tư số 103/2026/TT-BTC có hiệu lực từ ngày 17/7/2026, đồng thời bãi bỏ các Thông tư số 32/2021/TT-BTC, 46/2021/TT-BTC, 36/2021/TT-BTC và 21/2019/TT-BTC của Bộ Tài chính.

Vũ Đậu