Hướng dẫn giải quyết chế độ thai sản khi sinh con thứ hai

Công nhân nữ làm việc tại cơ sở sản xuất thuộc Tổng công ty cổ phần dệt may Hà Nội (Hanosimex).

Công văn nêu rõ, thực hiện Luật Dân số số 113/2025/QH15 ngày 10/12/2025 (sau đây gọi tắt là Luật Dân số năm 2025); Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định chi tiết một số điều và biện pháp tổ chức thi hành Luật Dân số; Quyết định số 2222/QĐ-BHXH ngày 29/7/2025 và Quyết định số 313/QĐ-BHXH ngày 27/3/2026 của Bảo hiểm xã hội Việt Nam về sửa đổi, bổ sung Quy trình giải quyết hưởng các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp; Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội hướng dẫn các đơn vị sử dụng lao động trên địa bàn Thành phố một số nội dung liên quan việc giải quyết chế độ thai sản khi sinh con thứ hai.

Trước hết, về đối tượng, điều kiện hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai, kể từ ngày 1/7/2026, người lao động thuộc đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc được giải quyết chế độ thai sản khi sinh con thứ hai nếu đáp ứng điều kiện hưởng chế độ thai sản theo Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và thuộc một trong các trường hợp quy định tại khoản 1 Điều 2 Nghị định số 168/2026/NĐ-CP: (1) Lao động nữ sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh có một con đẻ còn sống; (2) Lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc khi vợ sinh con thứ hai mà tại thời điểm sinh, người vợ có một con đẻ còn sống.

Tiếp đó, về thời gian nghỉ hưởng chế độ, việc nghỉ hưởng chế độ thai sản được thực hiện theo quy định của Luật Dân số năm 2025 và Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024, lao động nữ được nghỉ trước và sau sinh 7 tháng, thời gian nghỉ trước sinh không quá 2 tháng.

Trong trường hợp sinh đôi trở lên thì từ con thứ hai trở đi, cứ mỗi con được nghỉ thêm 1 tháng. Lao động nam đang tham gia bảo hiểm xã hội khi vợ sinh đôi hoặc sinh con thứ hai được nghỉ 10 ngày làm việc; trường hợp sinh ba trở lên thì từ con thứ ba trở đi được nghỉ thêm 3 ngày làm việc đối với mỗi con.

Về mức hưởng chế độ, mức hưởng chế độ thai sản được thực hiện theo quy định tại các Điều 53, 58 và 59 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024. Trong đó, mức hưởng hằng tháng bằng 100% mức bình quân tiền lương làm căn cứ đóng bảo hiểm xã hội bắt buộc của 6 tháng gần nhất trước khi nghỉ việc hưởng chế độ; trợ cấp một lần khi sinh con bằng 2 lần mức tham chiếu tại tháng sinh con đối với mỗi con.

Về hồ sơ, thủ tục giải quyết, đối với người lao động đang tham gia bảo hiểm xã hội, đơn vị sử dụng lao động lập hồ sơ theo Điều 61 Luật Bảo hiểm xã hội năm 2024 và Mẫu số 01B-HSB; tại cột 'Ghi chú' ghi rõ 'Sinh con thứ hai'.

Đối với người lao động đã thôi việc hoặc đang bảo lưu thời gian đóng bảo hiểm xã hội, người lao động trực tiếp nộp hồ sơ cho cơ quan bảo hiểm xã hội kèm Mẫu số 14- HSB. Nội dung đề nghị ghi rõ: 'Đề nghị hưởng chế độ thai sản khi sinh con thứ hai theo khoản 1 Điều 2 Nghị định số 168/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ'.

Người kê khai và đơn vị sử dụng lao động chịu trách nhiệm toàn diện trước pháp luật về tính đầy đủ, chính xác và trung thực của hồ sơ gửi cơ quan bảo hiểm xã hội.

Theo Bảo hiểm xã hội thành phố Hà Nội, đến hết tháng 6/2026, số người tham gia bảo hiểm y tế trên địa bàn Thủ đô đạt gần 8,6 triệu người, tăng hơn 82 nghìn người so với cuối năm 2025. Số người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đạt gần 2,6 triệu người, tăng hơn 174 nghìn người. Số người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện đạt gần 150 nghìn người, tăng gần 12 nghìn người.

Ngành bảo hiểm xã hội Hà Nội cũng giải quyết đầy đủ các chế độ bảo hiểm xã hội, bảo hiểm thất nghiệp cho hơn 269 nghìn lượt người, góp phần bảo đảm quyền lợi của người lao động và người tham gia.

NGÂN ANH