Hợp lực doanh nghiệp, tạo sức bật cho tăng trưởng hai con số

Gỡ điểm nghẽn vốn, khơi thông đầu tư

Tăng trưởng hai con số đang được đặt trong tầm nhìn 10-15 năm. Chia sẻ tại chương trình Cafe doanh nhân HUBA lần thứ 91 do Hiệp hội Doanh nghiệp TP.HCM (HUBA) tổ chức ngày 8/8, TS. Trần Du Lịch cho rằng, Việt Nam cần duy trì tốc độ tăng trưởng cao trong nhiều năm để tạo cơ hội thoát bẫy thu nhập trung bình trước khi lợi thế về dân số suy giảm.

Một vấn đề được các chuyên gia đặc biệt lưu ý là sự phụ thuộc lớn của nền kinh tế vào tín dụng ngân hàng. Hiện có khoảng 55% tổng cung vốn hiện đến từ ngân hàng. Định hướng cải cách thị trường tài chính là đưa tỷ lệ này xuống khoảng 47%, đồng thời tăng nguồn vốn từ cổ phiếu, trái phiếu, quỹ đầu tư và các nguồn lực trong nước, quốc tế.

Các chuyên gia cho rằng để tăng trưởng 2 con số cần có sự hợp lực từ nhiều phía.

Ông Trần Du Lịch cho rằng nhu cầu vốn trung và dài hạn cần được chia sẻ cho thị trường vốn và các định chế tài chính. Đây là yêu cầu đã được đặt ra từ quá trình tái cấu trúc hệ thống ngân hàng và càng trở nên cấp thiết khi nền kinh tế bước vào giai đoạn tăng trưởng cao.

Với doanh nghiệp, việc mở rộng các kênh huy động vốn kéo theo yêu cầu nâng chuẩn quản trị. Minh bạch tài chính, kiểm toán, công bố thông tin và quản trị doanh nghiệp sẽ quyết định khả năng tiếp cận nguồn vốn dài hạn.

Trong khi đó, lãi suất vẫn là áp lực lớn. Chi phí nhân công và nguyên vật liệu tăng khiến giá thành sản phẩm chịu sức ép. Một số doanh nghiệp phản ánh lãi suất cho vay 14-15% khiến việc mở rộng sản xuất, đầu tư gặp nhiều khó khăn.

Theo ông Từ Tiến Phát - Tổng giám đốc Ngân hàng TMCP Á Châu (ACB), ngân hàng cần tăng vai trò tư vấn và đồng hành với doanh nghiệp. Các phương án tài chính cần được xây dựng dựa trên dòng tiền, chu kỳ kinh doanh và đặc điểm hoạt động của từng doanh nghiệp.

“Doanh nghiệp nên linh hoạt hơn ở những giải pháp về tài chính được tư vấn bởi các ngân hàng, thay vì chỉ dùng một cách duy nhất là vay vốn thông thường. Vai trò tư vấn, đồng hành của ngân hàng rất quan trọng, từ cơ cấu nguồn vốn, quản trị dòng tiền đến những giải pháp giúp doanh nghiệp giảm chi phí và nâng năng suất”, ông Phát chia sẻ.

Từ phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Vietravel đề xuất nghiên cứu một quỹ quy mô khoảng 200.000-250.000 tỷ đồng để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn. Những doanh nghiệp có phương án kinh doanh tốt, khả năng tạo tác động lan tỏa có thể được ưu tiên, trong đó có thể nghiên cứu cơ chế hỗ trợ lãi suất khoảng 2%.

Ông Nguyễn Quốc Kỳ - Chủ tịch HĐQT Công ty CP Du lịch Vietravel đề xuất nghiên cứu một quỹ quy mô khoảng 200.000-250.000 tỷ đồng để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa tiếp cận vốn.

Theo ông Nguyễn Quốc Kỳ, chính sách cần tính đến thời điểm doanh nghiệp thực sự cần vốn. Với những doanh nghiệp nhập nguyên liệu và sản xuất theo chu kỳ, thời gian giải ngân ảnh hưởng trực tiếp đến chi phí vốn và tỷ giá.

Cùng với vốn, doanh nghiệp cũng cần chủ động cải thiện năng lực quản trị để tiếp cận các nguồn vốn mới. Khi thị trường tài chính mở rộng, minh bạch sẽ trở thành điều kiện quan trọng để doanh nghiệp tiếp cận quỹ đầu tư, trái phiếu và các kênh huy động khác.

Đầu tư, tiêu dùng và những động lực mới

Theo TS. Cấn Văn Lực, để tăng trưởng hai con số, nông nghiệp cần tăng trên 4%, công nghiệp - xây dựng trên 10% và dịch vụ cũng cần đạt trên 10%. Sáu tháng đầu năm, cả ba khu vực đều ghi nhận mức tăng cao so với nhiều năm gần đây. Công nghiệp - xây dựng tăng khoảng 9,8%, dịch vụ khoảng 8%, vẫn còn khoảng cách so với yêu cầu tăng trưởng hai con số.

Ở phía cầu, đầu tư và tiêu dùng giữ vai trò chủ lực. Đầu tư đóng góp khoảng 36%, tiêu dùng khoảng 60% vào tăng trưởng. Đầu tư toàn xã hội sáu tháng đầu năm tăng khoảng 13%, trong đó đầu tư tư nhân tăng khoảng 12,8%. Mức tăng này vẫn thấp hơn khoảng 16% của giai đoạn trước dịch.

