Hợp tác Việt Nam - Trung Quốc: Mở rộng triển vọng chiến lược toàn diện

Bốc xếp hàng hóa vận chuyển bằng đường sắt sang Trung Quốc từ Trung tâm logistics ITL ga Yên Viên, thành phố Hà Nội. Ảnh: Thanh Trúc

Động lực từ nền tảng chính trị và hợp tác toàn diện

Theo đánh giá của ông Hà Vĩ - Đại sứ Trung Quốc tại Việt Nam, các chuyến thăm cấp cao giữa lãnh đạo hai Đảng, hai nước trong thời gian qua mang ý nghĩa lịch sử, trong đó, nổi bật là chuyến thăm Việt Nam của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình trong năm 2025. Sự kiện này không chỉ khẳng định vị trí ưu tiên của Việt Nam trong chính sách ngoại giao láng giềng của Trung Quốc, mà còn mở ra giai đoạn hợp tác mới với việc hai bên ký kết số lượng lớn các văn kiện hợp tác trên nhiều lĩnh vực.

Các thỏa thuận hợp tác không chỉ tập trung vào những lĩnh vực truyền thống như kinh tế, thương mại, nông nghiệp hay văn hóa, mà còn mở rộng sang các lĩnh vực mới có tính chiến lược như trí tuệ nhân tạo, kết nối hạ tầng và bảo đảm an sinh xã hội. Điều này cho thấy xu hướng chuyển dịch từ hợp tác chiều rộng sang chiều sâu, gắn với yêu cầu phát triển trong giai đoạn mới.

Dưới sự chỉ đạo của lãnh đạo cấp cao, các hoạt động hợp tác giữa hai nước diễn ra sôi động trên hầu hết các lĩnh vực. Đáng chú ý, sự gắn kết giữa các chuỗi công nghiệp và sản xuất ngày càng chặt chẽ, khi nhiều doanh nghiệp Trung Quốc với tiềm lực tài chính và công nghệ lựa chọn Việt Nam làm điểm đến ưu tiên trong chiến lược đầu tư ra nước ngoài.

Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Ngô Lê Văn đánh giá, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc đã trải qua nhiều giai đoạn khác nhau, nhưng nhìn chung vẫn duy trì được xu hướng phát triển tích cực, đạt được nhiều thành tựu quan trọng trên các lĩnh vực. Đây là nền tảng quan trọng để hai nước tiếp tục thúc đẩy hợp tác trong giai đoạn tới.

Quan hệ thương mại song phương tiếp tục duy trì đà tăng trưởng mạnh mẽ. Trung Quốc giữ vững vị thế là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam trong hơn 2 thập kỷ liên tiếp. Kim ngạch thương mại hai chiều, hợp tác đầu tư và kết nối chuỗi cung ứng không ngừng được tăng cường, thiết lập những kỷ lục mới, góp phần tạo ra lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp và người dân hai nước.

Trong lĩnh vực nông nghiệp, hợp tác tiếp tục mang lại hiệu quả rõ nét. Phần lớn sản phẩm rau quả của Việt Nam được xuất khẩu sang Trung Quốc, trong đó, mặt hàng sầu riêng đạt kim ngạch 3,4 tỷ USD trong năm 2025, chiếm tỷ trọng áp đảo trong tổng lượng xuất khẩu của Việt Nam. Điều này cho thấy tiềm năng lớn của thị trường Trung Quốc đối với nông sản Việt Nam.

Bên cạnh đó, du lịch giữa hai nước cũng phục hồi và phát triển mạnh. Việt Nam trở thành một trong những điểm đến được du khách Trung Quốc ưa chuộng. Những khó khăn trong thanh toán xuyên biên giới từng bước được tháo gỡ, đặc biệt là việc kết nối hệ thống thanh toán bằng mã QR từ đầu tháng 12/2025 đã mở ra điều kiện thuận lợi để thúc đẩy giao lưu du lịch và tiêu dùng.

Các hoạt động giao lưu nhân văn diễn ra phong phú với nhiều hình thức đa dạng như hành trình hữu nghị, diễn đàn nhân dân và giao lưu thanh niên. Những hoạt động này góp phần củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương, tăng cường sự hiểu biết và gắn kết giữa nhân dân hai nước.

Trong lĩnh vực công nghệ cao, hợp tác giữa hai bên đang được mở rộng với trọng tâm là kinh tế xanh, chuyển đổi năng lượng và các ngành then chốt phục vụ quá trình công nghiệp hóa. Dòng vốn đầu tư từ Trung Quốc ngày càng tập trung vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, phù hợp với định hướng phát triển bền vững của Việt Nam. Các dự án hạ tầng chiến lược, bao gồm các tuyến đường sắt khổ tiêu chuẩn tại khu vực miền Bắc và dự án nhà máy đốt rác phát điện tại Sóc Sơn, đang được thúc đẩy triển khai, góp phần vào quá trình hiện đại hóa và chuyển đổi xanh.

Đánh giá về hiệu quả hợp tác, ông Hà Vĩ cho rằng, có thể khái quát bằng 3 đặc điểm: “Quy mô lớn, thực chất và đổi mới”. Nhận định này phản ánh xu hướng phát triển toàn diện và ngày càng đi vào chiều sâu của quan hệ song phương.