TS Cấn Văn Lực: Muốn tăng trưởng hai con số thì đầu tư và tiêu dùng chúng ta không thể tăng trưởng dưới 10%.

Ông Cấn Văn Lực nhấn mạnh: “Muốn tăng trưởng hai con số thì đầu tư và tiêu dùng chúng ta không thể tăng trưởng dưới 10%. Đầu tư công là cực kỳ quan trọng, bởi nó không chỉ tạo ra tăng trưởng trực tiếp mà còn lan tỏa sang đầu tư tư nhân và nhiều khu vực khác. Nếu giải ngân tốt, đầu tư công có thể tạo thêm khoảng 1,8 điểm phần trăm cho tăng trưởng kinh tế”.

Tiêu dùng danh nghĩa tăng khoảng 13% nhưng tiêu dùng thực sau khi điều chỉnh lạm phát mới tăng khoảng 7,5%. Sức mua vì thế vẫn còn dư địa để cải thiện. Kiểm soát lạm phát, ổn định tỷ giá và giữ chi phí đầu vào hợp lý tiếp tục là những yếu tố quan trọng đối với doanh nghiệp.

Đầu tư công cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa sang khu vực tư nhân thông qua hạ tầng giao thông, đô thị và kết nối vùng. Khi các dự án được triển khai, doanh nghiệp có thêm thị trường, giảm chi phí logistics và mở rộng cơ hội đầu tư.

Đối với TP.HCM, yêu cầu tăng tốc càng rõ nét. Công nghiệp - xây dựng hiện đóng góp khoảng 36% GRDP thành phố. Bảy tháng đầu năm, đầu tư của thành phố tăng khoảng 7%, thấp hơn mức cần thiết nếu muốn duy trì tăng trưởng hai con số.

Thành phố cần thu hút thêm đầu tư tư nhân, nâng chất lượng dòng vốn FDI và hướng tới những ngành có giá trị gia tăng cao. Khả năng thu hút đầu tư từ các nền kinh tế có công nghệ cao như Mỹ, EU được xem là một hướng quan trọng để nâng trình độ công nghệ và năng suất của doanh nghiệp.

Du lịch cũng được xem là động lực đáng chú ý. Ông Nguyễn Quốc Kỳ cho rằng ngành cần quan tâm nhiều hơn đến giá trị kinh tế tạo ra từ mỗi du khách. Mục tiêu tăng lượng khách cần gắn với việc kéo dài thời gian lưu trú và nâng mức chi tiêu.

“Du lịch cần chuyển sang cách tính hiệu quả dựa trên số tiền khách chi tiêu và doanh thu thu được từ mỗi khách. Lượt khách vẫn quan trọng, nhưng giá trị kinh tế mà mỗi khách tạo ra mới quyết định mức đóng góp của ngành cho nền kinh tế”, ông Nguyễn Quốc Kỳ nói.

Đầu tư công cũng được kỳ vọng tạo hiệu ứng lan tỏa sang khu vực tư nhân.

Nếu mục tiêu 24 triệu lượt khách được nâng lên 25 triệu lượt, tác động sẽ lan sang hàng không, lưu trú, ăn uống, mua sắm, vận tải và giải trí. Với TP.HCM, việc phát triển các sản phẩm du lịch có giá trị cao cũng tạo thêm cơ hội cho cộng đồng doanh nghiệp dịch vụ.

Bên cạnh các động lực truyền thống, chuyển đổi số, AI và chuyển đổi xanh đang mở ra dư địa mới. Công nghệ có thể giúp doanh nghiệp giải quyết bài toán thiếu lao động, nâng năng suất và giảm chi phí. Với TP.HCM, chuyển đổi số được kỳ vọng có thể đóng góp thêm khoảng một điểm phần trăm tăng trưởng nếu triển khai hiệu quả.

Ông Trần Du Lịch cho rằng mục tiêu hai con số cần được nhìn trong một chu kỳ dài. Nhà nước cần tạo môi trường thuận lợi về thể chế, hạ tầng và nhân lực; doanh nghiệp phải nâng năng lực để tận dụng các điều kiện phát triển.

Từ góc độ doanh nghiệp, hợp lực đang trở thành yêu cầu cấp thiết trong bối cảnh chi phí vốn cao, sức mua còn yếu và cạnh tranh ngày càng lớn. Doanh nghiệp cần nâng năng suất, cải thiện quản trị, đa dạng hóa nguồn vốn và mở rộng liên kết. Ngân hàng cần tăng vai trò tư vấn. Thị trường vốn cần vận hành hiệu quả hơn. Chính quyền cần đẩy nhanh cải cách và tạo môi trường kinh doanh thuận lợi.

Với TP.HCM, nhiệm vụ còn gắn với vai trò đầu tàu kinh tế. Thành phố tăng trưởng cao sẽ tạo sức lan tỏa tới các địa phương trong vùng, mở rộng thị trường và tạo thêm cơ hội cho doanh nghiệp. Tăng trưởng hai con số vì vậy cần được xây dựng từ nhiều động lực: vốn, đầu tư, tiêu dùng, công nghiệp, dịch vụ, du lịch và công nghệ. Khi các nguồn lực được khơi thông và phối hợp hiệu quả, cộng đồng doanh nghiệp sẽ có thêm điều kiện mở rộng sản xuất, nâng năng suất và tạo giá trị cao hơn cho nền kinh tế.

Thanh Ngân