Triển vọng hợp tác trong bối cảnh mới

Hiện nay, Việt Nam và Trung Quốc đều bước vào những giai đoạn phát triển quan trọng. Sự tương đồng trong định hướng phát triển, đặc biệt trong các lĩnh vực đổi mới sáng tạo, kinh tế số và phát triển lực lượng sản xuất mới, tạo điều kiện thuận lợi để hai nước tăng cường kết nối chiến lược và chia sẻ kinh nghiệm quản trị.

Trong bối cảnh đó, việc thúc đẩy trao đổi lý luận và kinh nghiệm phát triển được coi là cần thiết nhằm xây dựng nền tảng lý luận vững chắc cho hợp tác lâu dài. Việc nghiên cứu các mô hình phát triển phù hợp với điều kiện và đặc thù của mỗi nước có ý nghĩa quan trọng trong bối cảnh môi trường quốc tế nhiều biến động.

Hợp tác kinh tế được định hướng phát triển theo chiều sâu, với trọng tâm là tăng cường kết nối chuỗi công nghiệp và chuỗi cung ứng. Hai bên khuyến khích đầu tư vào các lĩnh vực có giá trị gia tăng cao, đồng thời tận dụng hiệu quả thị trường rộng lớn của Trung Quốc để thúc đẩy xuất khẩu hàng hóa Việt Nam.

Song song với đó, giao lưu nhân dân tiếp tục được đẩy mạnh nhằm củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ song phương. Đây được xem là yếu tố quan trọng bảo đảm tính bền vững của quan hệ trong dài hạn.

Trong bối cảnh tình hình quốc tế và khu vực có nhiều biến động phức tạp, hai nước tăng cường phối hợp trong các vấn đề toàn cầu, bao gồm phát triển, an ninh, văn minh và quản trị. Những nỗ lực này góp phần tích cực vào việc duy trì hòa bình, ổn định và phát triển của khu vực cũng như trên thế giới.

Quan hệ Việt Nam - Trung Quốc bước vào giai đoạn mới, kể từ khi hai bên tuyên bố xây dựng Cộng đồng chia sẻ tương lai có ý nghĩa chiến lược vào cuối năm 2023. Từ đó đến nay, quan hệ song phương đạt được những bước tiến rõ rệt với mức độ tin cậy chính trị được nâng cao, hợp tác quốc phòng - an ninh ngày càng thực chất, hợp tác kinh tế đi vào chiều sâu và nền tảng xã hội được củng cố.

Hai bên tiếp tục khẳng định coi trọng quan hệ song phương như một ưu tiên hàng đầu trong chính sách đối ngoại. Đây được xem là lựa chọn chiến lược, phản ánh lợi ích lâu dài của cả hai quốc gia. Trên cơ sở đó, hai bên nhất trí duy trì định hướng chính trị cấp cao, coi sự phát triển của mỗi bên là cơ hội chung, đồng thời tiếp tục thúc đẩy hợp tác theo phương châm láng giềng hữu nghị, hợp tác toàn diện và hướng tới tương lai.

Trong quá trình phát triển quan hệ, hai nước cũng chú trọng xử lý các vấn đề còn tồn tại thông qua biện pháp hòa bình, phù hợp với luật pháp quốc tế. Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Việt Nam Ngô Lê Văn, để tiếp tục củng cố và phát triển quan hệ, hai bên xác định một số định hướng trọng tâm. Trước hết là duy trì trao đổi cấp cao thường xuyên, phát huy vai trò của các kênh đối ngoại, đặc biệt là kênh Đảng, nhằm bảo đảm định hướng chiến lược cho quan hệ song phương. Đồng thời, tăng cường hiệu quả các cơ chế hợp tác hiện có, kịp thời xử lý các vướng mắc phát sinh.

Bên cạnh đó, hợp tác kinh tế cần được thúc đẩy theo hướng cân bằng, bền vững và hiệu quả hơn, với trọng tâm là kết nối hạ tầng, đặc biệt là giao thông đường sắt. Việt Nam tiếp tục tạo điều kiện thuận lợi để thu hút đầu tư chất lượng cao từ Trung Quốc, đồng thời phối hợp tháo gỡ các khó khăn trong các dự án hợp tác.

Giao lưu nhân dân và hợp tác địa phương cũng được xác định là trụ cột quan trọng. Các địa phương, đặc biệt là khu vực biên giới, được khuyến khích tăng cường hợp tác trong các lĩnh vực thương mại, du lịch, nông nghiệp và phát triển hạ tầng, qua đó góp phần nâng cao hiệu quả tổng thể của quan hệ song phương.

Trong bối cảnh thế giới đang chứng kiến những thay đổi sâu sắc, quan hệ Việt Nam - Trung Quốc đứng trước cả cơ hội và thách thức. Tuy nhiên, với nền tảng chính trị vững chắc, sự đồng thuận chiến lược và quyết tâm của lãnh đạo hai nước, quan hệ song phương được kỳ vọng sẽ tiếp tục phát triển ổn định, hiệu quả và bền vững, đóng góp tích cực vào hòa bình và phát triển của khu vực và thế giới.

Thanh Trúc